Szczegółowa ocena parametrów immunologicznych w chorobie Brutona

Szczegółowa diagnostyka laboratoryjna agammaglobulinemii związanej z chromosomem X wymaga kompleksowej oceny parametrów immunologicznych. Badania te muszą być wykonywane w odpowiedniej kolejności i interpretowane z uwzględnieniem wieku pacjenta oraz wartości referencyjnych właściwych dla danej grupy wiekowej1.

Oznaczanie poziomu immunoglobulin

Pierwszym i najważniejszym badaniem przesiewowym jest ocena ilościowa immunoglobulin IgG, IgM, IgE oraz IgA w surowicy2. Poziomy IgG powinny być mierzone najlepiej po ukończeniu 6. miesiąca życia, gdy poziomy matczyne spadają2. Poziomy IgG poniżej 100 mg/dl są zazwyczaj wskazujące na XLA2.

Wykrywanie poziomów IgG, IgA, IgM i IgE jest związane z wiekiem pacjenta2. Typowo IgM i IgA są niewykrywalne, a wszystkie poziomy są obniżone u mężczyzn z XLA2. Dostępne są wartości referencyjne specyficzne dla wieku, aby porównać z poziomem pacjenta2.

U większości pacjentów z XLA wszystkie klasy immunoglobulin (IgG, IgM, IgA, IgE) są niskie lub nieobecne3. Charakterystyczne jest to, że poziomy immunoglobulin są o więcej niż dwa odchylenia standardowe poniżej średniej dla kontroli dopasowanych wiekowo4. W niektórych przypadkach mogą występować wyjątki od tej reguły, dlatego ważne jest kompleksowe podejście diagnostyczne3.

Cytometria przepływowa limfocytów

Po wykryciu nieprawidłowo niskich poziomów przeciwciał, potwierdzenie uzyskuje się poprzez analizę cytometryczną markerów limfocytów B i T2. Poziomy limfocytów CD19+ B poniżej 100 mg/dl są diagnostyczne dla XLA2. W analizie cytometrycznej wartości limfocytów T (CD4+ i CD8+) są zazwyczaj zwiększone2.

Jeśli poziomy immunoglobulin w surowicy są niskie lub jeśli lekarz silnie podejrzewa diagnozę XLA, liczba limfocytów B we krwi obwodowej może być mierzona za pomocą cytometrii przepływowej3. Niski odsetek limfocytów B (prawie nieobecne) we krwi jest najbardziej charakterystycznym i wiarygodnym znaleziskiem laboratoryjnym u pacjentów z XLA lub autosomalną recesywną agammaglobulinemią (ARA)3.

Uwaga kliniczna: Nieobecność dojrzałych limfocytów B w krążeniu obwodowym (mniej niż 1-2% wszystkich limfocytów) jest jednym z najbardziej charakterystycznych objawów XLA. Nawet przy prawidłowych poziomach immunoglobulin, brak limfocytów B powinien skłonić do dalszej diagnostyki w kierunku XLA.

Ocena funkcjonalna układu odpornościowego

Ważnym elementem diagnostyki są testy oceniające odpowiedź humoralną na szczepienia1. Pacjenci z XLA wykazują mały lub brak wzrostu miana przeciwciał 3-4 tygodnie po szczepieniu przeciwko antygenom białkowym lub polisacharydowym4.

Szczególnie przydatne są miana przeciwciał swoistych przeciwko szczepionkom. Pacjenci z XLA zazwyczaj nie produkują przeciwciał w odpowiedzi na szczepienia przeciwko błonicy lub tężcowi5. Te testy funkcjonalne dostarczają cennych informacji o rzeczywistej zdolności układu odpornościowego do wytwarzania skutecznej odpowiedzi immunologicznej.

Przygotowanie i wykonanie badań

Kompletna morfologia krwi z rozmazem oraz ilościowe oznaczenie gammaglobulin w surowicy służy do sprawdzenia poziomu immunoglobulin (IgG, IgA, IgM) w surowicy5. Jeśli poziom immunoglobulin jest niski lub stwierdzono, że są prawie nieobecne, zaleca się wykonanie fenotypowania limfocytów B5.

