Lek jednoskładnikowy vs lek złożony: który lepiej obniża ciśnienie?

Lekami pierwszego rzutu w terapii nadciśnienia tętniczego są najczęściej preparaty proste. Zawierają one jedną substancję czynną o udowodnionym działaniu hipotensyjnym (obniżającym ciśnienie krwi). Jednak z roku na rok obserwuje się rosnący trend związany z przepisywaniem przez lekarzy preparatów wieloskładnikowych określanych mianem SPC (ang. single pill combination). Już w 2016 roku stanowiły one ok. 12% wszystkich leków stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego [2,3].

Rosnąca popularność leków złożonych na nadciśnienie wynika z kilku przyczyn. Jedną z nich jest niestosowanie się pacjentów do zaleceń specjalistów. Jest ona rozumiana jako niechęć do zmiany stylu życia, pomijanie dawek leków, a nawet całkowitą (i samowolną) rezygnację z terapii. Pamiętajmy, że zaprzestanie leczenia może skutkować gwałtownymi skokami ciśnienia tętniczego, a w skrajnych przypadkach doprowadzać do zgonu [4].

Dlaczego warto stosować złożone leki na nadciśnienie?

Oczywiście nie można generalizować — zdarza się, że pomimo regularnego zażywania leków efekt hipotensyjny jest zwyczajnie zbyt słaby. W takich sytuacjach specjalista może przepisać lek złożony na nadciśnienie na receptę, czyli wspomniany wcześniej SPC. Dzięki takiemu zabiegowi osiągnięty zostanie tzw. synergizm polegający na wzmocnieniu siły działania leków, które wywołują w organizmie konkretny efekt — w tym przypadku obniżenie ciśnienia tętniczego [4].

Badania przeprowadzone na grupie 11 tys. pacjentów wykazały, że połączenie dwóch substancji czynnych pochodzących z różnych grup terapeutycznych obniża ciśnienie tętnicze 5 razy skuteczniej niż zastosowanie podwójnej dawki leku jednoskładnikowego. Wdrożenie leków złożonych na nadciśnienie pozwala zmniejszyć dawkę substancji aktywnych oraz ilości przyjmowanych tabletek (redukcja ryzyka działań niepożądanych), a także w stosunkowo krótkim czasie uzyskać kontrolę nad nieunormowanym ciśnieniem krwi [5].

Obok zalet istnieją również wady — polegają one na trudnościach w ustaleniu przyczyn ewentualnych skutków ubocznych. Ważnym aspektem jest to, że stosowanie leku złożonego pociąga za sobą konieczność ścisłego przestrzegania dawkowania, a także utrzymania stałej pory przyjmowania leku [4].

Nowoczesne leki na nadciśnienie – nazwy i popularne połączenia

Tak jak wspomnieliśmy powyżej, leki złożone na nadciśnienie stanowią obecnie dużą część terapii nadciśnienia tętniczego. Tego rodzaju leki na nadciśnienie są dostępne wyłącznie na receptę. Wśród najczęściej stosowanych połączeń wymienia się poniższe.

Inhibitor konwertazy angiotensyny + antagonista wapnia

Tabletki na nadciśnienie tego typu są wskazane dla pacjentów z wysokim, a nawet bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym (co oznacza możliwość wystąpienia zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu) [4]. Często stosuje się nastepujące leki na nadciśnienie:

• perindopril + amlodypina (Amlessa, Co-Prestarium, Co-Prestarium Initio, Vilpin Combi);
• ramipril + amlodypina (Egiramlon, Ramizek Combi, Rimal, Sumilar Duo);
• ramipril + felodypina (Delmuno);
• lisinopril + amlodypina (Dironorm);
• enalapril + lerkanidipina (Lercaprel).

Inhibitor konwertazy angiotensyny + diuretyk tiazydowy lub tiazydopodobny

Wśród tego rodzaju połączeń wyróżnia się głównie dwa rodzaje leków na receptę:

• perindopril + indapamid (Co-Prenessa, Indix Combi, Noliprel, Noliprel Forte, Noliprel Bi-Forte, Tertensif Kombi, Tertensif Bi-Kombi) — preparaty zawierające te substancje czynne wykazują wysoką skuteczność w przypadku współistniejącej cukrzycy, a także u pacjentów w podeszłym wieku i po przebytym udarze mózgu [6-8];

• lizynopril + hydrochlorotiazyd (Lisiprol HCT).

