Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak wygląda obecna sytuacja z COVID-19 w Polsce i jakie warianty wirusa dominują
• Kto jest najbardziej narażony na ciężki przebieg choroby i powikłania
• Jakie leki przeciwwirusowe są dostępne w Polsce i kiedy je stosować
• Dlaczego warto się szczepić i jaki jest aktualny schemat szczepień
• Jak zapisać się na bezpłatne szczepienie przeciw COVID-19
• Czy można łączyć szczepienie przeciw COVID-19 z innymi szczepieniami
• Jakie są najnowsze odkrycia dotyczące leczenia i kosztów terapii
• Jak zmniejszyć ryzyko zespołu pocovidowego

Jak obecnie wygląda sytuacja z COVID-19 w Polsce i na świecie?

Choć pandemia COVID-19 oficjalnie zakończyła się w maju 2023 roku, wirus SARS-CoV-2 nadal krąży wśród nas i co kilka miesięcy obserwujemy nowe fale zachorowań. Obecnie dominującym wariantem wirusa jest Omikron, który charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż wcześniejsze odmiany, ale nadal może być groźny dla osób z grup ryzyka. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, w okresie od stycznia do lutego 2025 roku odnotowano ponad 147 tysięcy nowych przypadków zakażeń na świecie, co stanowi spadek o 16% w porównaniu do poprzedniego okresu. Jednocześnie zgłoszono około 4500 zgonów związanych z COVID-19, co oznacza wzrost o 28% w porównaniu do wcześniejszego miesiąca. Najnowszy wariant LP.8.1, który rozprzestrzenia się globalnie, charakteryzuje się ogromną zaraźliwością, choć nie jest określany jako groźniejszy od poprzednich szczepów. Dane orientacyjne z różnych krajów pokazują dynamiczne rozprzestrzenianie się tego wariantu – przykładowo w Australii wywołuje już 20% zakażeń, a w Wielkiej Brytanii aż 60%, co ilustruje jak szybko nowy wariant może stać się dominujący i czego możemy spodziewać się również w Polsce^1,2,3.

W naszym kraju sytuacja jest stabilna, ale wirus wciąż stanowi zagrożenie, szczególnie dla osób starszych, z chorobami przewlekłymi i obniżoną odpornością. Minister Zdrowia zapewniła dostępność bezpłatnych szczepień przeciw COVID-19 w sezonie 2025/2026, wykorzystując szczepionkę Spikevax LP.8.1, która jest dostosowana do obecnie krążących wariantów wirusa. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) monitoruje kilka wariantów wirusa, w tym wariant LP.8.1, który wykazuje tendencję wzrostową i stanowi około 14% wszystkich sekwencjonowanych próbek. Zakażenie nowym wariantem może przebiegać różnie – od całkowicie bezobjawowego po ciężkie powikłania. Objawy są podobne do tych, które znamy z wcześniejszych fal pandemii, choć niektóre występują z inną częstotliwością. Poniżej przedstawiamy najczęściej zgłaszane objawy wywoływane przez wariant LP.8.1^2,3,4,5:

• katar;
• kaszel;
• gorączka i dreszcze;
• ból głowy, gardła i mięśni;
• biegunka (występuje rzadziej)³.

Co ciekawe, utrata węchu i smaku, która była charakterystyczna dla wcześniejszych wariantów, przy LP.8.1 występuje znacznie rzadziej³.

Kto jest najbardziej narażony na ciężki przebieg choroby?

Niektóre osoby są szczególnie podatne na rozwinięcie ciężkiej postaci COVID-19, która może prowadzić do hospitalizacji, a nawet śmierci. Do głównych grup ryzyka należą osoby powyżej 60. roku życia oraz dzieci, młodzież i dorośli z chorobami współistniejącymi. Wiedza o tym, kto znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka, jest kluczowa dla właściwego postępowania profilaktycznego i leczniczego. Osoby z tych grup powinny szczególnie dbać o swoją ochronę i regularnie konsultować się z lekarzem. Wśród chorób i stanów zdrowotnych zwiększających ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 wymienia się^4,6,7:

• otyłość (BMI większe lub równe 25);
• cukrzycę;
• przewlekłe choroby płuc i nerek;
• choroby układu sercowo-naczyniowego;
• zaburzenia neurorozwojowe;
• aktywną chorobę nowotworową;
• stany obniżonej odporności wynikające z choroby lub leczenia^4,7.

Szczególnie narażone są również osoby przebywające w placówkach opieki długoterminowej oraz ich opiekunowie, kobiety w ciąży (ze względu na ryzyko powikłań u noworodków) oraz pracownicy ochrony zdrowia mający bezpośredni kontakt z pacjentami. Polskie badania pokazują, że podczas dominacji wariantu Omikron u dzieci najczęściej obserwowano gorączkę (46% przypadków), przy czym u najmłodszych częściej występował katar i biegunka, a u nastolatków – ból głowy, gardła oraz zaburzenia węchu i smaku. Co piąte dziecko przechodziło zakażenie bezobjawowo, a zapalenie płuc rozpoznawano u 12% pacjentów pediatrycznych. Dobra wiadomość dla rodziców jest taka, że ryzyko groźnego powikłania u dzieci, czyli wieloukładowego zespołu zapalnego (PIMS), znacznie spadło i obecnie wynosi mniej niż 0,01%, podczas gdy wcześniej przy wariancie Alfa wynosiło 0,038%^1,8,9.

Jakie są obecnie dostępne metody leczenia COVID-19?

Leczenie COVID-19 zależy od stadium choroby i stanu pacjenta. W łagodnej postaci choroby, gdy saturacja krwi (nasycenie tlenem) wynosi 95% lub więcej, pacjenci z grup ryzyka powinni jak najszybciej otrzymać leki przeciwwirusowe: molnupirawir podawany doustnie (Lagevrio), nirmatrelwir z rytonawirem podawane doustnie (Paxlovid) lub remdesiwir podawany dożylnie (Veklury). Leczenie należy rozpocząć w ciągu 5 dni od wystąpienia objawów, a u osób z obniżoną odpornością okres ten można wydłużyć do 10 dni^1,10.

W przypadku umiarkowanego przebiegu choroby, gdy saturacja spada poniżej 95%, konieczna jest hospitalizacja i tlenoterapia. Pacjenci otrzymują wtedy leki przeciwwirusowe (jeśli nie minęło 5-10 dni od początku objawów) oraz profilaktyczne dawki heparyny drobnocząsteczkowej zapobiegające powikłaniom zakrzepowym. W ciężkim przebiegu choroby, gdy saturacja spada poniżej 90% i rozwija się burza cytokinowa, stosuje się tocilizumab – przeciwciało monoklonalne hamujące nadmierną reakcję zapalną. Alternatywą może być baricytynib podawany doustnie lub deksametazon w dawce nie przekraczającej 6 mg dziennie. Ważną informacją praktyczną jest to, że nirmatrelwir z rytonawirem ma bardzo dużo interakcji z innymi lekami, dlatego nie jest zalecany dla osób przyjmujących wiele leków jednocześnie. Z kolei remdesiwir jest jedynym lekiem przeciwwirusowym, który można bezpiecznie stosować u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek^1,10.

Według najnowszych amerykańskich wytycznych, u hospitalizowanych dorosłych z ciężkim lub krytycznym COVID-19, gdy tocilizumab i baricytynib nie są dostępne, można rozważyć zastosowanie infliksymabu – leku hamującego czynnik martwicy nowotworu alfa (TNF-α). Badania wykazały, że infliksymab może zmniejszać śmiertelność 28-dniową o około 30% w porównaniu do standardowej opieki. Warto podkreślić, że antybiotyki nie są rutynowo stosowane w COVID-19 i powinny być zarezerwowane tylko dla przypadków udokumentowanego lub podejrzewanego zakażenia bakteryjnego^1,10,11.

Czy warto się szczepić i jak wyglądają obecne zalecenia?

Szczepienia przeciw COVID-19 pozostają najskuteczniejszą metodą zapobiegania ciężkiemu przebiegowi choroby, hospitalizacji i zgonom. W sezonie 2025/2026 w Polsce dostępna jest bezpłatna szczepionka Spikevax LP.8.1, dostosowana do obecnie krążących wariantów wirusa. Szczepienie jest szczególnie zalecane osobom powyżej 60. roku życia, osobom z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19, pensjonariuszom placówek opieki długoterminowej, kobietom w ciąży oraz pracownikom ochrony zdrowia. Nowa szczepionka przeciwko wariantowi LP.8.1 została pozytywnie zaopiniowana przez Europejską Agencję Leków w lipcu 2025 roku i ma być dostępna w Polsce od września 2025 roku, czyli na czas przed sezonem jesienno-zimowym^1,3,4,6,8.

Schemat szczepień jest prosty – osoby od 12. roku życia otrzymują jedną dawkę szczepionki raz w roku, zachowując odstęp co najmniej 3 miesięcy od ostatniego szczepienia lub przechorowania COVID-19. Dzieci od 6 miesięcy do 4 lat, które nie były wcześniej szczepione, otrzymują 2 dawki w odstępie co najmniej 28 dni, natomiast dzieci wcześniej szczepione lub te, które przechorowały COVID-19, otrzymują jedną dawkę. Osoby z ciężkim niedoborem odporności mogą wymagać dodatkowych dawek. W takim wypadku kolejną dawkę można podać już po 2 miesiącach, a o szczegółowym schemacie decyduje lekarz^4,7,8,9.

Jak zapisać się na szczepienie przeciw COVID-19?

