Alergia

Alergia

Alergia jest to nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego organizmu na występujące w środowisku substancje zwane alergenami, które u osób zdrowych nie wywołują żadnych oznak uczulenia.

Alergeny są zazwyczaj białkami wchodzącymi w skład komórek roślin lub zwierząt albo fragmentami substancji, takich jak niektóre leki czy lateks.
Alergeny najczęściej powodujące alergię są zawarte w:
-pyłkach roślin (np. drzew, traw, zarodniki pleśni);
-pokarmach (np. cytrusach, mleku krowim, jajach, rybach, orzechach);
-organizmach zwierząt (sierści kota czy psa, jadzie pszczół, roztoczach kurzu domowego).

Przyczyny

Czynnik rozpoznany jako nieznany, nieprzyjazny dla układu odpornościowego organizmu może spowodować alergię.
Mogą to być substancje znajdujące się w powietrzu, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, pierze, sierść zwierząt, wełna, pyły, zarodniki pleśni.

Alergię wywołują też pokarmy, najczęściej jaja kurze, mleko krowie, orzechy, zwłaszcza orzeszki ziemne, ryby i skorupiaki.

Przyczyną alergii mogą być też substancje chemiczne. Takimi środkami chemicznymi mogą być środki odkażające, m.in. chloramina, formaldehyd, tlenek etylenu, chloroheksyna, z którymi mają kontakt pracownicy ochrony zdrowia, pracujący w przemyśle chemicznym, rolnictwie, rybołówstwie.

Alergia może się pojawić także po zażyciu leków (alergia polekowa). Najczęściej uczulającymi lekami są antybiotyki (zwykle penicylina).

Objawy

Objawy alergii mogą dotyczyć wielu układów i narządów. Mogą to być: łzawienie i świąd oczu, katar, wysypka (np. swędząca pokrzywka przypominająca bąble po poparzeniu pokrzywą), duszność, chrypka, biegunka. Ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu, uogólniona lub ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości to anafilaksja. Pierwsze zetknięcie organizmu z alergenem powoduje, że zaczyna on wytwarzać przeciwciała IgE i staje się gotowy do wyprodukowania dużej ilości immunoglobin odpornościowych. Przeciwciała mają zdolność rozpoznawania cząsteczek, które znajdują się w naszym organizmie, np. elementów pleśni obecnych w powietrzu. Odbierają ją jako cząsteczkę obcą i zagrażającą organizmowi i z tego powodu rozpoczynają proces ich niszczenia. Organizm chcąc bronić się przed inwazją negatywnych cząsteczek, ulega stanowi zapalnemu, objawiającemu się np. obrzękiem i wysypką.

Diagnoza

Najczęstszą metodą diagnozy jest punktowy test skórny, polegający na naniesieniu na skórę zawiesiny z alergenami i następnie na nakłuwaniu jej, by czynniki dostały się do krwioobiegu. Można wykonać także testy z krwi, które określają miano swoistych przeciwciał IgE. W diagnozowaniu pomocne są wywiad lekarski, próby eliminacyjne i prowokacyjne. Różnego rodzaju alergie dla potwierdzenia wymagają najczęściej odmiennych metod diagnostycznych, które ustala lekarz.

Leczenie

Niemożliwe jest całkowite wyleczenie alergii, zwykle trwa ona do końca życia, niekiedy tylko objawy mogą ulec wygaszeniu. W sytuacji nasilenia objawów wprowadzane jest leczenie farmakologiczne, a chorym zaleca się unikanie kontaktu z alergenami (ważne, aby chory jak najwięcej wiedział o swojej chorobie, wówczas można uniknąć sytuacji niepotrzebnego narażenia na kontakt z substancją uczulającą). W celu wyleczenia alergii stosuje się także immunoterapię swoistą. Odczulanie to proces podawania szczepionek zawierających alergen w schemacie wzrastającego stężenia. Odczulanie ma na celu przede wszystkim zniesienie reakcji chorego na alergen oraz zapobieganie rozwinięcia astmy oskrzelowej.

W leczeniu zastosowanie znajdują również kortykosteroidy donosowe w postaci aerozolu oraz doustne inhalatory lub tabletki. Jako krople do nosa oraz aerozole stosuje się kromoglikany, które mają długotrwałe działanie. Natomiast u pacjentów z astmą oskrzelową doraźnie przyjmuje się inhalacje z grupy betamimetyków (krótko działających).

Zapobieganie

Do tej pory nie ustalono, w jaki sposób można uniknąć zachorowania na alergię. Na pewno nie powinno się palić w ciąży i po urodzeniu się dziecka, ponieważ zwiększa to ryzyko wystąpienia u niego alergii. Ochronny wpływ może mieć karmienie piersią niemowlęcia do 4.—6. miesiąca życia i ostrożne wprowadzanie do jego diety nowych pokarmów po 6. miesiącu życia. Wyniki badań nad zastosowaniem probiotyków (tzw. dobrych bakterii zawartych w produktach mlecznych) w diecie czy unikania kontaktu z alergenami zwierząt we wczesnym dzieciństwie (np. kota) jako metod zapobiegających alergii są sprzeczne.