Dla kogo jest wskazana tlenoterapia?

Tlenoterapię stosujemy przede wszystkim w lecznictwie zamkniętym: m.in. na oddziałach internistycznych oraz intensywnej opieki medycznej. Głównym wskazaniem do leczenia tlenem jest niewydolność oddechowa, która występuje m.in.: 

Zazwyczaj wskazaniem do tlenoterapii jest saturacja <94%. W przypadku choroby COVID-19 jest to saturacja <92% [1,3].

W jaki sposób podaje się tlen medyczny? 

Tlen można podawać pacjentom na różne sposoby. Podstawową metodą i jednocześnie najmniej zaawansowaną formą leczenia tlenem jest tlenoterapia bierna (czyli podaż tlenu z zewnętrznego źródła np. z butla tlenowa, instalacja szpitalna, koncentrator). Tlen podaje się przez specjalne kaniule donosowe (potocznie zwane wąsami) lub różnego typu maski twarzowe. W tym przypadku stężenie tlenu w mieszaninie wdechowej jest trudne do określenia. Waha się ono od 25 (wąsy tlenowe o niskim przepływie tlenu) do 90% (maska twarzowa z rezerwuarem o wysokim przepływie tlenu). 

REKLAMA
REKLAMA

Bardziej zaawansowaną formą tlenoterapii, jednak wciąż niewymagającą przyrządowego zabezpieczenia dróg oddechowych (np. intubacji), jest nieinwazyjna wentylacja mechaniczna (NIV). W tym przypadku tlen dostarcza się przez specjalne maski twarzowa lub chełmy.

Nową i zyskującą na popularności metodą tlenoterapii jest wysokoprzepływowa tlenoterapia donosowa (HFNC), która łączy zalety wentylacji nieinwazyjnej z prostotą i komfortem dla pacjenta. NIV i HFNC umożliwiają podanie pacjentowi mieszaniny oddechowej o stężeniu dokładnie określonym przez lekarza. 

Najbardziej zaawansowaną metodą tlenoterapii jest wentylacja mechaniczna u pacjenta z przyrządowo zabezpieczonymi drogami oddechowymi (np. zaintubowanego rurką dotchawiczą lub z wytworzoną tracheostomią i rurką tracheostomijną). Tego typu wentylacja pozwala precyzyjnie ustalić stężenie tlenu w mieszaninie wdechowej (możliwe jest nawet wentylowanie 100% tlenem). Taka metoda wymaga jednak sedacji pacjenta, czyli wprowadzenia go w stan zmniejszonej świadomości, za pomocą środków farmakologicznych. Wentylacja mechaniczna przebiega w sposób nienaturalny i odwrotny w stosunku do normalnego oddychania. W trakcie wdechu generowane jest dodatnie ciśnienie, które umożliwia podanie mieszaniny wdechowej do płuc pacjenta (a spontaniczny wdech polega na wytworzeniu ujemnego ciśnienia w drogach oddechowych i pobraniu powietrza z atmosfery) [1,3].

Terapia hiperbaryczna

Kolejną metodą wykorzystania tlenu w medycynie jest terapia hiperbaryczna. Polega ona na umieszczeniu pacjenta w komorze hiperbarycznej, gdzie oddycha on tlenem pod ciśnieniem rzędu 2-3 atmosfer. Metodę tę stosuje się m.in. w zatruciu tlenkiem węgla, chorobie dekompresyjnej, zatorowości powietrznej i w leczeniu trudno gojących się ran [1,3].

Tlenoterapia w domu

Tlenoterapia możliwa jest także w  warunkach domowych, dzięki specjalnym koncentratorom tlenowym, które wzbogacają powietrze w tlen (do 85–95%) i połączone są z respiratorami domowymi.

Terapia tlenem w domu, może odbywać się przy użyciu NIV (np. w leczeniu obturacyjnego bezdechu sennego lub ciężkiej postaci POCHP przewlekłej obturacyjnej choroby płuc) lub w formie wentylacji inwazyjnej u pacjentów z wytworzoną tracheostomią np. (po urazie rdzenia kręgowego) [2].

Skutki uboczne tlenoterapii

Tlen, mimo że jest pierwiastkiem niezbędnym do życia, może szkodzić. W stężeniach powyżej 50% ma toksyczne działanie na tkanki. Do powikłań tlenoterapii, jakie mogą się pojawić, należą m.in.: zapalenie tchawicy i oskrzeli, a także ostre uszkodzenie płuc [1].