Proces zapisywania się na szczepienie jest prosty i wygodny. Od 9 września 2025 roku automatycznie wystawiane są e-skierowania na szczepienia, które można znaleźć na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) oraz w aplikacji mojeIKP. Zapisy na szczepienia rozpoczęły się 15 września, a same szczepienia ruszyły 22 września o godzinie 16:00. Jeśli nie otrzymałeś automatycznego e-skierowania, może to oznaczać, że nie minęło jeszcze 90 dni od ostatniego szczepienia lub punkt szczepień nieprawidłowo wpisał poprzednie szczepienie do systemu^8,9.

Rejestracja na szczepienie została maksymalnie uproszczona, aby każdy mógł łatwo umówić się na wizytę. System oferuje kilka wygodnych opcji, które można wybrać w zależności od swoich preferencji i możliwości technicznych. Zapisać się można na trzy podstawowe sposoby^8,9:

• bezpośrednio w punkcie szczepień (przychodnia POZ lub apteka);
• przez aplikację mojeIKP;
• na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP)^8,9.

Szczepienia wykonywane są w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej oraz w aptekach, które zawarły umowę z NFZ na realizację szczepień. Dorośli od 18. roku życia mogą się szczepić również w aptekach, gdzie oprócz szczepionki przeciw COVID-19 dostępne są także szczepienia przeciw grypie, kleszczowemu zapaleniu mózgu, pneumokokom i innym chorobom. Dzieci poniżej 18. roku życia szczepione są wyłącznie w przychodniach POZ. Warto wiedzieć, że apteki znacznie rozszerzyły swoją ofertę szczepień, co ułatwia kompleksową ochronę przed chorobami zakaźnymi. Obecnie można w nich wykonać wiele różnych szczepień podczas jednej wizyty, co jest szczególnie wygodne dla osób zabieganych. Od sierpnia 2025 roku w aptekach dostępnych jest aż 11 różnych szczepień zalecanych^4,12:

• przeciw COVID-19;
• przeciw grypie;
• przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu;
• przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi;
• przeciw HPV;
• przeciw pneumokokom;
• przeciw półpaścowi;
• przeciw odrze, śwince, różyczce;
• przeciw polio;
• przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B;
• przeciw RSV¹².

Czy można łączyć szczepienie przeciw COVID-19 z innymi szczepieniami?

Szczepionkę przeciw COVID-19 można bezpiecznie podawać jednocześnie z innymi szczepionkami, co jest wygodne dla pacjentów i zwiększa szanse na pełną ochronę przed chorobami zakaźnymi. Można ją podać w tym samym czasie co szczepionki inaktywowane (na przykład przeciw grypie czy pneumokokom), szczepionki “żywe” oraz szczepionki zalecane kobietom w ciąży. Jedyny wyjątek stanowi szczepionka przeciw małpiej ospie (MPox), od której należy zachować odstęp co najmniej 4 tygodni^1,4,8,9,12.

Połączenie szczepienia przeciw COVID-19 ze szczepieniem przeciw grypie jest szczególnie zalecane, ponieważ obie choroby mogą występować jednocześnie w sezonie jesienno-zimowym i wzajemnie pogarszać swój przebieg. Badania pokazują, że jednoczesne podanie obu szczepionek jest bezpieczne i nie zmniejsza skuteczności żadnej z nich. W aptekach z umową NFZ można otrzymać oba szczepienia podczas jednej wizyty, przy czym samo podanie szczepionki jest bezpłatne – NFZ pokrywa koszt usługi szczepienia. Warto pamiętać, że zakażenie koronawirusem lub wirusem grypy osłabia układ odpornościowy i ułatwia bakteriom takim jak pneumokoki czy meningokoki wniknięcie do organizmu, dlatego kompleksowa ochrona poprzez szczepienia jest tak istotna. Szczepionka przeciw pneumokokom (Prevenar 13) jest bezpłatna dla seniorów powyżej 65. roku życia z chorobami przewlekłymi, a szczepionka przeciw RSV (Abrysvo) jest bezpłatna dla seniorów po 65. roku życia oraz kobiet w ciąży^1,3,4,6,12.

Jakie są najnowsze odkrycia dotyczące leczenia COVID-19?

Naukowcy nieustannie pracują nad nowymi metodami leczenia COVID-19. Najnowsze badania porównujące skuteczność leków przeciwwirusowych pokazują, że remdesiwir może wykazywać trend w kierunku niższego ryzyka hospitalizacji w porównaniu do nirmatrelwiru z rytonawirem, choć różnica ta nie jest statystycznie istotna. Analiza kosztowa wykazała jednak, że leczenie nirmatrelwirem z rytonawirem może przynieść oszczędności rzędu 550 tysięcy euro na 1000 leczonych pacjentów w porównaniu do remdesiwiru. Te oszczędności wynikają głównie z różnicy w cenie leków oraz faktu, że nirmatrelwir z rytonawirem podaje się doustnie w domu, podczas gdy remdesiwir wymaga trzydniowego podawania dożylnego w warunkach ambulatoryjnych. Cena fabryczna remdesiwiru wynosi 1840 euro, podczas gdy nirmatrelwir z rytonawirem kosztuje 1336 euro, a dodatkowo remdesiwir wymaga trzech wizyt w placówce medycznej, co generuje dodatkowe koszty około 77 euro¹⁰.

Ważnym odkryciem jest też fakt, że szczepienia znacząco zmniejszają ryzyko rozwoju zespołu pocovidowego (post-COVID syndrome), który dotyka 10-60% osób po przechorowaniu COVID-19. Najczęstsze objawy tego zespołu to zmęczenie (32-57% przypadków), zaburzenia snu (10-55%), duszność (17-38%), osłabienie, ból w klatce piersiowej, bóle głowy i stawów. Badania pokazują również, że wczesne leczenie przeciwwirusowe w ostrej fazie infekcji zmniejsza ryzyko wystąpienia objawów długotrwałych. Obecnie trwają badania nad nowymi lekami, w tym nad doustną formą remdesiwiru, która mogłaby znacznie ułatwić leczenie ambulatoryjne^1,10.

Podsumowanie

Mimo zakończenia pandemii COVID-19 wirus SARS-CoV-2 nadal stanowi zagrożenie, zwłaszcza dla osób starszych, przewlekle chorych, kobiet w ciąży i pracowników ochrony zdrowia. Choć wariant Omikron przebiega zwykle łagodniej, wciąż może powodować ciężkie powikłania. W Polsce dostępne są skuteczne terapie: leki przeciwwirusowe stosowane we wczesnej fazie choroby i leki immunomodulujące w ciężkich przypadkach, jednak podstawową ochroną pozostaje szczepienie. Jest ono bezpłatne, łatwo dostępne i można je bezpiecznie łączyć z innymi szczepieniami, co umożliwia kompleksową profilaktykę. Regularne szczepienia i przestrzeganie zaleceń lekarskich to najlepszy sposób na zmniejszenie ryzyka poważnych skutków COVID-19.

• Jakie szczepienia dla dorosłych są obowiązkowe, a które zalecane.
• Które szczepienia dla dorosłych warto wykonać po 18. roku życia?
• Jak wygląda kalendarz szczepień dla dorosłych w Polsce?
• Jakie szczepienia dla dorosłych są potrzebne przed podróżą zagraniczną?
• Dlaczego szczepienia dla dorosłych są tak ważne dla zdrowia?
• Które szczepienia dla dorosłych wymagają dawek przypominających?

Czy szczepienia dla dorosłych są ważne? 

Wśród wielu pacjentów istnieje błędne przeświadczenie, że szczepienia dzieci zapewniają ochronę na całe życie. W rzeczywistości szczepienia dla dorosłych obejmują szczepienia uzupełniające, czyli takie, które podaje się w sytuacji, kiedy nie otrzymano w wieku dziecięcym pełnej liczby szczepionek oraz przypominające, nawet coroczne, dla wzmocnienia odporności. Dodatkowo, wraz z rozwojem wiedzy, Program Szczepień Ochronnych obowiązkowych i zalecanych jest ciągle aktualizowany. Szczepienia dla dorosłych można podzielić na obowiązkowe i zalecane. W takim razie, które szczepienia dla dorosłych są ważne? Jak wygląda kalendarz szczepień dla dorosłych [1]?

Jakie są obowiązkowe szczepienia dla dorosłych?

Polski Program Szczepień Ochronnych przewidzianych na 2025 rok nie przewiduje obowiązkowych szczepień dla dorosłych dla ogółu populacji dorosłych. Dla pewnych grupy dorosłych przewidziane są jednak obowiązkowe i bezpłatne szczepienia. Są to m.in. pacjenci przed lub po przeszczepieniu narządów, szpiku lub po usunięciu śledziony. Szczepienia dla dorosłych u tych pacjentów są wykonywane zgodnie ze schematem ustalonym indywidualnie przez lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne, w celu wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań. Takim pacjentom przysługują bezpłatne szczepienia m.in. przeciw 10 chorobom zakaźnym, takim jak krztusiec czy pneumokoki [2].

Obowiązkowi szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) podlegają z kolei niektóre grupy osób. Są to studenci szkół medycznych, osoby wykonujące zawód medyczny, osoby chore na WZW typu C, chorzy z zaawansowaną chorobą nerek i kobiety planujące ciąże. Te szczepienia dla dorosłych są bezpłatne dla określonych grup zawodowych. Które szczepienia dla dorosłych warto wykonać, mimo że są nieobowiązkowe [2]?

Które nieobowiązkowe szczepienia dla dorosłych są zalecane?

Poza kilkoma wyjątkami szczepienia dla dorosłych należą do szczepień zalecanych i odpłatnych. Kalendarze szczepień dla dorosłych przedstawiają zalecenia dostosowane do wieku, stanu zdrowia, zawodu i stylu życia. Ostateczną decyzję o szczepieniu podejmuje osoba kwalifikująca (najczęściej lekarz). Trzeba pamiętać, że do zakupu szczepionek wymagana jest recepta. Program szczepień dla dorosłych jest na bieżąco aktualizowany pod tym adresem. Najważniejsze szczepienia dla dorosłych przedstawiono w poniższej tabeli [3,4].

