Czym jest opryszczka?

Opryszczka wargowa (potoczne nazwy to zimno i febra) jest wywoływana przez wirusa Herpes simplex virus (HSV), a dokładnie jego dwa typy, ludzkie wirusy opryszczki alfa 1 i alfa 2. Jest to choroba zakaźna, nawet 90% pacjentów w Polsce miało kontakt z tym wirusem, ale nie u wszystkich wywołuje on objawy (mogą być nosicielami i zarażać innych). Wirus opryszczki pozostaje w organizmie człowieka już do końca życia, mogąc co jakiś czas spowodować nawrót objawów choroby. Na szczęście, w aptece bez recepty można kupić specjalne preparaty (takie jak acyklowir na opryszczkę), które przyspieszają znacznie leczenie objawów opryszczki wargowej [1].

Jak działa acyklowir na opryszczkę?

Acyklowir działa na opryszczkę, jest to lek przeciwwirusowy, który hamuje replikację (namnażanie się wirusów w komórkach zakażonego człowieka) wirusów opryszczki typu 1 i 2 (HSV), słabiej działa w przypadku wirusów ospy wietrznej i półpaśca (VZV), wirusa Epsteina i Barr (EBV) czy wirusa cytomegalii (CMV). Trzeba pamiętać, że podawanie acyklowiru przez dłuższy czas może doprowadzić do selekcji szczepów wirusa ze zmniejszoną wrażliwością na lek [1,2]. 

Jak działa denotywir na opryszczkę?

Denotywir, czyli np. Vratizolin, działa na opryszczkę i również wykazuje działanie przeciwwirusowe (Herpes simplex HSV i Herpes varicella-zoster HVZ) oraz przeciwbakteryjne (na bakterie Gram-dodatnie, takie jak Staphyloccocus aureus). Znosi także ból w przebiegu półpaśca. Podobnie jak acyklowir maść lub tabletki, hamuje on namnażanie się wirusa opryszczki poprzez zahamowanie jego replikacji [2,3]. 

Jakie skutki uboczne ma acyklowir i denotywir?

W przypadku podania miejscowego działania niepożądane dla tych leków są podobne i najczęściej dotyczą reakcji miejscowych (podrażnienia skóry w miejscu aplikacji, miejscowe reakcje alergiczne czy kontaktowe zapalenie skóry). Częściej działania niepożądane mogą się pojawić w przypadku stosowania acyklowiru doustnie. Na szczęście jednorazowe przyjęcie dużej dawki acyklowiru z reguły nie powoduje przedawkowania (słabo wchłaniana się on z przewodu pokarmowego). Jednakże, w przypadku przyjmowania przez dłuższy czas dużych dawek acyklowiru, mogą  wystąpić nudności, wymioty, splątanie, czy ból głowy [4,5]. Na szczęście, acyklowir bez recepty w postaci kremu jest bezpieczny, jeśli stosuje się go zgodnie z zaleceniami

Kiedy stosuje się acyklowir i denotywir?

Zarówno acyklowir, jak i Vratizolin są na opryszczkę warg i twarzy, wywołanej przez wirusa opryszczki zwykłej (Herpes simplex). Dodatkowo doustne leki z acyklowirem bez recepty lub na receptę znajdują zastosowanie w leczeniu zakażeń skóry i błon śluzowych (w tym pierwotnego i nawracającego zakażenia opryszczkowego narządów płciowych). Są również wykorzystywane w leczeniu zakażeń wywołanych przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca [4,5].

Jak dawkować acyklowir i denotywir?

Dawkowanie acyklowiru na opryszczkę zależy od formy podania. W przypadku tabletek najczęściej stosuje się 200 mg 4 razy na dobę. W leczeniu półpaśca lub ospy dawka może wzrosnąć do 800 mg 5 razy dziennie. Acyklowir maść oraz Vratizolin stosuje się miejscowo, nakładając cienką warstwę kilka razy dziennie na zmienione chorobowo miejsca. Kuracja powinna trwać maksymalnie 5 dni [4,5].

Jakie są preparaty z acyklowirem i denotywirem?

Acyklowir to maść, krem, lub tabletki doustne. Są dostępne zarówno preparaty na receptę np. Heviran tabletki, Hascovir zawiesina, jak i bez recepty, np. Hascovir Control tabletki, Zovirax Duo krem (dodatkowo z hydrokortyzonem) czy Herpex krem. Co ciekawe, w tym momencie dostępny w aptekach jest tylko jeden preparat zawierający denotywir. To Vratizolin na opryszczkę – ma postać kremu, jest dostępny bez recepty. Trzeba pamiętać, że najskuteczniejsze działanie przeciw wirusowi opryszczki można zaobserwować, gdy pojawią się pierwsze zmiany, takie jak zaczerwienienie i swędzenie [1-3]. 

