Zapalenie korzonków – jak je leczyć?

Gdzie są korzonki u człowieka?

Korzonki nerwowe są włóknami nerwowymi, które odchodzą od rdzenia kręgowego między kręgami (dwa korzenie brzuszne i dwa korzenie grzbietowe). Korzenie boczne zawierają włókna ruchowe, a korzenie grzbietowe mają włókna czuciowe i nerwowe. Te korzenie nerwowe, czyli włókna nerwowe, zlokalizowane są w rejonie lędźwiowym, precyzyjniej w obszarze lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa.

Przy okazji korzonków warto wspomnieć o najdłuższym nerwie w organizmie człowieka — nerwie kulszowym. Składa się on właśnie z korzonków nerwowych w lędźwiowo-krzyżowej części kręgosłupa. Sam nerw przebiega od tych korzeni nerwowych przez mięsień pośladkowy,  udowy, łydkę i dochodzi aż do stopy. Niestety korzonki należą do bardzo delikatnych struktur, których ból jest bardzo silny. Najczęstszą przyczyną tego bólu jest zapalenie korzonków, spowodowane przez uciśnięcie korzeni nerwowych [1,2].

Jakie są przyczyny zapalenia korzonków?

Bezpośrednią przyczyną zapalenia korzonków jest ucisk na korzeń nerwowy. Z kolei do ucisku może dojść na skutek poniższych przyczyn:

• skolioza, dyskopatia czy choroba zwyrodnieniowa i choroby zapalne stawów;
• przeciążenie kręgosłupa;
• gwałtowny ruch, kiedy podnoszone jest coś ciężkiego, co może doprowadzić do uszkodzenia krążka międzykręgowego (potocznie dysku);
• infekcje wirusowe lub bakteryjne;
• silny stres i osłabienie organizmu;
• zbyt mała aktywność fizyczna i otyłość [2,3].

Jak zdiagnozować zapalenie korzonków?

Trzeba pamiętać, że silne bóle pleców nie zawsze oznaczają zapalenie korzonków. Ból pleców może być wynikiem wielu groźnych chorób m.in. nowotworów i przerzutów nowotworowych do kręgosłupa, urazów kręgosłupa, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, półpaśca czy cukrzycy. Z tego względu bólu pleców nie należy lekceważyć i warto udać się do ortopedy lub neurologa. Po pierwsze lekarz ma możliwość zdiagnozować, z jakim schorzeniem pacjent ma do czynienia, a po drugie, jest w stanie zatrzymać rozwój zapalenia korzonków, jeżeli to schorzenie jest przyczyną bólu [1,4].

Lekarz w tym przypadku może wstępnie postawić diagnozę na podstawie wywiadu z pacjentem i opisanych przez niego dolegliwości. Podczas wywiadu lekarz może przeprowadzić badanie fizykalne z użyciem młotka neurologicznego. Następnie w celu potwierdzenia diagnozy pacjent z reguły jest kierowany na badania obrazowe, takie jak zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny [4].

Jakie są objawy zapalenia korzonków?

Do najważniejszych i najczęstszych objawów zapalenia korzonków zalicza się poniższe symptomy:

• Nagły i ostry ból w dolnej partii pleców;
• ból z reguły promieniuje na pośladki oraz wzdłuż rąk i nóg;
• ostry ból może również być obecny w górnej części pleców, promieniując do karku lub stawu ramiennego;
• często ból jest na tyle silny, że powoduje nawet problemy ze wstaniem z łóżka, nie mówiąc o normalnym funkcjonowaniu;
• oprócz bólu często występuje również drętwienie, mrowienie czy utrata siły w mięśniach rąk lub nóg;
• może dojść do przykurczu mięśni przy kręgosłupie, a nawet skrzywienia kręgosłupa;
• mogą pojawić się również mniej charakterystyczne objawy, takie jak problemy z wypróżnianiem się, oddawaniem moczu czy kaszel i gorączka [2,3].

Zapalenie korzonków — leki

Do leczenia zapalenia korzonków stosuje się szereg leków przeciwzapalnych, w tym tabletki, plastry czy maści. Poniżej przedstawiamy przykładowe leki na zapalenie korzonków bez recepty.

Tabletki na zapalenie korzonków bez recepty

Aby ulżyć w bólu, stosuje się najczęściej tabletki na zapalenie korzonków bez recepty w postaci dobrze znanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen np. Ibuprom, ketoprofen np. Ketonal Active czy diklofenak np. Voltaren Acti Forte.

Voltaren Acti FORTE, tabletki powlekane

O produkcie

• lek działa przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo;
• małe tabletki, łatwe do połknięcia;
• dostępny także w kapsułkach
• do stosowania od 14. roku życia;
• nie stosować dłużej niż 5 dni. Po tym czasie i braku ustąpienia objawów zalecana konsultacja lekarska;
• nie stosować podczas ciąży;
• w czasie karmienia piersią stosować jedynie na zlecenie lekarza.

Ketonal Active, kapsułki twarde

O produkcie

• lek działa przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo;
• nie stosować u osób poniżej 15. roku życia;
• nie stosować dłużej niż 5 dni. Po tym czasie i braku ustąpienia objawów zalecana konsultacja lekarska;
• bezwzględnie unikać u osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy;
• nie stosować u osób z niewydolnością nerek i wątroby;
• nie stosować podczas ciąży i karmienia piersią;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Plastry na korzonki

Na ból i zapalenie korzonków można stosować także plastry przeciwbólowe i przeciwzapalne. Zawierają one związki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takie jak np. diklofenak.