Jakie szczepienia dla dorosłych przed wyjazdem do krajów tropikalnych? 

Kolejną grupą szczepionek, które mogą przyjąć dorośli, są szczepionki skierowane przeciwko chorobom, które w Polsce nie występują, ale można się nimi zarazić w miejscu, do którego się udajemy. Szczepienia dla dorosłych przed podróżą obejmują preparaty przeciwko chorobom tropikalnym. W przypadku wizyty w krajach tropikalnych warto skonsultować się z lekarzem medycyny tropikalnej. Trzeba pamiętać o tym, że organizm po szczepieniu potrzebuje czasu, aby wytworzyć odporność. Z tego względu na wizytę w poradni medycyny podróży warto umówić się co najmniej 2 miesiące przed planowanym wyjazdem. Podczas takiej wizyty może zostać ustalony optymalny zestaw szczepień dla dorosłych i schemat ich podawania. Najczęściej pacjenci są szczepieni na dur brzuszny (szczepionka Typhim Vi), żółtą gorączkę (Stamaril), cholerę (Dukoral) czy japońskie zapalenie mózgu (Ixiaro) [2,4]. 

Podsumowanie

Szczepienia dla dorosłych stanowią kluczowy element ochrony zdrowia w każdym wieku. Wiele chorób zakaźnych przebiega ciężko u nieuodpornionych dorosłych, szczególnie u osób starszych. Program szczepień dla dorosłych obejmuje zarówno szczepienia uzupełniające dla osób, które nie były szczepione w dzieciństwie, jak i dawki przypominające, które wymagają regularnego odnawiania. Szczepienia dla dorosłych przed podróżą do krajów tropikalnych mogą uchronić przed poważnymi chorobami egzotycznymi. Decyzję o szczepieniu warto zawsze skonsultować z lekarzem, który oceni indywidualne potrzeby i ryzyko.

• Jak działa szczepionka Vaxzevria i czy może powodować zakrzepicę po szczepieniu
• Jakie są rzeczywiste statystyki zakrzepicy po szczepieniu na COVID-19
• Jak rozpoznać objawy zakrzepicy po COVIDzie i po szczepieniu
• Kiedy nie należy stosować szczepionki AstraZeneca
• Porównanie ryzyka zakrzepicy po COVIDzie vs. zakrzepicy po szczepieniu
• Dlaczego korzyści ze szczepienia przeważają nad ryzykiem powikłań

Vaxzevria – szczepionka na COVID-19

Vaxzevria to nazwa szczepionki firmy AstraZeneca na COVID-19. Preparat został zaakceptowany i dopuszczony do obrotu na obszarze Unii Europejskiej jako trzeci po szczepionkach firmy Pfizer oraz Moderna. Miało to miejsce 29 stycznia 2021 roku. Jak działa szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 Vaxzevria i czy może powodować zakrzepicę po szczepieniu?

Vaxzevria oparta jest na technologii wektorowej. Wektor pozwala przekazać do naszego organizmu gen odpowiedzialny za produkcję białek S wirusa SARS-CoV-2. Jako wektor wykorzystano adenowirus szympansi, który nie jest zakaźny dla człowieka. Z tego względu technologia szczepionki jest całkowicie bezpieczna dla człowieka i nie zwiększa ryzyka zachorowania na COVID-19 [1]. Jednak po wprowadzeniu szczepionki na rynek pojawiły się doniesienia o możliwych powikłaniach po szczepieniu na COVID.

Vaxzevria i działania niepożądane

Na początku warto zaznaczyć, że każdy lek ma działania niepożądane. Wydaje się to straszne, jednak takie są fakty. Oczywiście to, że dany produkt leczniczy może doprowadzić do pewnych niepożądanych reakcji, nie oznacza, że takie na pewno wystąpią. Co więcej, większość z nich może być łagodna, występować bardzo rzadko albo oddziaływać na organizm w taki sposób, że statystyczny pacjent może nie zdawać sobie z tego sprawy. Szczepionka firmy AstraZeneca została dopuszczona do obrotu po przejściu badań klinicznych. Na tej podstawie zaobserwowano następujące działania niepożądane, które nie obejmowały wówczas jeszcze zakrzepicy po szczepieniu:

• ból głowy;
• ból mięśni i stawów;
• nudności i wymioty;
• ból, tkliwość, obrzęk, świąd lub wzrost temperatury w miejscu podania;
• zmęczenie i złe samopoczucie;
• gorączka i dreszcze [2].

Są to bardzo częste działania niepożądane po przyjęciu szczepionki, które pojawiają się nawet w ponad 50% przypadkach. Nie są to jednak objawy, które powinny nas niepokoić. To naturalna reakcja naszego układu immunologicznego, która przechodzi samoistnie – najczęściej po jednej lub dwóch dobach po szczepieniu. Jednak co z doniesieniami medialnymi o tym, że szczepionki na COVID-19 powodują zakrzepicę, udar lub zawał? Czy rzeczywiście zakrzepica po szczepieniu jest poważnym problemem w przypadku Vaxzevria?

Czy zakrzepica po szczepieniu to rzeczywiste zagrożenie?

7 kwietnia 2021 roku EMA zdecydowała o dopisaniu do listy działań niepożądanych nowy, bardzo rzadko występujący przypadek. Chodzi tutaj o ryzyko wystąpienia zakrzepicy po szczepieniu połączonej z małopłytkowością i czasami towarzyszącymi krwawieniami. Zakrzepica może pojawić się w następujących miejscach:

• mózgowe zatoki żylne;
• żyły trzewne;
• tętnice [2].

Zakrzepica żył mózgowych to szczególnie niepokojące powikłanie, które może prowadzić do poważnych konsekwencji neurologicznych. Dlatego też wiedza o objawach tej rzadkiej, ale potencjalnie niebezpiecznej reakcji jest kluczowa dla pacjentów po szczepieniu.

Zakrzepica po szczepieniu – jakie są statystyki?

Do 22 marca 2021 roku, na około 25 milionów podanych dawek szczepionki, pojawiły się 62 przypadki zakrzepicy zatok żylnych mózgowia i 24 przypadki zakrzepicy żył trzewnych. 18 incydentów zakończyło się śmiertelnie. Wspomniany problem dotyczy głównie osób poniżej 55. roku życia, częściej występuje u kobiet niż mężczyzn i pojawia się około 2 tygodnie od przyjęcia szczepienia. Mechanizm występowania zakrzepicy ma podłoże immunologiczne i jest podobny do przypadku małopłytkowości indukowanej heparyną (HIT) [3-4]. Warto podkreślić, że powikłania po szczepieniu na COVID w postaci zakrzepicy występują niezwykle rzadko w porównaniu z innymi czynnikami ryzyka.

Jakie są objawy zakrzepicy po COVIDzie i po szczepieniu?

Niestety do tej pory nie poznano konkretnego czynnika wywołującego reakcję immunologiczną. Pacjenci zaszczepieni preparatem Vaxzevria powinni zwrócić uwagę na następujące objawy zakrzepicy po szczepieniu:

• duszność;
• ból w klatce piersiowej;
• obrzęk nóg;
• niesymetryczny ból nóg;
• ciągły ból brzucha;
• silne i utrzymujące się bóle głowy;
• zaburzenia widzenia;
• wybroczyny w obrębie miejsca podania szczepionki [3-4].

Powyższe objawy mogą (jednak nie muszą) świadczyć o rozwijającej się niepożądanej reakcji. W takim przypadku najlepiej skontaktować się z lekarzem. Warto pamiętać, że podobne objawy zakrzepicy po COVIDzie mogą wystąpić również w przypadku infekcji SARS-CoV-2, która jest znacznie częstsza niż zakrzepica po szczepieniu.

Kiedy nie należy stosować szczepionki Vaxzevria?

Czy na podstawie aktualnie dostępnych informacji powinniśmy w szczególny sposób podchodzić do szczepienia przeciwko COVID-19 preparatem firmy AstraZeneca? 8 kwietnia 2021 roku pojawiło się uaktualnione stanowisko Sekcji ds. hemostazy Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów. Eksperci zalecają szczególną ostrożność w kontekście możliwych powikłań po szczepieniu na COVID:

• rezygnację ze szczepienia przeciwko COVID-19 szczepionką Vaxzevria w przypadku osób, które przebyły udokumentowany lub prawdopodobny HIT bądź przebyły zakrzepicę zatok żylnych mózgu;
• jeśli pacjent jest po przebytej żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej lub posiada zwiększone ryzyko zakrzepowo-zatorowe i nie otrzymuje leków przeciwkrzepliwych – zaleca się dokładną obserwację przez 20 dni po przyjęciu szczepionki Vaxzevria;
• jeśli pacjent posiada duże ryzyko wystąpienia incydentu zakrzepowego po podaniu szczepionki Vaxzevria to nie zaleca się podawania heparyny ani wlewów koncentratu krwinek płytkowych [4].

W powyższych przypadkach nie należy całkowicie rezygnować ze szczepienia, tylko – jeśli jest taka możliwość – wybrać inna dostępną szczepionkę. Niestety podobny problem pojawił się w przypadku szczepionki Johnson & Johnson w USA [5-6]. Zakrzepica żył mózgowych może być szczególnie niebezpieczna, dlatego osoby z grupy ryzyka powinny skonsultować wybór szczepionki z lekarzem.

