Rogowacenie punktowe (dłoni i stóp)

Rogowacenie (dłoni i stóp) to grupa zaburzeń charakteryzujących się pogrubieniem naskórka dłoni i podeszew stóp najczęściej w wyniku nadmiernego tworzenia keratyny prowadzącego do przerostu warstwy rogowej naskórka (hiperkeratoza). W rogowaceniu punktowym zmiany skórne są ograniczone.

Rogowiec stóp i dłoni może dziedziczyć się w sposób autosomalny (niezwiązany z płcią): dominujący (często występuje u rodziców i ich dzieci, jest obecny praktycznie w każdym pokoleniu w rodzinie) lub recesywny (rzadziej występuje rodzinnie, obserwowany u rodzeństwa). Przyczyną rogowca na nogach czy rękach jest nieprawidłowa budowa białka – zwykle keratyny – lub innego, np. inwolukryny.

Oprócz odmian genetycznych rogowiec na rękach i stopach może mieć też postać nabytą, tj. pojawić się w przebiegu innych chorób lub czynników środowiskowych.

W rogowcu punktowym zmiany skórne są ograniczone i wymagają różnicowania z modzelami czy brodawkami wirusowymi. Charakteryzuje się występowaniem licznych, drobnych zmian plamisto-grudkowych na dłoniach i stopach. Istnieją też bardziej agresywne postacie rogowców, w których przebiegu zmiany skórne szerzą się na powierzchnie grzbietowe dłoni i stóp i mogą zajmować łokcie, kolana, a także okolicę wokół ust.

Rozpoznanie rogowca dłoni i stóp ustala się na podstawie badania dermatologicznego, ale często do ustalenia ostatecznej diagnozy konieczne jest wykonanie biopsji i pobranie wycinka do badania histopatologicznego. Jeśli zmianom skórnym towarzyszą objawy ze strony innych narządów, wskazane są konsultacje specjalistyczne.

Leczenie rogowca dłoni i stóp jest objawowe i polega na stosowaniu miejscowych środków keratolitycznych (złuszczających warstwę rogową naskórka), takich jak kwas salicylowy. W przypadku rogowców przebiegających ze stanem zapalnym zastosowanie znajdują miejscowe glikortykosteroidy. W cięższych postaciach w niektórych postaciach rogowca dłoni i stóp pomocne może być ogólne leczenie retinoidami. Są one pochodnymi witaminy A i ich stosowanie wiąże się z możliwymi działaniami niepożądanymi, w tym teratogennością (powodowanie wad płodu).

W chorobach genetycznie uwarunkowanych nie są znane czynniki zapobiegające zachorowaniom.