ITAMI, plaster leczniczy

O produkcie

• lek do stosowania zewnętrznego, wyłącznie na skórę;
• plaster należy stosować na nienaruszoną, niezmienioną chorobowo skórę
• plaster leczniczy można przymocować za pomocą dzianego bandaża, ale również dobrze trzyma się przyklejony;
• do stosowania od 16. roku życia;
• dostępny w różnych opakowaniach.

Maść na korzonki

Najlepsza maść na korzonki, podobnie jak w przypadku innych schorzeń, nie istnieje, najlepiej dobrać ją w zależności od potrzeb, mogą to być maści przeciwbólowe zawierające niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak diklofenak np. Voltaren Max żel czy rozgrzewające np. Neo-Capsiderm.

Voltaren MAX, żel

O produkcie

• wysoka dawka diklofenaku;
• dostępny w opakowaniach o różnej wielkości;
• działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i redukuje obrzęk;
• nie tłuści;
• wystarczy stosować 2x dziennie;
• nie stosować leku jeśli pacjent jest uczulony na którykolwiek z jego składników lub kwas acetylosalicylowym, ibuprofen lub inne leki stosowane w leczeniu bólu stawów i mięśni, gorączki i stanów zapalnych;
• bezwzględnie nie należy stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• z kolei w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak przenika do mleka matki w niewielkich ilościach dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Neo-Capsiderm, maść

O produkcie

• ma działanie rozgrzewające;
• leku nie wolno stosować u dzieci, na uszkodzoną skórę oraz w przypadku nadwrażliwości na przetwory z pieprzowca, salicylany lub na pozostałe składniki preparatu;
• lanolina będąca składnikiem maści może wywoływać miejscowe podrażnienia skóry;
• nie należy stosować maści w czasie ciąży i karmienia piersią;
• lek nie może być stosowany przez dzieci.

Jaki antybiotyk na zapalenie korzonków?

Stosowanie antybiotyków na zapalenie korzonków (zapalenie korzeni nerwowych) zazwyczaj nie jest zalecane, chyba że infekcja ma bakteryjne podłoże, co jest rzadkością. Zapalenie korzeni nerwowych najczęściej wynika z mechanicznego ucisku, na przykład spowodowanego przepukliną dysku lub innymi problemami z kręgosłupem, a nie z infekcji bakteryjnej. W przypadkach, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie infekcji bakteryjnej jako przyczyny zapalenia korzonków (co jest wyjątkowo rzadkie i może być związane na przykład z chorobami takimi jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), leczenie antybiotykami może być wskazane, ale tylko po dokładnej diagnozie i na podstawie zaleceń lekarza.

Jakie inne metody można stosować na korzonki?

W przypadku bólu korzonków, bardzo pomocna jest fizjoterapia, w tym elaksujący masaż na korzonki, kinezyterapia, naświetlanie czy galwanizacja. W wielu przypadkach do skutecznego zwalczenia bólu korzonków wystarczy odpoczynek, fizjoterapia i niekiedy leki bez recepty. Warto Jedak pamiętać, że w przypadku wystąpienia silnego zapalenia korzonków należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, szczególnie jeżeli po 4–5 dniach stosowania leków przeciwbólowych ból nie ustępuje. Lekarz może wówczas wypisać silniejsze leki, które są dostępne tylko i wyłącznie na receptę [1-3].

Jak zapobiec zapaleniu korzonków?

Trzeba pamiętać, że proponowane powyżej leczenie jest jedynie zmniejszaniem objawów, pozwalającym pacjentowi na w miarę normalne funkcjonowanie. Niestety zmiany degeneracyjne są nieodwracalne, dlatego w tym przypadku bardzo ważna jest odpowiednia profilaktyka. Warto zadbać o poniższe aspekty:

• ważna jest regularna aktywność, a w szczególności dla kręgosłupa korzystne są pływanie i ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha oraz grzbietu;
• aby nie obciążać kręgosłupa i stawów należy zadbać o prawidłową masę ciała;
• starać się zachować prawidłową postawę ciała, aby w każdej pozycji utrzymywać plecy wyprostowane, nie podpierać ani nie pochylać na żadną ze stron podczas długiego siedzenia, a podczas stania utrzymywać miednicę w neutralnym położeniu;
• zachowanie odpowiedniej postawy jest szczególnie ważne podczas unoszenia ciężkich przedmiotów z ziemi, nie należy schylać się po nie, tylko wykonać przysiad i podnosić je przez wyprostowanie nóg w kolanach;
• ważne jest również stosowanie wygodnego i dobrze dopasowanego obuwia, długotrwałe chodzenie w butach na wysokim obcasie lub z bardzo cienkimi albo twardymi podeszwami może przyczynić się do bóli kręgosłupa;
• ważny jest również dobór odpowiedniego materaca, powinien być dość twardy i zapewnić wsparcie kręgosłupowi;
• unikanie przewlekłego stresu (pod wpływem stresu dochodzi do wyrzutu katecholamin i kortyzolu, które powodują wzrost napięcia mięśni, co może powodować ból) [1-4].

Zapalenie korzonków — podsumowanie

Jak w przypadku wieku chorób, tak i w przypadku zapalenia korzonków, łatwiej zapobiegać, niż leczyć. Jeżeli już dojdzie do zapalenia korzonków, to najczęściej jest ono bardzo bolesne i utrudnia normalne funkcjonowanie. Stosuje się leczenie objawowe, głównie leki przeciwbólowe w postaci tabletek, kapsułek, żeli, maści czy plastrów. Pomocna może okazać się również fizjoterapia i odpoczynek. Dolegliwość powinna przejść po kilku dniach, jednakże nie stosując działań profilaktycznych, może szybko powrócić. Trzeba również pamiętać, że zmiany degeneracyjne są nieodwracalne i jeżeli zaniedba się ten problem, to może on wracać ze znacznie większą siłą.