Zakrzepica po COVIDzie vs. zakrzepica po szczepieniu – porównanie ryzyka

Czy warto obawiać się szczepienia przeciwko COVID-19? Wszelkie wątpliwości należy przedyskutować z lekarzem. Pewne ryzyko występuje, ale jak wygląda ono w ujęciu liczbowym? Na podstawie danych EMA można stwierdzić, że wspomniana zakrzepica po szczepieniu produktem AstraZeneca – w zaokrągleniu – występuje 4 razy na 1.000.000 szczepień (0,0004%). Jednak incydenty zakrzepowe mogą pojawić się także w innych przypadkach, w tym przy zakrzepicy po COVIDzie:

• palenie papierosów
  • 1.763 na 1.000.000 przypadków (0,18%) [7];
• kobiety w wieku rozrodczym
  • bez doustnej antykoncepcji hormonalnej
    • 400 – 500 na 1.000.000 przypadków (0,04% – 0,05%) [8];
  • stosujące doustną antykoncepcję hormonalną
    • 900 – 1000 na 1.000.000 przypadków (0,09% – 0,1%) [8];
• ciąża
  • 2.900 na 1.000.000 przypadków (0,29%) [8];
• połóg
  • 30.000 – 40.000 na 1.000.000 przypadków (3% – 4%) [8];
• COVID-19
  • 165.000 na 1.000.000 przypadków (16,5%) [9].

Na podstawie powyższych danych widać jasno, że ryzyko wystąpienia incydentów zakrzepowych jest znacznie większe w innych, codziennych przypadkach. Czy ktokolwiek zastanawiał się, że sięgając po papierosa mamy ponad 400 razy większe ryzyko pojawienia się zakrzepu niż podczas szczepienia preparatem Vaxzevria? Nie wspominając już o ponad 700 razy większym ryzyku w trakcie ciąży czy ponad 40.000 razy większym ryzyku wystąpienia zakrzepu w trakcie zachorowania na COVID-19. Zakrzepica po COVIDzie występuje znacznie częściej niż zakrzepica po szczepieniu, co jednoznacznie przemawia za korzyściami szczepienia.

Podsumowanie

Podsumowując, rachunek zysków i strat jednoznacznie wskazuje na to, że nie ma sensu obawiać się szczepienia. Dzięki niemu mamy znacznie niższe szanse zachorowania COVID-19. Nawet jeśli zachorujemy to mamy praktycznie pewność, że nie przejdziemy choroby poważnie i nie trafimy do szpitala. Długookresowe problemy zdrowotne po przechorowaniu COVID-19 również stanowią poważne zagrożenie, jednak środowiska przeciwne szczepieniom dziwnym trafem nie włączają tych kwestii do debaty publicznej. Objawy zakrzepicy po COVIDzie są znacznie bardziej prawdopodobne niż powikłania po szczepieniu na COVID, co powinno skłaniać do przemyśleń wszystkich wahających się przed szczepieniem.

• Jakie rodzaje szczepionek na COVID-19 są dostępne na rynku?
• Jak działają szczepionki mRNA i czym różnią się od innych technologii?
• Które nazwy szczepionek na COVID reprezentują technologię wektorową?
• Jakie są szczepionki podjednostkowe i ich mechanizm działania?
• Jak przechowywać różne rodzaje szczepionek przeciwko COVID-19?
• Jaką skuteczność wykazują poszczególne szczepionki na COVID?

W wyniku dużego rozproszenia prac oraz zaangażowania różnych producentów powstały produkty wykorzystujące odmienne konstrukcje. W oparciu o nie możemy podzielić szczepionki przeciwko COVID-19 na trzy główne rodzaje szczepionek różniące się nie tylko budową, ale także procesem powstawania, warunkami przechowywania oraz skutecznością. Każda szczepionka na COVID-19 działa według innego mechanizmu, co sprawia, że nazwy szczepionek na COVID reprezentują różne technologie medyczne.

Jakie są rodzaje szczepionek na COVID wykorzystujących technologię mRNA?

Szczepionka mRNA to najnowsza generacja szczepionek, która zapewnia łatwość projektowania, szybki czas produkcji, wysoki profil bezpieczeństwa oraz dużą immunogenność. Są to szczepionki syntetyczne, których produkcja nie wymaga pracy z czynnikiem zakaźnym, czyli wirusem. Zamiast poddawać go procesowi atenuacji lub inaktywacji potrzebny jest tylko fragment jego informacji genetycznej, co znacznie upraszcza cały proces produkcji i pozwala na skrócenie czasu potrzebnego do stworzenia szczepionki. Co istotne, przy ich produkcji używa się systemów bezkomórkowych, co pozwala wyeliminować ryzyko skażenia żywymi drobnoustrojami. Ten rodzaj szczepionek stanowi prawdziwą rewolucję w medycynie prewencyjnej.

Pierwsze badania nad wykorzystywaniem mRNA do transferu informacji genetycznej prowadzono już na początku lat 90. XX wieku. Tę technologię wykorzystywano w badaniach nad szczepionkami przeciw wirusowi CMV, Zika, grypie czy wściekliźnie. Ponadto z powodzeniem wykorzystywana jest przy opracowywaniu szczepionek przeciwnowotworowych i w działaniach terapeutycznych [1]. Dzisiaj szczepionka mRNA reprezentuje jeden z najbardziej innowacyjnych rodzajów szczepionek dostępnych na rynku medycznym.

Pfizer/BioNTech, Moderna oraz Curevac

Szczepionki mRNA firm: Pfizer/BioNTech, Moderna oraz Curevac zawierają matrycowy kwas rybonukleinowy, kodujący białko S wirusa, zamknięty w nanocząsteczkach lipidowych. Te nazwy szczepionek na COVID reprezentują najbardziej zaawansowaną technologię medyczną dostępną obecnie. Białko S jest białkiem fuzyjnym zlokalizowanym na powierzchni wironu, które składa się z podjednostki S1, odpowiedzialnej za wiązanie z receptorem ACE2, oraz podjednostki S2, która umożliwiają połączenie z błoną komórki ludzkiej. Białko S stanowi główny antygen indukujący odpowiedź immunologiczną organizmu [2]. Kapsułka lipidowa otaczająca mRNA zapewnia funkcję ochronną i transportową.

Po wstrzyknięciu do organizmu pokonuje ona błonę komórkową, przedostając się do znajdujących w komórce gospodarza rybosomów, gdzie na podstawie dostarczonego mRNA syntetyzowane jest białko S wirusa SARS-CoV-2 [3]. Nowo powstałe białko pobudza odporność humoralną oraz komórkową, w wyniku których dochodzi do wytwarzania przeciwciał neutralizujących i limfocytów T. Zawarty w szczepionce mRNA nie ma zdolności do samokopiowania, nie przenika również do jądra komórkowego oraz nie ulega odwrotnej transkrypcji do DNA. Po ograniczonych obecnością adenozyn cyklach translacji mRNA ulega degradacji, a z racji, iż nie mamy do czynienia z całym wirusem, a jedynie jego fragmentem, nie ma także zagrożenia w postaci wywołania choroby [2].

Szczepionki firmy Pfizer/BioNTech oraz Moderna posiadają skuteczność na poziomie 95% [4]. Te rodzaje szczepionek wykazują jedną z najwyższych skuteczności spośród wszystkich dostępnych preparatów przeciwko COVID-19.

Czym charakteryzują się szczepionki wektorowe jako rodzaje szczepionek na COVID?

Szczepionki wektorowe stanowią kolejny ważny rodzaj szczepionek przeciwko COVID-19, które opierają się na wykorzystaniu fragmentów innych wirusów do wywołania odpowiedzi immunologicznej. Główną zaletą stosowania wektorów wirusowych jest ich zdolność do wywołania silnej odpowiedzi immunologicznej, zarówno humoralnej jak i komórkowej [7] oraz wysokie bezpieczeństwo i skuteczność. Ten typ szczepionki na COVID-19 wykorzystuje sprawdzoną technologię, która była już wcześniej testowana w innych zastosowaniach medycznych.

Szczepionka wektorowa została po raz pierwszy opracowana w 1972 roku [8], co czyni ją jedną z bardziej doświadczonych technologii wśród różnych rodzajów szczepionek. Wektory adenowirusowe są najlepiej przebadanymi wektorami wirusowymi i testuje się je m.in. w licznych badaniach klinicznych leków przeciwnowotworowych, jak również w szczepionkach. Preparaty wektorowe wykorzystują część wirusa, który zmodyfikowano tak, aby nie stanowił zagrożenia dla życia i nie był dodatkowo zakaźny. Za pomocą inaktywowanego adenowirusa do komórek organizmu wprowadzana jest sekwencja kodująca pełnej długości białko S wirusa SARS-CoV-2, poprzedzona sekwencją wiodącą tkankowego aktywatora plazminogenu [9]. Sekwencja tPA jest adjuwantem białkowym i pozwala na wydajną sekrecję powstającego antygenu na zewnątrz komórki, co zwiększa jego immunogenność [9-10].

Gdy komórki w ciele człowieka zaczynają wytwarzać białko S, uruchamia się odpowiedź immunologiczna [11-13]. Kod zawarty w szczepionce zawiera wyłącznie informacje potrzebne do wytworzenia pojedynczego białka. Tak, jak w przypadku szczepionek mRNA również nie powoduje choroby, co sprawia, że wszystkie rodzaje szczepionek przeciwko COVID-19 są bezpieczne pod tym względem.

Szczepionka AstraZeneca

Szczepionka AstraZeneca składa się z szympansiego wektora adenowirusowego, który był wcześniej testowany w przypadku wirusa MERS-CoV [10,14,15]. Z jego genomu usunięto regiony E1 i E3, co pozwoliło na uzyskanie wirusa, który nie jest zdolny do replikacji i może pomieścić kasetę genową większych rozmiarów [16]. Powodem zastosowania adenowirusa pochodzenia zwierzęcego jest fakt, że u ludzi nie występuje naturalna odporność przeciwko temu wirusowi, co pozwala na ominięcie potencjalnie istniejącej odpowiedzi odpornościowej przeciwko samemu wektorowi [17,18]. To jedna z najważniejszych nazw szczepionek na COVID dostępnych w Europie. W preparacie Janssen Pharmaceutica NV wykorzystuje się zmodyfikowaną cząsteczkę adenowirusa Ad26, natomiast w preparacie Sputnik V są dwa typy adenowirusa – w pierwszej dawce znajduje się patogen Ad5, a w drugiej Ad26 [19].

