Kwas foliowy, znany również jako witamina B9, to jedna z najważniejszych substancji odżywczych, które mają kluczowe znaczenie dla zdrowia. Jego rola w organizmach ludzi i zwierząt jest nieoceniona, a odpowiednia suplementacja tej witaminy może pomóc w zapobieganiu wielu schorzeniom, w tym wadom wrodzonym u dzieci oraz chorobom serca. W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na metylowaną formę kwasu foliowego. W tym artykule przyjrzymy się, czym jest metylowany kwas foliowy, jakie ma właściwości, jakie korzyści zdrowotne oferuje oraz dlaczego jest uważany za bardziej efektywną formę tej witaminy.

Metylowana forma kwasu foliowego — co to jest?

Kwas foliowy, w swojej naturalnej formie, jest syntetyzowany w organizmach roślinnych i zwierzęcych. Jednak w organizmach ludzi występuje głównie jako forma, która wymaga przekształcenia w aktywną postać, zanim będzie mogła zostać wykorzystana. Proces ten polega na przemianie kwasu foliowego w metabolit zwany tetrahydrofolianem (THF), który odgrywa kluczową rolę w syntezie DNA, produkcji czerwonych krwinek oraz w wielu innych funkcjach biologicznych.

Metylowana forma kwasu foliowego, znana jako metylofolian, to aktywna forma witaminy B9, która nie wymaga dalszego przekształcenia w organizmach ludzi. Dzięki temu jest od razu dostępna do wykorzystania, co czyni ją szczególnie wartościową dla osób z problemami z metabolizowaniem kwasu foliowego w tradycyjnej formie.

Kwas foliowy – rola w organizmie

Kwas foliowy jest niezbędny do syntezowania i naprawy DNA, co jest szczególnie ważne w czasie szybkiego podziału komórek, jak ma to miejsce w czasie ciąży czy rozwoju zarodka. Witamina B9 odgrywa kluczową rolę w produkcji czerwonych krwinek, co pomaga w zapobieganiu niedokrwistości megaloblastycznej. Pomaga w redukcji poziomu homocysteiny, aminokwasu związanego z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Kwas foliowy wspiera prawidłowy rozwój układu nerwowego, zarówno u niemowląt, jak i w kontekście zdrowia osób dorosłych. Witamina B9 wspomaga także układ odpornościowy, zwiększając produkcję białych krwinek, które chronią organizm przed infekcjami.

Korzyści zdrowotne wynikające z zastosowania kwasu foliowego

Suplementacja kwasem foliowym przynosi liczne korzyści zdrowotne. Kwas foliowy jest szeroko stosowany w zapobieganiu wadom cewy nerwowej u płodu, co czyni go niezbędnym w czasie ciąży. Dzięki roli w metabolizmie homocysteiny może pomóc w zapobieganiu depresji oraz poprawie samopoczucia psychicznego. Zmniejsza ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, takich jak miażdżyca. Wspiera funkcje neurologiczne, co może pomagać w zapobieganiu demencji oraz innych schorzeń neurodegeneracyjnych. Wspomaga produkcję czerwonych krwinek, co zapobiega niedokrwistości i poprawia ogólny stan zdrowia organizmu.

Metylowana forma kwasu foliowego — stanowisko ekspertów

Polskie Towarzystwo Genetyki Człowieka oraz Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników powołało zespół ekspertów. Stwierdzili, że rodzaj genu MTHFR nie ma wpływu na ilość poronień oraz na ryzyko urodzenia się dziecka z wadą rozwojową ośrodkowego układu nerwowego. Rodzaj tego genu nie wpływa również na powstawanie chorób nowotworowych, na zwiększenie ryzyka zakrzepicy naczyń żylnych, ani na wzrost ryzyka udarów niedokrwiennych mózgu, czy choroby wieńcowej. Gen MTHFR odpowiada za produkcję enzymu biorącego udział w metabolizmie folianów. Eksperci zalecają standardową dawkę profilaktyczną kwasu foliowego 0,4 mg na dobę u kobiet, które planują posiadanie dzieci. Ta dawka jest niezależna od rodzaju polimorfizmu genu MTHFR. Można łącznie z kwasem foliowym zastosować również metylofolian, również niezależnie od rodzaju genu MTHFR. U kobiet, które wcześniej urodziły dziecko z wadą ośrodkowego układu nerwowego, zaleca się większą dawkę kwasu foliowego, 4-5 mg na dobę. Można tu zastosować metylofolian, ale nie jest to konieczne. 

Przykłady produktów z kwasem foliowym

Oto kilka przykładów preparatów z kwasem foliowym. Mogą zawierać w składzie kwas foliowy w obu formach, w różnych dawkach. Uwzględnione są też preparaty złożone.

Kwas Foliowy 5-MTHF 400 mcg, kapsułki

O produkcie

• zawiera sól glukozaminową kwasu (6S)-5-metylotetrahydrofoliowego, zawartość kwasu foliowego to 200 mcg,
• odpowiedni dla wegan i wegetarian,
• zalecana porcja to jedna kapsułka dziennie.

Yango Kwas foliowy metylowany, kapsułki

O produkcie

• zawiera sól glukozaminową kwasu 5-MTHF Quatrefolic®, w tym 600 mcg kwasu foliowego,
• zalecana porcja to jedna kapsułka dziennie, po posiłku,
• zawiera celulozę roślinną — odpowiedni dla wegan,
• produkt bezglutenowy. 

Femibion 0 Planowanie ciąży Kwas Foliowy Plus, tabletki powlekane

O produkcie

• zawiera foliany, w tym: kwas foliowy i L-metylofolian wapnia, łącznie 800 mcg,
• dodatkowo zawiera witaminy B2, B6, B12, D3, E i jod,
• zaleca się przyjmować 1 kapsułkę dziennie, z głównym posiłkiem,
• produkt przeznaczony dla kobiet przygotowujących się do ciąży,
• zawiera słodziki — cukier i syrop glukozowy oraz barwnik tlenek żelaza.

Salvitis Methyl Folate, tabletki powlekane

O produkcie

• zawiera 800 mcg kwasu foliowego,
• odpowiedni dla wegan, 
• nie zawiera glutenu, laktozy, soi, białek mleka,
• zaleca się stosować jedną tabletkę dziennie.

Naturell Folian Forte, tabletki

O produkcie

• jedna tabletka zawiera L-metylofolian wapnia, w tym kwas foliowy 800 µg,
• zalecana dawka to jedna tabletka dziennie,
• może zawierać ryby i ich produkty pochodne.

Podsumowanie

Kwas foliowy odgrywa kluczową rolę w wielu procesach metabolicznych. Wspomaga zdrowie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego, poprawia samopoczucie oraz wspiera rozwój płodu w czasie ciąży. Rekomendacje wskazują na brak konieczności stosowania formy metylowanej kwasu foliowego u kobiet planujących potomstwo oraz w profilaktyce wad ośrodkowego układu nerwowego. Można zastosować zarówno kwas foliowy jak i aktywne metabolity kwasu foliowego.