Badania te wymagają odpowiedniego przygotowania pacjenta i właściwego pobrania materiału. Ważne jest, aby badania były wykonywane w laboratoriach o odpowiednim doświadczeniu w diagnostyce niedoborów odporności, gdzie dostępne są właściwe wartości referencyjne dla różnych grup wiekowych.

Kontrola jakości: Wszystkie nieprawidłowe wyniki powinny być potwierdzone przez powtórzenie badania w niezależnym laboratorium. Podwójne sprawdzanie wyników pomaga uniknąć błędów diagnostycznych i zapewnia właściwe leczenie pacjenta.

Interpretacja wyników w kontekście wieku

Interpretacja wyników badań immunologicznych u dzieci wymaga szczególnej uwagi na normy wiekowe. Wykrywanie poziomów IgG, IgA, IgM i IgE jest ściśle związane z wiekiem2. Poziomy immunoglobulin u noworodków i niemowląt są inne niż u starszych dzieci i dorosłych, co wynika z naturalnego rozwoju układu odpornościowego.

Dostępne są szczegółowe tabele wartości referencyjnych specyficznych dla wieku, które pozwalają na prawidłowe porównanie wyników pacjenta z normą dla danej grupy wiekowej2. Szczególnie ważne jest to w przypadku niemowląt, gdzie przez pierwsze miesiące życia krążą jeszcze immunoglobuliny matczyne.

Dodatkowe badania laboratoryjne

W ramach rozszerzonej diagnostyki można również wykonać badania oceniające inne parametry immunologiczne. Przejściowa neutropenia może również być obecna u pacjentów z XLA6. Badanie szpiku kostnego, węzłów chłonnych i błony śluzowej jelita wykazuje brak ośrodków rozmnażania w tkankach limfoidalnych oraz nieobecność komórek plazmatycznych7.

U pacjentów z XLA tkanki limfoidalne nie mają ośrodków rozmnażania, a komórki plazmatyczne są nieobecne w blaszce właściwej jelita i w zapasach szpiku kostnego7. Te znaleźiska histopatologiczne, choć nie są rutynowo wykonywane, mogą dostarczyć dodatkowych informacji potwierdzających diagnozę.

Nowoczesne techniki diagnostyczne

Rozwijane są nowe metody laboratoryjne, które mogą ułatwić szybsze i dokładniejsze rozpoznanie XLA. Pomiary poziomu KREC (kappa-deleting recombination excision circles) oraz BCMA w surowicy mogą pomóc we wcześniejszej identyfikacji agammaglobulinemii8. Te innowacyjne techniki mogą prowadzić do szybkiego leczenia i poprawy ogólnego stanu zdrowia pacjentów z XLA8.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są prawidłowe poziomy immunoglobulin u dzieci?

Poziomy immunoglobulin zmieniają się z wiekiem. IgG powinno być mierzone po 6. miesiącu życia, gdy spadają poziomy matczyne. Poziomy poniżej 100 mg/dl są wskazujące na XLA. Dostępne są szczegółowe tabele norm wiekowych.

Co oznacza brak limfocytów B we krwi?

Nieobecność lub bardzo niski odsetek limfocytów B (poniżej 1-2% wszystkich limfocytów) we krwi jest najbardziej charakterystycznym objawem XLA. To kluczowe kryterium diagnostyczne różnicujące XLA od innych niedoborów odporności.

Dlaczego ważne są testy odpowiedzi na szczepienia?

Testy te oceniają funkcjonalną zdolność układu odpornościowego do wytwarzania przeciwciał. Pacjenci z XLA nie wytwarzają przeciwciał po szczepieniach przeciwko błonicy czy tężcowi, co potwierdza diagnozę.

Czy wszystkie badania muszą być nieprawidłowe do postawienia diagnozy?

Nie zawsze. Niektórzy pacjenci mogą mieć atypowy przebieg z wyższymi poziomami niektórych immunoglobulin. Kluczowy jest brak limfocytów B, który powinien skłonić do dalszej diagnostyki nawet przy częściowo prawidłowych wynikach.

Jak często należy powtarzać badania laboratoryjne?

Wszystkie nieprawidłowe wyniki powinny być potwierdzone przez niezależne badanie. Po postawieniu diagnozy, regularne monitorowanie co 6-12 miesięcy pozwala na ocenę skuteczności leczenia i wykrywanie powikłań.

REKLAMA