Skuteczność szczepionki AstraZeneca po podaniu obu dawek w odstępie sześciu tygodni wynosi 55%. Natomiast, gdy ten okres wydłuży się do trzech miesięcy, skuteczność dochodzi do 82 %. Ponadto wykazano, że szczepionka o 67% zmniejsza transmisję koronawirusa [20]. Skuteczność szczepionki Sputnik V sięga ponad 91% [19]. Natomiast produkt Janssen Pharmaceutica NV, która jako jedyny wymaga podania jednej dawki, w zależności od obszaru geograficznego wynosiła 57-72%. Szczepionki wektorowe mogą być przechowywane w temperaturze 2-8ºC od trzech do nawet sześciu miesięcy, a w -20ºC nawet do dwóch lat [21], co czyni je bardziej praktycznymi niż niektóre rodzaje szczepionek mRNA.

Jakie są szczepionki podjednostkowe wśród rodzajów szczepionek na COVID?

Ostatnim rodzajem szczepionek przeciwko COVID-19 są szczepionki podjednostkowe typu „subunit”. W ich składzie znajdują się oczyszczone i wysoce immunogenne białka wirusowe, które trafiają do komórek prezentujących antygen, a następnie tworzą specyficzną odpowiedź układu immunologicznego. Charakteryzują się większą jednorodnością i powtarzalnością niż szczepionki, które zawierają całe drobnoustroje. Ponadto powodują też mniej działań niepożądanych, jednakże mogą wykazywać mniejszą immunogenność niż wcześniej omawiane preparaty. Technologia, na której się opierają, jest powszechnie znana i stosowana od lat w szczepionkach przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B, krztuścowi czy w niektórych na grypę [22]. Ten rodzaj szczepionek reprezentuje tradycyjne, ale sprawdzone podejście do immunizacji.

Po podaniu białek wirusowych do organizmu człowieka dostają się one do komórek prezentujących antygen. Dzięki temu wytwarza się specyficzna odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko związanym z białkiem antygenom. Tego typu preparatami są produkty firmy Sanofi-GSK oraz Novavax, które stanowią ważne nazwy szczepionek na COVID w kategorii szczepionek podjednostkowych. Mechanizm działania tych szczepionek różni się znacznie od technologii mRNA i wektorowej, ale ostatecznie prowadzi do podobnego efektu ochronnego.

Podsumowanie

Rodzaje szczepionek na COVID-19 różnią się znacznie pod względem mechanizmu działania, skuteczności oraz warunków przechowywania. Szczepionki mRNA, takie jak Pfizer i Moderna, oferują najwyższą skuteczność na poziomie 95%, ale wymagają specjalnych warunków przechowywania. Szczepionki wektorowe, reprezentowane przez nazwy szczepionek na COVID takie jak AstraZeneca czy Janssen, są bardziej praktyczne w przechowywaniu, ale ich skuteczność jest zróżnicowana. Szczepionki podjednostkowe stanowią tradycyjne podejście z dobrym profilem bezpieczeństwa. Wszystkie rodzaje szczepionek przeciwko COVID-19 zapewniają skuteczną ochronę przed ciężkim przebiegiem choroby i są bezpieczne w stosowaniu.

Dotychczas w Unii Europejskiej do obrotu dopuszczono 3 szczepionki przeciwko COVID-19 firm: Pfizer/BioNTech, Moderna oraz Oxford-AstraZeneca.

Z czego składa się szczepionka ?

Zarówno szczepionka na COVID-19 firmy Pfizer/BioNtech jak i Moderna zawierają jednoniciowy informacyjny RNA (ang. messenger RNA, mRNA), który koduje białko odpowiedzialne za wniknięcie wirusa do komórki człowieka (ang. Spike, S). Aby zapobiec przedwczesnej degradacji, mRNA  jest „zapakowane” w lipidową nanocząsteczkę.

Preparaty na bazie mRNA, to nowy rodzaj szczepionek. Dotychczas znane i stosowane szczepionki, zawierały w swoim składzie inaktywowane, bądź osłabione drobnoustroje lub ich fragmenty (tak zbudowane są rosyjska oraz chińska szczepionka na COVID-19 kolejno SPUTNIK-V i SINOVAC — te szczepionki jednak nie zostały zaakceptowane w Europie) [1-3].

Jak działa szczepionka mRNA na COVID-19?

mRNA nie jest samo w sobie szczepionką – jest informacją na temat szczepionki, która zostanie „wyprodukowana” w organizmie. Po wniknięciu mRNA do komórki zaczyna ona produkować wirusowe białko S. Wytworzone białko jest prezentowane na powierzchni komórki, a układ odpornościowy rozpoznaje je jako obce. Prowadzi to do wzbudzenia odpowiedzi immunologicznej zarówno ze strony limfocytów B jak i T. W ten sposób powstają przeciwciała i tzw. pamięć komórkowa, które zapewniają ochronę przed zachorowaniem na COVID-19 [1], [2].

Dla kogo przeznaczona jest szczepionka na COVID-19 ?

Ze szczepionki firmy Pfizer/BioNTech mogą skorzystać dorośli i młodzież powyżej 16 roku życia, natomiast z preparatu Moderna –  osoby dorosłe. Aktualnie brak badań na temat skuteczności i bezpieczeństwa preparatów w grupach wiekowych poniżej 16 (Pfizer/BioNTech) i 18 lat (Moderna) [1], [2].

Szczepionka na COVID-19 – dawkowanie

Obydwie szczepionki wymagają podania dwóch dawek w odstępach czasowych (w przypadku szczepionki Pfizer/BioNTech po 3 tygodniach, natomiast szczepionki firmy Moderna – po 4 tygodniach). Osoby, które otrzymały pierwszą dawkę szczepionki danego producenta – drugą dawkę powinny otrzymać również z tej samej firmy. Jest to istotne, aby pozytywnie ukończyć cykl szczepień [1], [2].

Kto nie powinien się szczepić?

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, nie zaleca się szczepień w grupie kobiet ciężarnych oraz kobiet karmiących piersią. Mimo że dotychczasowe badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na ciążę, rozwój zarodka lub płodu, szczepienia w tej grupie nie są zalecane ze względu na zbyt małą ilość danych.

To samo dotyczy kobiet karmiących. Nie zbadano dotychczas, czy szczepionka przenika do mleka kobiecego i jaki mogłaby mieć wpływ na karmione dziecko. W tym przypadku należy indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka. Zaleca się także odroczyć szczepienie u osób z ostrą chorobą infekcyjną, przebiegającą z wysoką gorączką (np. grypa) [1], [2].

Czy osoby, które chorowały na COVID-19 powinny się zaszczepić?

Szczepienie przeciwko COVID-19 zaleca się także dla tzw. ozdrowieńców. Szczepienie dla nich bezpieczne i co najważniejsze – minimalizuje ryzyko ponownego zachorowania na tę chorobę. W tym przypadku można się zaszczepić nie wcześniej niż 4 tygodnie od zachorowania, a optymalnie do 3 miesięcy od zachorowania lub w najbliższym możliwym terminie [1], [2].

Dlaczego warto się zaszczepić na COVID-19?

Po przejściu cyklu szczepień (otrzymanie 2 dawek szczepionki), uzyskuje się odporność na poziomie 95%. Istotne jest, aby zaszczepiło się jak najwięcej osób w celu uzyskania tzw. odporności populacyjnej – jest to forma ochrony przed chorobą zakaźną. Jeśli znaczna część danej populacji zaszczepi się, zapewni ochronę osobnikom niechronionym – tym którzy z różnych względów nie mogą się zaszczepić. Łańcuch transmisji zakażeń zostanie przerwany, co spowoduje zatrzymanie lub opóźnienie przenoszenia wirusa.

Najczęstsze mity dotyczące szczepionek na COVID-19, czyli czego się boimy?

Mit 1. Szczepionka może modyfikować genom osoby zaszczepionej

Materiałem genetycznym u człowieka jest dwuniciowy DNA, znajdujący się w jądrze komórkowym. Zawarte w szczepionce mRNA nie ma możliwości połączenia się z ludzkim DNA. Wynika to z faktu, że DNA i RNA są biochemicznie różnymi związkami. Dodatkowo mRNA ze szczepionki nie przenika do jądra komórkowego człowieka – proces biosyntezy białka wirusa, odbywa się w cytoplazmie komórki. Brak jest też w organizmie człowieka enzymu, który przetłumaczyłby kod RNA szczepionki na DNA [5], [6].

Mit 2. Szczepionka na COVID-19 powstała zbyt szybko i źle ją przebadano

Technologia szczepionek opartych o mRNA była intensywnie rozwijana przez ostatnie lata m.in. firma Moderna, która powstała w 2010 roku, zajmowała się wdrażaniem tego rozwiązania, stąd też jej nazwa ModeRNA. Dlatego w momencie poznania genomu wirusa, wyprodukowanie szczepionki zajęło kilka dni. Resztę czasu poświęcono na badania nad jej bezpieczeństwem i skutecznością.