Czy acyklowir i denotywir są bezpieczne?

Acyklowir i denotywir różnią się nieco między sobą profilem bezpieczeństwa. Przyjrzymy się stosowaniu tych dwóch substancji w różnych sytuacjach.

Ciąża i karmienie piersią 

Nie ma żadnych danych na temat stosowania acyklowiru oraz denotywiru u kobiet w ciąży.  Brak jest również danych na temat ich wpływu na dziecko karmione piersią (przenika do mleka matki). Z tych względów nie należy ich stosować bez konsultacji z lekarzem. Musi on ocenić, czy ich zastosowanie niesie więcej potencjalnych korzyści, niż zagrożeń [4,5].

Prowadzenie pojazdów 

Preparaty stosowane miejscowo jak kremy, nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów. Jednakże stosowane doustnie, w postaci np. tabletek z acyklowirem mogą powodować działania niepożądane, które potencjalnie wpływają na prowadzenie maszyn, dlatego pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tych preparatów. 

Interakcje z alkoholem

Brak jest danych na temat potencjalnych interakcji denotywiru oraz acyklowiru i alkoholu. Jednak acyklowir przyjmowany doustnie ulega metabolizmowi w wątrobie, tak samo jak alkohol. Z tego względu spożywanie alkoholu może doprowadzić do zwiększenia dawki acyklowiru we krwi i wystąpienia potencjalnych działań niepożądanych z tym związanych. 

Seniorzy, choroby wątroby i nerek

W przypadku miejscowego podania obydwu tych leków nie jest potrzebna drastyczna zmiana ich dawkowania, aczkolwiek warto to skonsultować z lekarzem. W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek stosujących tabletki z acyklowirem, badania nie wykazały możliwości przedawkowania preparatu, zaleca się jednak zmniejszenie dawek preparatu po konsultacji z lekarzem. Mniejsze dawki mogą być także wskazane u osób w podeszłym wieku i z problemami z wątrobą [4,5].

Co jest lepsze na opryszczkę?

Zdecydowanie najwięcej preparatów na rynku, występujących pod różnymi postaciami, ma w składzie acyklowir (Heviran, Herpex). Ale oprócz tego można znaleźć również wspomniany krem z denotywirem (Vratizolin na opryszczkę), czy plastry hydrokoloidowe przyspieszające gojenie. Każda postać leku ma swoje zalety:

• plastry na opryszczkę, co prawda nie zawierają leku przeciwwirusowego, a jedynie np. kwas hialuronowy czy olejek z drzewa herbacianego, to znacząco przyspieszają gojenie się zmian w przebiegu opryszczki oraz blokują jej przenoszenie się w obrębie twarzy;
• tabletki z acyklowirem lub pranobeksem inozyny (np. Groprinosin) – mają działanie wirusostatyczne, dzięki czemu zmniejszają objawy i skracają ich czas, są również wygodne do stosowania przez pacjentów;
• kremy, żele, czy sztyfty działające przeciwwirusowo, za wyjątkiem preparatu Vratizolin, zawierają acyklowir, mogą mieć dodatek hydrokortyzonu, działają analogicznie jak wspomniane tabletki;
• preparaty zawierające łagodniejsze substancję np. mineralny żel kwasu krzemowego (Tonisan H żel), kwas salicylowy, tymol, lewomentol (Sonol płyn), dokozanol (Erazaban krem) [1,3].

Podsumowanie 

Acyklowir jest bez wątpienia znacznie częściej stosowany w przypadku opryszczki wargowej, niż denotywir. Wiążę się to też z faktem, że denotywir występuje na rynku w zaledwie jednym preparacie pod nazwą handlową Vratizolin. Z kolei acyklowir występuje w całym szeregu różnego rodzaju preparatów, w tym w tabletkach, kremach, żelach czy sztyftach. W przypadku pojawienia się opryszczki nie warto zwlekać i należy zastosować tego typu preparaty jak najszybciej. Alternatywą dla tych dwóch substancji mogą być delikatniej działające plastry na opryszczkę czy inne preparaty zawierające substancje nie mające bezpośredniego działania przeciwwirusowego.