Pierwszy przypadek cholery w Stargardzie od lat – czy mamy się czego obać?

Czy można zachorować na cholerę w Polsce? To pytanie zadaje sobie dziś wielu Polaków po tym, jak służby sanitarne potwierdziły podejrzenie cholery w Stargardzie. Starsza kobieta trafiła do szpitala z ciężkimi objawami, które początkowo mogły przypominać zwykłe zatrucie pokarmowe. Dwa niezależne laboratoria potwierdziły jednak zakażenie bakterią cholery – to pierwszy przypadek cholery w tym mieście w historii. Główny inspektor sanitarny dr Paweł Grzesiowski przyznał, że “cholera to ultra rzadka choroba w Polsce, która do tej pory była wyłącznie zawlekana spoza naszych granic“. Tym razem jednak ani pacjentka, ani jej bliscy nie wyjeżdżali za granicę. Co więc mogło być źródłem zakażenia i czy mieszkańcy Polski mają powody do obaw? Czy zakażenie bakterią cholery jest tym samym, co wykrycie toksyny cholery? Wszystko wyjaśniamy w dalszej części tekstu.

Objawy cholery – jak rozpoznać niebezpieczną chorobę

Objawy cholery mogą być początkowo mylące i przypominać zwykłe zatrucie pokarmowe. Pacjentka ze Stargardu trafiła najpierw na oddział wewnętrzny z ciężką biegunką, odwodnieniem i niewydolnością nerek, która wymagała dializ. Choroba – cholera – charakteryzuje się przede wszystkim gwałtowną, wodnistą biegunką, która może prowadzić do szybkiego odwodnienia organizmu. Stolce przypominają wyglądem wodę po ugotowaniu ryżu – są jasne, wodniste i nie zawierają śladów krwi. Dodatkowo pojawiają się wymioty, które nasilają utratę płynów z organizmu. Bez odpowiedniego leczenia pacjent może stracić nawet kilka litrów płynów dziennie. Minister zdrowia Izabela Leszczyna podkreśliła, że “choroba rozwija się w ciągu trzech do pięciu dni“. Inne objawy to osłabienie, skurcze mięśni, spadek ciśnienia krwi i przyspieszenie akcji serca. W najcięższych przypadkach może dojść do wstrząsu hipowolemicznego i śmierci w ciągu kilkunastu godzin.

Przypadek cholery w Polsce – jak doszło do zakażenia

Przypadek cholery w Polsce budzi szczególne zaniepokojenie, ponieważ źródło zakażenia pozostaje nieznane. Dr Grzesiowski wyjaśnił, że “w wywiadzie pacjentka poinformowała, że nie była za granicą, nie kąpała się w żadnym jeziorze czy stawie, gdzie naturalnie te bakterie mogą występować“. Służby sanitarno-epidemiologiczne prowadzą szczegółowe dochodzenie, analizując ostatnie siedem dni życia pacjentki przed pojawieniem się objawów. Pobierają próbki ze środowiska i sprawdzają wszystkie miejsca, w których przebywała kobieta. Wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny nie wykluczył jednak, że “to jednak ktoś z Polski, kto po prostu gdzieś wyjechał“. Przypadek cholery w Stargardzie to pierwszy taki przypadek w tym mieście, choć ostatni raz chorobę tę odnotowano w Polsce w 2019 roku w Świnoujściu. Eksperci zwracają uwagę, że zmiany klimatyczne mogą sprzyjać występowaniu takich zakażeń. Dłuższe okresy ciepła tworzą warunki sprzyjające rozwojowi przecinkowca cholery w środowisku naturalnym.

Cholera w Stargardzie – jakie działania podjęły służby sanitarne

Cholera w Stargardzie wywołała natychmiastową reakcję służb sanitarnych, które wdrożyły procedury mające na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się choroby. Na kwarantannie domowej znalazło się 26 osób, które miały bezpośredni kontakt z chorą, w tym personel medyczny. Łącznie pod nadzorem epidemiologicznym pozostaje 85 osób. Szpital w Stargardzie, gdzie początkowo przebywała pacjentka, wstrzymał przyjęcia na oddział wewnętrzny i zalecił dezynfekcję całego oddziału. Dyrektor placówki wstrzymał również odwiedziny u wszystkich pacjentów podlegających nadzorowi epidemiologicznemu. Pacjentka została przetransportowana do specjalistycznego szpitala zakaźnego w Szczecinie, gdzie przebywa pod opieką najlepszych lekarzy. Rzecznik szpitala Tomasz Owsik-Kozłowski potwierdził, że “pacjentka z podejrzeniem cholery przebywa na oddziale zakaźnym“, ale w placówce nie wprowadzono dodatkowych obostrzeń dotyczących odwiedzin innych pacjentów. Szybka reakcja służb sanitarnych ma kluczowe znaczenie dla powstrzymania ewentualnej epidemii.