Mit 3. Szczepionka nie jest bezpieczna i powoduje niekorzystne skutki zdrowotne, które pojawią się w odległym czasie

Badania kliniczne opisywanych preparatów, przeprowadzano na grupie kilkudziesięciu tysięcy osób i nie wykazano żadnych poważnych skutków ubocznych. Co więcej, do chwili obecnej na świecie zaszczepiono kilkadziesiąt milionów ludzi. Nie zaobserwowano, aby wystąpił, chociażby jeden zgon związany ze szczepieniem. Doszło jedynie do kilku przypadków ciężkiej reakcji anafilaktycznej (mniej niż 1 na 100 tys.). Natomiast ze względu na to, że są to preparaty nowe, nie poznano jeszcze odległych skutków. Wydaje się jednak — biorąc pod uwagę mechanizm działania szczepionek za mało prawdopodobne, aby doszło do długofalowych, poszczepiennych powikłań.

Szczepionka firmy AstraZeneca — aktualizacja

29 stycznia 2021, do preparatów zaakceptowanych w Unii Europejskiej dołączyła szczepionka firmy AstraZeneca, która różni się od szczepionek firm Pfizer/BioNTech oraz Moderna. Jest to tzw. szczepionka wektorowa. Składa się z adenowirusa (służącego jako wektor), który dzięki odpowiednim modyfikacjom, zawiera kod genetyczny pozwalający na syntezę białka S. Po dostarczeniu go do organizmu człowieka wspomniane białko jest produkowane. Rozpoznawane jest jako obce przez układ odpornościowy i wytwarza się odpowiedź immunologiczna.

Szczepionka jest przeznaczona dla osób od 18. roku życia. Do ukończenia cyklu szczepień wymagane jest podanie 2 dawek (druga dawka powinna być podana między 4., a 12. tygodniem od podania pierwszej). Skuteczność szczepionki oceniona na podstawie badań klinicznych to 60%. Jej zalety to niższy koszt zakupu w porównaniu do szczepionek na bazie mRNA oraz mniej rygorystyczne warunki przechowywania (w temperaturze 2-8°C, czyli w zwykłej lodówce) [7].

Szczepionka firmy Johnson&Johnson — aktualizacja

11 marca 2021 Europejska Agencja Leków (EMA) dopuściła do obrotu na terenie Unii Europejskiej kolejną szczepionkę firmy Johnson&Johnson. Należy ona do szczepionek wektorowych, podobnie jak preparat AstraZeneca. Jej mechanizm działania (tak samo jak w przypadku szczepionki AstraZeneca) wykorzystuje adenowirusa, jako wektor, który dzięki modyfikacjom posiada kod genetyczny, kodujący białko S koronawirusa.

Niewątpliwie zaletą tej szczepionki jest fakt, że wymaga podania tylko 1 dawki. To nowość, wszystkie poprzednie dopuszczone w Unii Europejskiej szczepionki wymagały 2 dawek. Kolejną zaletą są mało wymagające warunki przechowywania, wystarczy temperatura zwykłej lodówki (2-8 °C). Skuteczność szczepionki wykazana w badaniach klinicznych to 66% [8].

SARS-CoV-2 towarzyszy nam już od kilku lat. Przez ten czas, ten niechciany gość nauczył nas, że w starciu z infekcją nowym beta-koronawirusem najmniejsze szanse mają osoby starsze, otyłe i z chorobami przewlekłymi. Jest to grupa ludzi, których układ odpornościowy jest mocno osłabiony. Wraz z wiekiem spada ilość limfocytów, białych krwinek odpowiedzialnych za walkę z patogenami i produkujących przeciwciała. Natomiast otyłość powoduje stale utrzymujący się stan zapalny i może prowadzić do rozwoju cukrzycy. Nadciśnienie i cukrzyca osłabiają zdolność do produkcji immunoglobulin, czyli przeciwciał. Upośledzają również syntezę białek obronnych organizmu. To tłumaczy większą wrażliwość pewnej grupy pacjentów na zachorowanie i gorsze rokowania w COVID-19.

Jak nasza dieta wpływa na odporność?

Wielu naukowców utrzymuje, że powodzenie leczenia infekcji zależy od tzw. czynników gospodarza. Jeśli organizm jest w stanie zapewnić odpowiednią odpowiedź immunologiczną na zakażenie, to zastosowane leki mają większą szansę na skuteczne działanie. Bardzo ważnym elementem wspierającym nasz układ odpornościowy jest zdrowa dieta. W dobie problemów ze wzrostem antybiotykooporności wśród bakterii podjęto badania wpływu suplementacji witaminy D i fenylomaślanu na ewentualne zmniejszenie zapotrzebowania na leki przeciwbakteryjne. Pierwsze pozytywne wyniki takich badań odnotowano już kilka lat temu w terapii gruźlicy. Okazuje się jednak, że witamina D wykazuje uniwersalną skuteczność w każdym typie infekcji.

Czy witamina D3 zmniejsza zachorowanie na COVID-19?

Witamina D to grupa związków, które działają jak hormony. Najważniejsza z nich to witamina D3, która pomaga w produkcji białek odpornościowych, takich jak katelicydyna. Te białka chronią nas przed wirusami i bakteriami.

Zachowując dystans społeczny i stosując maski, redukujemy ilość ewentualnie przyjętego wirusa SARS-CoV-2. Jeśli nasza wstępna bariera dla patogenów tzw. nieswoisty układ odpornościowy funkcjonuje poprawnie, to istnieje szans, że “nie wpuści intruza do środka”. Białka odpornościowe takie jak wspomniana katelicydyna czy defensyny działają przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie.

Aktywna forma witaminy D3 działa na wiele elementów naszego układu odpornościowego. Jest odpowiedzialna za prawidłową produkcję przeciwciał, ponieważ reguluje funkcje białych krwinek. Dodatkowo ma zdolność do wyciszania nadmiernej odpowiedzi zapalnej, jaka może pojawiać się w przebiegu COVID-19.

Co mówią badania naukowe na temat witaminy D3?

Nic więc dziwnego, że w wielu badaniach stwierdza się pozytywny wpływ suplementacji witaminy D3 na przeżywalność i łagodniejszy przebieg infekcji SARS-CoV-2. Badania niemieckie wskazują na 15-krotnie wyższą potrzebę wentylacji mechanicznej oraz podłączenie do respiratora osób zakażonych, mających niski poziom cholekalcyferolu (witaminy D3). Dane francuskie i hiszpańskie wskazują na ok. 30-krotnie mniejsze ryzyko konieczności włączenia intensywnej opieki medycznej w warunkach szpitalnych u osób suplementujących witaminę D3. Również w opublikowanym w grudniu, angielskim badaniu zaobserwowano 7-krotny spadek śmiertelności u najbardziej zagrożonych pacjentów przyjmujących cholekalcyferol w trakcie COVID-19.

Czy sama witamina D3 wystarczy ?

Wszystkie te informacje potwierdzają amerykańskie badania. Naukowcy z University of California odkryli, że sama suplementacja witaminy D3 nie wystarcza. Aby witamina D3 była aktywna, musi zostać przetworzona do postaci 1,25-dihydroksycholekalcyferolu, co wymaga udziału bakterii jelitowych. Te badania pokazują, że aktywna witamina D3 i zdrowa flora jelitowa, bogata w bakterie Lactobacillus i Bifidobacterium, są kluczowe. Bakterie te produkują maślan, który pomaga w utrzymaniu zdrowych jelit i metabolizmie witaminy D3 [3].

Co jeść przy covidzie?

Zdrowa dieta wpływa na poziom naszej odporności. Witaminę D3 potrafimy wytworzyć sami pod wpływem światła słonecznego. Ale jej ilość, szczególnie jesienno-zimową porą jest niewielka. Głównym źródłem pozostaje więc pożywienie, szczególnie tłuste ryby, jaja czy grzyby. Wiele osób może jednak mieć problem z uzupełnieniem poziomu witaminy samą dietą, dlatego należy rozważyć suplementację wspartą dobrym probiotykiem. Sugerowane jest regularne stosowanie stałych, referencyjnych dawek. Przyjmowana rzadziej, ale w większej dawce nie wykazuje oczekiwanej aktywności. Wynika to z tego, że organizm stara się usunąć zbyt dużą ilość cholekalcyferolu. Istnieje też ryzyko, że przedawkowana okaże się szkodliwa.

Obecnie przyjmuje się, że maksymalna, dobowa ilość witaminy D3 dla poszczególnych grup pacjentów wynosi:

• 600- 800 IU dla dzieci do 1. roku życia;
• 1000 IU u dzieci do 10. roku życia;
• 2000 IU dzieci powyżej 11 lat i dorośli.
• 4000 IU osoby otyłe.

Podsumowanie

Odpowiednia dieta może wspierać odporność i zmniejszać ryzyko zachorowania na COVID-19. Spożywanie pokarmów bogatych w witaminy, minerały i przeciwutleniacze wzmacnia układ odpornościowy. Kluczowe jest również utrzymanie zdrowej flory jelitowej, co również wpływa na ogólną odporność organizmu.

Szczepionka na Covid-19 firmy Johnson&Johnson — jakie ma zalety?

Niewątpliwą zaletą szczepionki firmy Johnson&Johnson są „łagodne” warunki przechowywania, które istotnie ułatwiają jej transport. Może ona być przechowywana nawet 3 miesiące po rozmrożeniu w temperaturze od 2°C do 8°C, czyli w takich warunkach, jakie panują w naszych lodówkach. W temperaturze -20°C jej trwałość wynosi 2 lata. Co więcej, jest to pierwsza szczepionka na Covid-19, która wymaga tylko jednej dawki. Jej skuteczność wynosi 67%. Co ważne, przeznaczona jest wyłącznie dla osób, które ukończyły 18. rok życia [1,2] (Czytaj także: Szczepionki na Covid-19 w pigułce).

