Co to jest zapalenie czerwieni wargowej?

Zapalenie czerwieni wargowej i skóry wokół niej, określane terminem „cheilitis”, obejmuje wiele różnorodnych stanów chorobowych, które zlokalizowane są właśnie w tym obszarze anatomicznym. Najczęściej spotykanymi stanami chorobowymi są: zapalenie kącików ust, zapalenie kontaktowe, zapalenie złuszczające, zapalenie gruczołowe, zapalenie ziarniniakowe czy zapalenie plazmocytarne.

Nazwa tej dolegliwości nie jest przypadkowa, ponieważ usta pacjenta chorującego na zapalenie czerwieni wargowej stają się czerwone, głównie z powodu prześwitujących naczyń krwionośnych. Z tego też powodu często zapalenie czerwieni wargowej jest potocznie nazywane zapaleniem ust. Może ono objawiać się także obrzękiem warg, występowaniem na nich strupków, pęcherzyków oraz pęknięć [1].

Jakie są przyczyny zapalenia czerwieni wargowej?

Jak wspomniano wyżej, zapalenie czerwieni wargowej może towarzyszyć wielu stanom chorobowym w obrębie ust. Spierzchnięte, bolące i zaczerwienione usta to częsty objaw infekcji wirusowej (np. opryszczki) lub zakażenia grzybiczego (kandydoza czerwieni wargowej).

Jedną z przyczyn jest także kontaktowe zapalenie ust, które może wystąpić np. w wyniku długotrwałego noszenia maseczki ochronnej. Wtedy usta stają się zaczerwienione, napięte i przesuszone, często również swędzą. Powszechną reakcją jest oblizywanie ust, co przynosi tylko chwilową ulgę – w rzeczywistości usuwa ochronną warstwę lipidową i zaostrza stan zapalny, zwiększając ryzyko infekcji.

Innym czynnikiem wywołującym zapalenie czerwieni wargowej jest nadmierna ekspozycja na słońce. Tzw. odsłoneczne zapalenie warg to przedrakowa zmiana, która częściej rozwija się na dolnej wardze u osób starszych z jasną karnacją. Objawia się złuszczaniem skóry i trudnymi do wyleczenia ranami.

Kolejną odmianą jest złuszczające zapalenie czerwieni wargowej, często występujące u osób chorujących na anoreksję. W tym przypadku pękanie błony śluzowej warg wynika z odwodnienia, niedoborów składników odżywczych, w tym witamin z grupy B, oraz zmniejszonego wydzielania śliny. Stres i częste przygryzanie warg również mogą nasilać problem.

Niektóre leki mogą wywołać zapalenie czerwieni wargowej – szczególnie retinoidy stosowane w terapii trądziku [2].

Jakie są leki na zapalenie czerwieni wargowej?

W leczeniu zapalenia czerwieni wargowej najważniejsza jest prawidłowa diagnostyka i znalezienie właściwej przyczyny zapalenia ust, ponieważ to ono determinuje skuteczne leczenie. W zależności od przyczyny zapalenia ust, stosuje się inne leki.

W przypadku infekcji wirusowych stosuje się miejscowe leki na zapalenie czerwieni wargowej, zawierające acyklowir. Są to m.in. maści takie jak: Aciclovir Ziaja, Hascovir Pro, Herpex, Axoviral, Zovirax Intensive. Można także sięgnąć po tabletki doustne z acyklowirem, np. Hascovir Control, Heviran Comfort, Hevipoint.

Kandydoza czerwieni wargowej wymaga leczenia przeciwgrzybiczego, najczęściej w postaci maści lub żeli zawierających nystatynę, klotrimazol lub mikonazol. W cięższych przypadkach lekarz może zalecić doustne leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol.

Wspomagająco można stosować także inne maści na zapalenie czerwieni wargowej – pomocne będą maści zawierające ekstrakt z szałwii, witaminę B2 oraz chlorheksydynę, takie jak Maść B2, Zajadex, Lipskin. Jeśli zapalenie ust wynika z ekspozycji na promieniowanie UV, nie można zapomnieć także o regularnym stosowaniu pomadek ochronnych z filtrem UV.

Czy można stosować antybiotyk na zapalenie czerwieni wargowej?

Tak, antybiotyk na zapalenie czerwieni wargowej można stosować, ale tylko wtedy, gdy stan zapalny jest wywołany przez infekcję bakteryjną. Najczęściej dotyczy to bakteryjnego zapalenia kącików ust (np. wywołanego przez Staphylococcus aureus lub Streptococcus pyogenes). W takich przypadkach lekarz może zalecić antybiotyk w postaci maści (np. mupirocyna, kwas fusydowy) lub w cięższych przypadkach – antybiotyki doustne.

Jeśli przyczyną zapalenia są wirusy (np. opryszczka) lub grzyby (kandydoza czerwieni wargowej), antybiotyki nie będą skuteczne. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia warto skonsultować się z lekarzem, aby dobrać odpowiednie środki.

Jakie są domowe sposoby na zapalenie czerwieni wargowej?

W przypadku łagodniejszych postaci choroby warto stosować również domowe sposoby na zapalenie czerwieni wargowej, które mogą wspomóc regenerację skóry. Najlepsze metody to:

• olej kokosowy – działa nawilżająco i antybakteryjnie, łagodzi podrażnienia;
• miód – ma właściwości antyseptyczne, przyspiesza gojenie (nie stosuj go w przypadku zakażenia grzybiczego);
• aloes – pomaga złagodzić stan zapalny i przyspiesza regenerację naskórka;
• unikanie oblizywania ust – pozwala na odbudowę warstwy ochronnej warg.

Podsumowanie

Zapalenie czerwieni wargowej to schorzenie, które może mieć różne przyczyny, od infekcji wirusowych i bakteryjnych, po reakcje alergiczne czy nadmierną ekspozycję na słońce. Objawia się zaczerwienieniem, suchością, pękaniem oraz bólem warg. Leczenie zależy od przyczyny – stosuje się m.in. leki przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze, niekiedy antybiotyki. W łagodniejszych przypadkach pomocne mogą być domowe sposoby na zapalenie czerwieni wargowej, takie jak nawilżanie i unikanie drażniących czynników.