Sartan + diuretyk tiazydowy

Takie połączenie sprawdza się u osób z niskim lub umiarkowanym ryzykiem sercowo-naczyniowym i jest z reguły bardzo dobrze tolerowane [4]. Warto wyróżnić złożone tabletki na nadciśnienie z następującymi połączeniami:

• walsartan + hydrochlorotiazyd (Axudan HCT, Co-Bespres, Co-Dipper, Co-Valsacor, Valtap HCT);
• telmisartan + hydrochlorotiazyd (Actelsar HCT, Gisartan, Micardis Plus, Polsart Plus, Pritor Plus, Telmix Plus, Telmizek HCT, Tolucombi, Zanacodar Combi);
• losartan + hydrochlorotiazyd (Hyzaar, Lorista H, Lorista HD, Lorista HL, Losacor HCT, Lozap HCT);
• kandesartan + hydrochlorotiazyd (Candepres HCT, Carzap HCT, Karbicombi).

Sartan + antagonista wapnia

Kombinacja leków należących do tych grup terapeutycznych jest szczególnie korzystna dla pacjentów, którzy zmagają się z zaburzeniami metabolicznymi, a także chorobą wieńcową [9,10]: Stosuje się:

• walsartan + amlodypina (Dipperam, Exforge, Wamlox);
• telmisartan + amlodypina (Teldipin, Twynsta);
• losartan + amlodypina (Alortia).

Beta-adrenolityk + antagonista wapnia

Tego rodzaju połączenie leków na nadciśnienie stosowane są w nadciśnieniu tętniczym u  pacjentów w młodym wieku, a także u kobiet w tzw. wieku rozrodczym [4]. Wyróżnia się:

• bisoprolol + amlodypina (Concoram, Sobycombi).

Diuretyk tiazydopodobny + antagonista wapnia

Takie połączenie preferowane jest u pacjentów w wieku podeszłym [4]: Tabletki na obniżenie ciśnienia z takim połączeniem to np.:

•  indapamid + amlodypina (Tertens-AM).

Beta-adrenolityk + diuretyk tiazydowy

To połączenie jest korzystne dla tych osób, które zmagają się jednocześnie z nadciśnieniem tętniczym oraz niewydolnością serca [4]. Leki na nadciśnienie z połączeniem tych dwóch substancji to między innymi:

• nebiwolol + hydrochlorotiazyd (Nebilet HCT).

Beta-adrenolityk + inhibitor konwertazy angiotensyny

Stosunkowo nowa kombinacja leków sprawdzająca się przy nadciśnieniu tętniczym, którego powikłaniem jest choroba wieńcowa [4]. Stosuje się:

• bisoprolol + perindopril (Prestilol).

Potrójne połączenia w nowoczesnych lekach na nadciśnienie

Bywa, że monoterapia lub preparat dwuskładnikowy okazują się nieskuteczne. W takiej sytuacji lekarz może zalecić przyjmowanie leku na nadciśnienie tętnicze, który zawiera aż trzy substancje czynne o działaniu hipotensyjnym. Obecnie stosuje się dwa rodzaje połączeń:

Inhibitor konwertazy angiotensyny + antagonista wapnia + diuretyk tiazydopodobny

Sztandarowym przykładem takie potrójnego połączenia substancji obniżających ciśnienie jest to opisane poniżej:

• perindopril + amlodypina + indapamid (Co-Amlessa, Triplixam)

Sartan + antagonista wapnia + diuretyk tiazydowy

Ostatnią możliwością połączenia trzech substancji obniżających ciśnienie tętnicze jest poniższy przykład:

• walsartan + amlodypina + hydrochlorotiazyd (Dipperam HCT, Exforge HCT, Valtricom) [4].

Podsumowanie

Leki złożone na nadciśnienie tętnicze, zawierające dwie lub więcej substancji aktywnych, pozwalają na bardziej kompleksowe podejście do leczenia nadciśnienia, często umożliwiając osiągnięcie docelowych wartości ciśnienia krwi przy mniejszej liczbie dawek leku. Dzięki temu pacjenci mogą doświadczać mniejszej liczby skutków ubocznych oraz lepszego przestrzegania zaleceń leczniczych, co przekłada się na większą skuteczność terapii. Kombinacja różnych mechanizmów działania leków może synergicznie obniżać ciśnienie krwi, jednocześnie minimalizując ryzyko niepożądanych efektów. Ważne jest jednak indywidualne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta, biorąc pod uwagę jego stan zdrowia, współistniejące choroby oraz potencjalne interakcje z innymi przyjmowanymi lekami.