Czy to rzeczywiście cholera? Trwają badania nad toksyną

Czy pacjentka ze Stargardu faktycznie choruje na cholerę? Konsultant krajowy ds. chorób zakaźnych prof. Miłosz Parczewski wyjaśnił, że “u pacjentki ze Stargardu wykryto bakterię cholery, a badania toksyny cholery są w toku“. To kluczowe rozróżnienie, ponieważ nie każda bakteria z rodziny przecinkowców cholery wywołuje chorobę. Dopiero obecność toksyny potwierdza rozpoznanie cholery jako choroby. Minister zdrowia Izabela Leszczyna podkreśliła, że “czym innym jest bycie zakażonym bakterią przecinkowca cholery, a czym innym jest bycie chorym na tę chorobę“. W ciągu kilku dni laboratoria potwierdzą, czy wykryta bakteria produkuje toksynę odpowiedzialną za objawy choroby. Prof. Parczewski dodał, że “u niektórych osób nawet te nietoksynotwórcze Vibrio cholerae powodują objawy biegunkowe“. Szczepy nietoksyczne wykrywane są w Polsce “raz na kilka lat” i mogą powodować łagodniejsze objawy żołądkowo-jelitowe. Dr Grzesiowski zaznaczył jednak, że “z mojego punktu widzenia nie do końca ma znaczenie na tym etapie, jaka to jest odmiana bakterii“, ponieważ pacjentka jest leczona jak chora na cholerę.

Leczenie cholery – jak ratuje się życie pacjentów

Leczenie cholery opiera się przede wszystkim na intensywnym nawadnianiu organizmu i wyrównywaniu zaburzeń elektrolitowych. Pacjentka ze Stargardu otrzymuje bardzo duże ilości płynów, zarówno doustnie, jak i dożylnie. Prof. Parczewski poinformował, że “jest ona leczona objawowo, z odwodnienia i podaje się jej bardzo dużo płynów“. Dodatkowo wdrożono antybiotykoterapię, która skraca czas trwania objawów i zmniejsza ryzyko przenoszenia zakażenia. Choroba (cholera), jeśli jest odpowiednio leczona, ma bardzo dobrą prognozę – śmiertelność spada poniżej 1 procent. Bez leczenia śmiertelność może jednak przekraczać 50 procent. Kluczowe jest szybkie rozpoczęcie terapii, dlatego w przypadku podejrzenia cholery nie czeka się na wyniki badań laboratoryjnych. Pacjenci otrzymują płyny nawadniające zawierające odpowiednie proporcje sodu, potasu i glukozy, które pomagają jelitom wchłonąć wodę. W ciężkich przypadkach konieczne jest podawanie płynów dożylnie i monitorowanie funkcji nerek. Rekonwalescencja powinna potrwać “raczej kilka dni” – jak ocenił prof. Parczewski.

Zapobieganie cholerze – jak chronić się przed zakażeniem?

Zapobieganie cholerze opiera się głównie na przestrzeganiu zasad higieny i unikaniu potencjalnych źródeł zakażenia. Podstawowe zasady to mycie rąk przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety, picie wyłącznie przegotowanej lub butelkowej wody oraz unikanie surowych owoców morza. Szczególną ostrożność należy zachować podczas podróży do krajów tropikalnych, gdzie cholera występuje endemicznie. Nie należy jeść surowych warzyw i owoców, które mogły być myłe w skażonej wodzie, ani korzystać z lodu o nieznanym pochodzeniu. Przecinkowiec cholery przenosi się głównie przez skażoną wodę i żywność, dlatego podstawą profilaktyki jest unikanie kontaktu z potencjalnie skażonymi produktami. W krajach rozwijających się, gdzie cholera występuje częściej, dostępne są szczepionki doustne, które zapewniają ochronę na okres 2-3 lat. W Polsce ryzyko zakażenia cholerą jest bardzo niskie, ale przypadek ze Stargardu pokazuje, że choroba może pojawić się również u nas. Eksperci podkreślają, że zmiany klimatyczne mogą zwiększać ryzyko występowania cholery w Europie, dlatego ważna jest czujność służb sanitarnych i szybka reakcja w przypadku podejrzenia choroby.

Podsumowanie

Przypadek cholery w Stargardzie to pierwszy od lat przypadek tej choroby w Polsce bez wyjazdu zagranicznego. Objawy cholery przypominają zatrucie pokarmowe – gwałtowna biegunka, wymioty, odwodnienie – i wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. Choroba przenosi się głównie przez skażoną wodę i żywność, dlatego kluczowe są higiena i ostrożność. Leczenie cholery polega głównie na intensywnym nawadnianiu i antybiotykoterapii. Mimo niskiego ryzyka zakażenia w Polsce, warto znać objawy cholery i sposoby zapobiegania tej groźnej chorobie.