Skuteczność szczepionki na Covid-19 firmy Johnson&Johnson

Ocena skuteczności wektorowej szczepionki firmy Johnson&Johnson była prowadzona na ponad 44 tysiącach ochotników. Wyniki były jednoznaczne — produkt ten po 28 dniach od podania zmniejszył ryzyko zachorowania na Covid-19 o 66%. Co ciekawe, początek ochrony obserwowano już po upływie 2 tygodni od podania leku. Szczepionka ta chroni przed ciężkim przebiegiem choroby, niezależnie od regionu geograficznego, wieku pacjenta i od wariantu wirusa [2,3] (Czytaj także: Szczepionki przeciwko Covid-19 – podział, mechanizmy działania i przechowywanie).

Czy szczepionka jest bezpieczna dla kobiet w ciąży i karmiących piersią?

Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na ciążę po zastosowaniu szczepionki firmy Johnson&Johnson. Niemniej, nie przeprowadzono podobnych badań na kobietach w ciąży. W związku z tym, podanie szczepionki ciężarnym jest możliwe wówczas, gdy potencjalne korzyści zdrowotne będą przeważały nad ewentualnym ryzykiem dla matki i płodu. Do tej pory nie wiadomo, czy szczepionka przenika do kobiecego mleka. Przeprowadzone na zwierzętach badania nie wykazały wpływu na płodność [1].

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po szczepionce firmy Johnson&Johnson?

Analizę bezpieczeństwa i potencjalnych działań niepożądanych przeprowadzono po 2 miesiącach od szczepienia. Najwięcej pacjentów, bo aż 48,6%, zgłaszało ból w miejscu wstrzyknięcia. Inne, najczęstsze działania niepożądane po szczepionce na Covid-19 firmy Johnson&Johnson to:

• bóle głowy (38,9%);
• zmęczenie (38,2%);
• bóle mięśni (33,2%);
• nudności (14,2%);
• temperatura ciała powyżej 38,0°C (9%).

Większość wyżej wymienionych działań niepożądanych wystąpiła w ciągu 1-2 dni po przyjęciu szczepionki na Covid-19 firmy Johnson&Johnson [1].

• Jakie są wyniki badań dotyczących wpływu szczepionki COVID na serce
• Czy problemy z sercem po COVID występują częściej niż powikłania po szczepionce na COVID-19
• Jak test PLUS Cardiac ocenia ryzyko sercowe po szczepieniu
• Jakie są skutki uboczne po szczepionce Pfizer według najnowszych badań
• Czy można ufać wynikom badań nad płynem w osierdziu po COVID-19
• Jakie są główne wątpliwości naukowców dotyczące opublikowanych wyników

Amerykański naukowiec Steven Grundy przedstawił wyniki dotyczące zależności pomiędzy przyjęciem szczepionki mRNA na Covid-19 a zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób serca. Wyniki zostały przedstawione podczas corocznej konferencji organizowanej przez American Heart Assosciation, która odbywała się 8 listopada 2021 roku. Badania te wzbudziły duże zainteresowanie, szczególnie w kontekście dyskusji na temat potencjalnych powikłań po szczepionce na Covid. Warto jednak podkreślić, że każde badanie wymaga dokładnej analizy metodologii i weryfikacji przez niezależnych ekspertów.

Czy problemy z sercem po COVID są częstsze niż powikłania po szczepionce?

Analizując dostępne dane medyczne, należy rozróżnić problemy sercowe wywołane przez samą infekcję COVID-19, a potencjalne skutki uboczne szczepionek. Infekcja wirusem SARS-CoV-2 może prowadzić do różnych powikłań kardiologicznych, w tym zapalenia mięśnia sercowego, zaburzeń rytmu serca czy płynu w osierdziu po COVID-19. Te komplikacje występują znacznie częściej u osób, które przeszły naturalną infekcję, niż u zaszczepionych pacjentów. Badania epidemiologiczne wskazują, że ryzyko problemów sercowych po przechorowaniu COVID-19 jest wielokrotnie wyższe niż po szczepieniu.

Test Plus Cardiac – jak ocenia się ryzyko sercowe?

Naukowcy używali w swoich badaniach testu PLUS Cardiac, który mierzy poziom biomarkerów białkowych takich jak IL-16, cytokina prozapalna, rozpuszczalny Fas, induktor apoptozy, oraz czynnik wzrostu hepatocytów (HGF). Na podstawie biomarkerów generowany jest wynik przewidujący 5-letnie ryzyko wystąpienia nowego ostrego zespołu wieńcowego (ACS). Ten test pozwala na wczesne wykrycie potencjalnych problemów z układem krążenia, co jest szczególnie istotne w kontekście monitorowania zdrowia pacjentów po szczepieniu przeciw COVID-19.

Otrzymane wyniki przedstawiają zmiany poziomu biomarkerów w odniesieniu do norm dla wybranych markerów. Wynik powyżej normy podwyższa wynik PULS, natomiast wynik poniżej normy obniża wynik PULS. W amerykańskiej populacji pacjentów wynik ten jest mierzony co 3-6 miesięcy od ośmiu lat. Według Stevena Grundy wraz z pojawieniem się szczepionek mRNA na Covid-19, radykalne zmiany w punktacji PULS stały się widoczne u większości pacjentów.

Pfizer – skutki uboczne według badań

Wyniki testu PLUS osób zaszczepionych pokazują konkretne zmiany w organizmie po podaniu szczepionki Covid. U 566 pacjentów w wieku od 28 do 97 lat leczonych w gabinecie kardiologii prewencyjnej, wykonano nowy test PULS w okresie od 2 do 10 tygodni po drugim podaniu szczepionki na Covid-19. Wyniki testu porównano z poprzednim wynikiem PULS wykonanym od 3 do 5 miesięcy przed podaniem szczepionki. Te dane dostarczają cennych informacji o tym, jak organizm reaguje na szczepienie i czy mogą wystąpić jakiekolwiek działania niepożądane w układzie sercowo-naczyniowym.

Według otrzymanych wyników:

• poziom wyjściowy IL-16 wzrósł z 35=/-20 powyżej normy do 82=/- 75 powyżej normy po szczepieniu,
• sFas wzrósł z 22+/- 15 powyżej normy do 46=/-24 powyżej normy post-vac,
• HGF wzrósł z 42+/-12 powyżej normy do 86+/-31 powyżej normy post-vac.

Zmiany te zwiększyły punktację PULS z 11% 5-letniego ryzyka ACS do 25% 5-letniego ryzyka ACS. Naukowcy podają, że w chwili obecnej zmiany te utrzymują się przez co najmniej 2,5 miesiąca po podaniu drugiej dawki szczepionki mRNA. Warto jednak podkreślić, że interpretacja tych wyników wymaga ostrożności i dalszych badań, aby w pełni zrozumieć ich znaczenie kliniczne.

Czy można ufać wynikom badań nad powikłaniami po szczepionce na COVID?

Pojawiły się istotne zastrzeżenia w stosunku do rzetelności powyższych doniesień. Artykuł jest aktualnie przedmiotem redakcyjnego postępowania prowadzonego po publikacji. Naukowcy zwracają uwagę, że jest to streszczenie doniesienia konferencyjnego, które nie podlega ocenie niezależnych ekspertów przed publikacją. To bardzo ważny aspekt, ponieważ każde badanie dotyczące bezpieczeństwa szczepionek wymaga szczególnie dokładnej weryfikacji metodologicznej. Społeczność medyczna podchodzi z należytą ostrożnością do wszelkich doniesień o potencjalnych skutkach ubocznych, aby zapewnić pacjentom rzetelne i sprawdzone informacje.

W artykule zaobserwowano również kilka nieścisłości, które mogą wpływać na wiarygodność wyników:

• brak informacji czy pacjenci chorowali wcześniej na Covid-19,
• nie wiadomo czy zmiany występowały do 2,5 miesiąca po szczepieniu czy dłużej,
• brak jednostek dla badanych parametrów.

Braki metodologiczne są szczególnie istotne w kontekście oceny ryzyka powikłań po szczepionce na Covid. Bez pełnych danych o historii medycznej pacjentów, w tym informacji o tym, czy wcześniej przeszli COVID-19, trudno jest jednoznacznie określić, czy obserwowane zmiany są rzeczywiście związane ze szczepieniem, czy może z przebytą infekcją. Dodatkowo, brak precyzyjnych jednostek pomiarowych utrudnia porównanie wyników z innymi badaniami i ich właściwą interpretację kliniczną.

Podsumowanie

Badania dotyczące wpływu szczepionki Covid na serce wzbudzają uzasadnione zainteresowanie, jednak wymagają ostrożnej interpretacji. Problemy z sercem po Covid-19 występują znacznie częściej po naturalnej infekcji niż po szczepieniu, a płyn w osierdziu jest jednym z powikłań choroby. Pfizer skutki uboczne, choć monitorowane, wydają się być rzadsze niż komplikacje samego COVID-19. Każde badanie dotyczące powikłań po szczepionce na Covid wymaga rzetelnej oceny metodologicznej przez niezależnych ekspertów przed wyciągnięciem ostatecznych wniosków.

Źródło: [1] https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/circ.144.suppl_1.10712, [2] https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C90410%2Cjest-doniesienie-ze-szczepionki-mrna-moga-nasilac-zapalenia-w-naczyniach

• Jak działa innowacyjna szczepionka na COVID-19 w formie plastra
• Dlaczego szczepionka COVID Emergex może zapewnić długotrwałą odporność
• Jakie są główne zalety szczepienia na COVID-19 przez skórę
• Kiedy będzie dostępna nowa szczepionka przeciwko COVID-19
• Jak przebiega badanie kliniczne przełomowej szczepionki COVID

Nową szczepionkę na COVID-19 opracowuje firma Emergex Vaccines Holding Limited z Wielkiej Brytanii. 15 listopada 2021 roku ogłosili, że otrzymali zgodę na rozpoczęcie I fazy badania klinicznego. W badaniach pierwszej fazy ocenia się bezpieczeństwo oraz tolerancje pacjentów na badany produkt leczniczy. Ta szczepionka COVID różni się znacząco od dotychczas dostępnych preparatów, oferując nowe podejście do walki z koronawirusem.

