Krztusiec — co to za choroba?

Krztusiec (znany również jako koklusz) to choroba zakaźna układu oddechowego, wywoływana przez bakterię tlenową Bordetella pertussis. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową z człowieka na człowieka. Ze względu na charakter tej choroby, szczególnie ważne jest zrozumienie, kiedy szczepienie na krztusiec jest najbardziej potrzebne.

Początkowo krztusiec daje objawy podobne do przeziębienia: kaszel, katar, stan podgorączkowy, zapalenie gardła. Wspomniane objawy mogą utrzymywać się przez 2 tygodnie. Następnie pojawiają się objawy charakterystyczne, czyli napady kaszlu z charakterystycznym głośnym wdechem (tzw. pianie). Mogą wystąpić także wymioty lub bezdech. U niemowląt oraz noworodków, krztusiec może pozostawiać groźne powikłania, jak zapalenie płuc czy też drgawki [2]. Właśnie dlatego tak istotne jest zapobieganie tej chorobie przez odpowiednie szczepienia.

DTP — szczepionka na krztusiec. Co warto wiedzieć?

Szczepienie na krztusiec to skuteczna ochrona przed chorobą oraz metoda zapobiegania rozprzestrzeniania się zakażeń w społeczeństwie. Szczepionka na krztusiec dla dorosłych oraz dzieci stanowi podstawowy element profilaktyki tej niebezpiecznej choroby.

Szczepionka na krztusiec dostępna jest w postaci szczepionki skojarzonej przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTP). Szczepionka DTP jest dostępna w dwóch wariantach DTwP– która zawiera pełnokomórkowy składnik krztuśca lub DTaP, zawierająca bezkomórkowy składnik krztuśca [1]. Wybór odpowiedniej szczepionki zależy od wieku pacjenta oraz jego indywidualnych potrzeb zdrowotnych.

Czy szczepienie na krztusiec jest obowiązkowe?

Szczepienie na krztusiec znajduje się wśród obowiązkowych szczepień w kalendarzu szczepień dla dzieci i nastolatków. Kiedy szczepienie na krztusiec jest obowiązkowe? Zgodnie z polskim kalendarzem szczepień, pierwsze dawki podaje się już w 2. miesiącu życia dziecka.

Warto wspomnieć, że przed wprowadzeniem masowych szczepień, krztusiec był chorobą śmiertelną, szczególnie dla dzieci poniżej 1. roku życia [1]. Dzięki systematycznym szczepieniom, liczba zachorowań na krztusiec znacznie się zmniejszyła, co pokazuje skuteczność programów profilaktycznych. Regularne szczepienia to najlepszy sposób ochrony przed tą groźną chorobą.

Krztusiec — kiedy szczepienie jest najbardziej potrzebne?

Szczepienie na krztusiec nie daje odporności przeciwko tej chorobie na całe życie. Jest ona tym mniejsza, im więcej czasu upłynęło od obowiązkowego cyklu szczepień ochronnych. Dlatego tak ważne jest zrozumienie, krztusiec kiedy szczepienie należy powtórzyć.

Szczepionka DTP obowiązkowo podawana jest w 2, 3-4, 5, 16-18 miesiącu życia. Następnie zgodnie ze schematem ponawia się szczepienie u dzieci w wieku 6 lat i kolejno w 14. roku życia. Szczepienie zaleca się powtórzyć także w 19. roku życia. Szczepionka na krztusiec dla dorosłych powinna być następnie podawana co 10 lat, aby utrzymać odpowiedni poziom odporności.

W grupie osób, którym zalecane jest szczególnie szczepienie przeciwko krztuścowi, znajdują się osoby starsze, narażone na zakażenie, a także personel oddziałów pediatrycznych i neonatologicznych [1,2]. Te grupy zawodowe mają szczególnie wysokie ryzyko kontaktu z krztuścem i mogą stanowić źródło zakażenia dla najbardziej wrażliwych pacjentów.

Szczepienie na krztusiec w ciąży. Czy warto?

Szczepienie przeciwko krztuścowi zalecane jest kobietom ciężarnym. Zgodnie z zaleceniami Programu Szczepień Ochronnych szczepienie zalecane jest między 27., a 36. tygodniem ciąży. Kiedy szczepienie na krztusiec w ciąży jest najbardziej skuteczne? Najlepszy moment to właśnie drugi i trzeci trymestr ciąży.

Dzięki szczepieniu, korzyści uzyskuje nie tylko matka, ale także dziecko, które dostaje przeciwciała przez łożysko, które chronią je przed krztuścem w pierwszych miesiącach życia, zanim może zostać zaczepione. Warto podkreślić, że szczepienie jest bezpieczne dla matki jak i dla dziecka i przede wszystkim skuteczne (redukcja o 90% zachorowania na krztusiec u matki i dziecka) [1].

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia na krztusiec?

Przeciwwskazania do szczepienia na krztusiec dzielą się na bezwzględne i względne. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego przeprowadzenia szczepienia. Do przeciwwskazań charakterystycznych dla szczepienia przeciwko krztuścowi zaliczamy:

• pojawienie się objawów encefalopatii po wcześniejszej dawce szczepionki do 7 dni od jej podania (takich jak drgawki, zaburzenia świadomości, śpiączka);
• postępująca choroba neurologiczna.

Wśród przeciwwskazań do szczepienia na krztusiec, należy wymienić także te, które są wspólne dla innych szczepień. Te ogólne przeciwwskazania do szczepienia na krztusiec obejmują:

• ostre reakcje alergiczne po wcześniejszym podaniu dawki szczepionki;
• reakcje alergiczne na jakikolwiek składnik szczepionki;
• choroby infekcyjne przebiegające z gorączką.

Wbrew nieprawdziwym teoriom przeciwwskazaniem do szczepienia nie jest rzekomy kaszel po szczepieniu na krztusiec [1,2]. Każda sytuacja wymagająca oceny przeciwwskazań do szczepienia na krztusiec powinna być indywidualnie skonsultowana z lekarzem, który podejmie właściwą decyzję na podstawie stanu zdrowia pacjenta.

Podsumowanie

Szczepionka na krztusiec dla dorosłych oraz dzieci stanowi najskuteczniejszą ochronę przed tą groźną chorobą bakteryjną. Kiedy szczepienie na krztusiec jest konieczne? Szczepienia powinny być przeprowadzane zgodnie z kalendarzem szczepień, począwszy od 2. miesiąca życia, z regularnymi dawkami przypominającymi co 10 lat u dorosłych. Przeciwwskazania do szczepienia na krztusiec są nieliczne i dotyczą głównie ciężkich reakcji neurologicznych po wcześniejszych dawkach. Szczególnie ważne jest szczepienie kobiet ciężarnych, które zapewnia ochronę zarówno matce, jak i noworodkowi w pierwszych miesiącach życia. Dzięki systematycznym szczepieniom możemy skutecznie chronić się i nasze najbliższe przed poważnymi powikłaniami krztuśca.