Jak przeprowadzane jest badanie kliniczne I fazy nad szczepionką przeciwko COVID-19?

Badanie I fazy to podwójnie ślepe, randomizowane i kontrolowane badanie porównawcze. Uczestnicy badania będą przydzielani losowo oraz nie będą wiedzieli, czy podawana im jest testowana szczepionka na COVID-19, czy placebo. Personel również nie będzie posiadał informacji, którzy pacjenci testują szczepionkę. Badanie będzie prowadzone w Center for Primary Care and Public Health na Uniwersytecie w Lozannie, w Szwajcarii i weźmie w nim udział 26 osób. Badania mają się rozpocząć na początku stycznia 2022 roku. Ten etap jest kluczowy dla rozwoju każdej nowej szczepionki COVID, ponieważ pozwala ocenić jej podstawowe bezpieczeństwo.

Profesor Blaise Genton, główny badacz powiedział “Chociaż obecne szczepienia Covid poczyniły znaczne postępy w zmniejszaniu śmiertelności i zachorowalności wyzwania wciąż pozostają, zwłaszcza w przypadku rozwoju nowych wariantów. To ekscytujące, nowe podejście naukowe do opracowania szczepionki przeciwko SARS-CoV-2 uwzględnia potrzebę wytworzenia odpowiedzi komórek T w celu wywołania długotrwałej odporności. Z niecierpliwością czekamy na ocenę wyników, gdy będą one dostępne.”

Jak działa innowacyjna szczepionka Emergex przeciwko COVID-19?

Szczepionka Emergex ma na celu pobudzenie limfocytów T CD8+ do generowania cytotoksycznych limfocytów T w celu zabicia komórek zainfekowanych wirusem. Limfocyty T zabijają komórkę, zanim wyprodukuje ona nowe wirusy. W efekcie szczepionka ma zapobiegać replikacji wirusa i chorobie oraz łagodzić objawy i zdolność do przenoszenia się wirusa między osobami. Dlatego szczepionki Emergex mogą okazać się skuteczniejsze wobec szybko mutujących wirusów. Obecne szczepionki przeciwko Covid-19 wywołują głównie odpowiedź przeciwciał, która z czasem słabnie, co oznacza, że ludzie potrzebują szczepień przypominających.

Jakie są zalety szczepionki na COVID-19 w formie plastra?

Szczepionki Emergex można podawać przez skórę przy użyciu mikroigieł, co stanowi rewolucyjne podejście w szczepionkach Covid. Szczepionki zachowują stabilność w temperaturze pokojowej otoczenia przez ponad trzy miesiące. Stabilność szczepionki w temperaturze pokojowej wpłynie pozytywnie na jej dystrybucje. Ta właściwość może znacząco ułatwić logistykę szczepień Covid, szczególnie w krajach rozwijających się, gdzie przechowywanie szczepionek w niskich temperaturach stanowi wyzwanie.

Kiedy będzie dostępna nowa szczepionka przeciwko COVID-19?

Wstępne wyniki badania mogą ukazać się w czerwcu 2022 roku. Jednak na szczepionkę Emergex w formie plastra trzeba będzie poczekać minimum do 2025 roku. Ten długi okres oczekiwania jest typowy dla rozwoju nowych szczepionek Covid, które muszą przejść wszystkie fazy badań klinicznych, aby udowodnić swoją skuteczność i bezpieczeństwo. Mimo tego długiego procesu, potencjał tej szczepionki na Covid-19 do zapewnienia długotrwałej ochrony bez konieczności dawek przypominających czyni ją bardzo obiecującą opcją w walce z pandemią.

Podsumowanie

Szczepionka na Covid-19 w formie plastra opracowana przez firmę Emergex stanowi przełomowe rozwiązanie w walce z koronawirusem. W przeciwieństwie do obecnych szczepionek Covid, które działają głównie na poziomie przeciwciał, ta innowacyjna szczepionka przeciwko Covid-19 aktywuje limfocyty T, zapewniając potencjalnie długotrwałą odporność. Szczepienia Covid w formie plastra oferują również praktyczne korzyści – stabilność w temperaturze pokojowej i łatwe podawanie przez skórę. Choć na dostępność tej szczepionki Covid będziemy musieli poczekać do 2025 roku, jej potencjał do eliminacji konieczności dawek przypominających może zrewolucjonizować programy szczepień przeciwko COVID-19 na całym świecie.

Najczęściej zadawane pytania o szczepionkę Emergex

Źródło: https://emergexvaccines.com/emergex-announces-approval-to-initiate-phase-i-clinical-trial-of-its-next-generation-covid-19-vaccine-candidate/

• Jakie badania bezpieczeństwa przeprowadzono dla szczepionki Pfizer u nastolatków
• Jak skuteczne są szczepienia COVID w grupie wiekowej 12-15 lat
• Dlaczego decyzja FDA o rozszerzeniu szczepień COVID jest tak ważna
• Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po szczepieniu
• Jak szczepionka na COVID-19 firmy Pfizer wpłynie na walkę z pandemią

Jakie badania bezpieczeństwa przeprowadzono dla szczepionki Pfizer?

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania szczepionki Comirnaty pochodzą z randomizowanego badania klinicznego z grupą kontrolną obejmującą 2660 osób w wieku 12-15 lat. Szczepionka na COVID-19 firmy Pfizer została podana 1131 nastoletnim uczestnikom, podczas gdy 1129 otrzymało placebo z solą fizjologiczną. Badania wykazały, że szczepionka COVID firmy Pfizer jest bezpieczna dla młodzieży. Ponad połowa uczestników była obserwowana pod kątem bezpieczeństwa przez co najmniej dwa miesiące po podaniu drugiej dawki. Działania niepożądane, które zgłaszano najczęściej to: ból w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, ból głowy, dreszcze, ból mięśni, gorączka i ból stawów. Objawy te utrzymywały się zwykle od 1 do 3 dni i występowały częściej po podaniu drugiej dawki szczepionki COVID.

Jak skuteczne są szczepienia COVID u młodzieży?

Według analiz skuteczności szczepień przeciw COVID-19, wśród 1005 zaszczepionych uczestników, którzy nie mieli dowodów wcześniejszej infekcji SARS-CoV-2, nie odnotowano żadnych przypadków COVID-19. Natomiast w grupie 978 osób, które otrzymały placebo, odnotowano 16 przypadków zachorowania. Te wyniki potwierdzają wysoką skuteczność szczepionki na COVID-19 produkowanej przez Pfizer w grupie młodzieży. Badania pokazały, że szczepienia COVID zapewniają znaczącą ochronę przed zachorowaniem. Obecnie dostępne są ograniczone dane dotyczące tego, czy szczepionka może zapobiec przenoszeniu wirusa. Ponadto w tej chwili nie są dostępne dane pozwalające określić, jak długo szczepionka zapewni ochronę.

Czytaj również: Szczepionki przeciwko COVID-19 — podział, mechanizmy działania i przechowywanie

Dlaczego decyzja FDA o zatwierdzeniu szczepionki Pfizer jest tak ważna?

Dzieci i młodzież z reguły przechodzą chorobę koronawirusowa łagodniej niż osoby dorosłe, jednak zatwierdzenie stosowania szczepionki na COVID-19 w grupie wiekowej 12-15 lat jest ważnym krokiem na drodze do końca pandemii. Rozszerzenie programu szczepień COVID na młodszą grupę wiekową oznacza możliwość osiągnięcia wyższego poziomu odporności populacyjnej. Szczepionka COVID firmy Pfizer, będąc pierwszą dopuszczoną do stosowania u nastolatków, otwiera nowe możliwości w walce z pandemią.

Decyzja FDA dotycząca szczepionki Pfizer ma ogromne znaczenie dla globalnej strategii szczepień COVID. Eksperci podkreślają, że włączenie młodzieży do programu szczepień może znacznie przyspieszyć proces osiągania odporności zbiorowej.

„Dzisiejsze działania pozwalają chronić młodszą populację przed COVID-19, przybliżając nas do powrotu do normalności i zakończenia pandemii. Rodzice i opiekunowie mogą być pewni, że agencja przeprowadziła rygorystyczny i dokładny przegląd wszystkich dostępnych danych, tak jak w przypadku wszystkich naszych zezwoleń na doraźne użycie szczepionek przeciw COVID-19″ – powiedziała dr Janet Woodcock, która pełni obowiązki komisarza FDA. Ta wypowiedź podkreśla wagę decyzji dotyczącej szczepionki na COVID-19 i jej wpływ na przyszłe szczepienia COVID w młodszych grupach wiekowych.

Czytaj również: Niskie ryzyko wstrząsu po szczepieniu na COVID-19

Podsumowanie

Zatwierdzenie przez FDA szczepionki Pfizer dla osób w wieku 12-15 lat stanowi przełomowy moment w walce z pandemią COVID-19. Badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność i bezpieczeństwo szczepionki na COVID-19 w tej grupie wiekowej, co daje nadzieję na szybsze osiągnięcie odporności zbiorowej. Szczepienia COVID dla młodzieży mogą znacząco przyspieszyć proces powrotu do normalności. Decyzja FDA dotycząca szczepionki Pfizer otwiera nowe możliwości w globalnej strategii walki z pandemią, umożliwiając ochronę kolejnej ważnej grupy społeczeństwa.

Najczęściej zadawane pytania

Literatura:

1. https://www.drugs.com/news/fda-approves-emergency-pfizer-vaccine-those-aged-12-15-97665.html
2. https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-update-fda-authorizes-pfizer-biontech-covid-19-vaccine-emergency-use