Jaki jest najsilniejszy lek rozkurczowy? Drotaweryna czy papaweryna?

Skurcze brzucha – przyczyny

Ból o charakterze skurczowym może mieć różne nasilenie i w zależności od związanej z nimi jednostki chorobowej charakteryzują się innym miejscem występowania (np.: nadbrzusze, podbrzusze). Najczęściej jednak występuje on naprzemiennie – krótkotrwałe momenty z nasilonym bólem przerywane są okresami bez dolegliwości.Przyczyny skurczów brzucha są najczęściej związane z różnymi dysfunkcjamimi w:

• przewodzie pokarmowym (np.: choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, zapalenie żołądka lub jelit, zapalenie okrężnicy, stany skurczowe wpustu i odźwiernika żołądka, zespole jelita drażliwego);
• drogach żółciowych (kamica dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego czy przewodów żółciowych);
• drogach moczowych (kamica nerkowa, kamica moczowodowa, zapalenie miedniczek nerkowych, zapalenie pęcherza moczowego, bolesne parcie na mocz);
• narządach rodnych (w trakcie bolesnego miesiączkowania).

Jakie są leki rozkurczowe na jelita i brzuch?        

Leki spazmolityczne działają poprzez wpływ zwiotczający na mięśnie gładkie. Mogą one działać w sposób bezpośredni lub pośredni. Omawiane w tym artykule papaweryna i jej pochodna drotaweryna należą do grupy spazmolityków bezpośrednich. Ta grupa leków działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego oraz układu krążenia i jest najczęściej stosowane w kolce nerkowej, bolesnych miesiącach czy kolce wątrobowej.

Z kolei spazmolityki o działaniu pośrednim działają na konkretne receptory autonomiczne, przez co mają wpływ na konkretne grupy mięśni. Znajdują zastosowanie m.in. w kolkach nerkowych, żółciowych czy dróg moczowych. Podczas ich stosowania należy pamiętać, że przewlekły ból brzucha może być oznaką wielu groźnych chorób. Z tego względu warto skontaktować się z lekarzem i przeprowadzić pełną diagnostykę. Leki spazmolityczne zaś można stosować tylko w razie konieczności, a nie jako remedium na przewlekły ból [1]. Kiedy dolegliwości towarzyszą nam sporadycznie i nie są bardzo nasilone, można wspomóc się lekami dostępnymi bez recepty, które mają działanie rozkurczowe.

Drotaweryna

W lekach dostępna jest pod postacią chlorowodorku drotaweryny. Hamuje ona aktywność skurczową mięśni gładkich znajdujących się w przewodzie pokarmowym, drogach żółciowych, układzie moczowo-płciowym i to właśnie tu znajduje główne zastosowanie. Dodatkowo działa rozkurczająco na mięśnie gładkie układu krążenia, rozszerzając naczynia i zwiększając przepływ krwi (co ma znaczenie w leczeniu bóli głowy pochodzenia naczyniowego). Substancja po podaniu doustnym wchłania się bardzo szybko (działanie obserwuje się po ok. 45 minutach). Jest stosowana m.in. w takich chorobach jak kamica nerkowa, pęcherzyka żółciowego, bolesne miesiączkowanie czy zapalenie pęcherzyka żółciowego. 

Drotaweryna stosowana zgodnie z zaleceniami rzadko powoduje poważne działania niepożądane. Mogą być one obserwowane jednak zdecydowanie częściej w przypadku stosowania zbyt wysokich dawek drotaweryny. Mogą wystąpić m.in. senność, apatia, zaparcia, nudności, zawroty głowy, wiotczenie mięśni całego ciała czy zmniejszenie częstotliwości i głębokości oddechów [1,2].

Przykłady dostępnych preparatów z drotaweryną to: No-Spa (40 mg chlorowodorku drotaweryny, lek bez recepty), No-Spa Max (80 mg, lek bez recepty), No-Spa Forte (80mg, lek dostępny na receptę), Drotafemme (40 mg, , lek bez recepty), Drotafemme Forte (80mg, lek bez recepty).

Hioscyna

W preparatach dostępny w postaci soli – butylobromku hioscyny. Dzięki takiej budowie nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego i tym samym nie powoduje działań niepożądanych związanych z układem nerwowym. Butylobromek hioscyny hamuje receptory muskarynowe mięśni gładkich narządów wewnętrznych w efekcie powodując ich rozkurcz. Charakteryzuje go szybki czas działania po podaniu doustnym, dlatego wskazany jest do stosowania w przypadku w silniejszych stanach skurczowych (kolkach jelitowych i kolkach nerkowych). Zakres działania ma zbliżony do drotaweryny i stosowany jest w stanach skurczowych mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i układu moczowo-płciowego.

Ze względu na swój mechanizm działania może powodować działanie niepożądane, które mogą być uciążliwe szczególnie dla osób starszych. Należą do nich: suchość w jamie ustnej, bóle głowy, nudności, przyspieszona praca serca (tachykardia), problemy z motoryką jelit (zaparcia). Przeciwskazana jest do stosowaniu u osób z jaskrą lub z łagodnym przerostem gruczołu krokowego.

Dostępne preparaty z hioscyną to: Buscopan (10 mg hioscyny butylobromku, lek bez recepty), Buscopan forte (20 mg, lek bez recepty), Scopolan (10mg, lek bez recepty), Scopolan compositum (10 mg butylobromku hioscyny i 250 mg metamizolu o działaniu przeciwbólowym i rozkurczowym, lek bez recepty).

Papaweryna

Jest to substancja należąca do grupy alkaloidów, pozyskiwana z  surowca roślinnego – maku ogrodowego. Zmniejsza napięcie mięśni gładkich oraz rozszerza naczynia krwionośne (zwiększając przepływ krwi). Oddziałuje bezpośrednio na mięśnie gładkie. Wskazana jest do stosowania w silniejszych stanach skurczowych mięśni gładkich przewodu pokarmowego (kolka jelitowa, kolka żółciowa) i dróg moczowych (kolka nerkowa, bolesne parcie na mocz). Dostępna jest w postaci roztworu do wstrzykiwań (podanie podskórne lub domięśniowe) z przepisu lekarza.

Trzeba pamiętać, że każdy lek może powodować potencjalnie skutki uboczne. Papaweryna może powodować m.in.ból i zawroty głowy, dyskomfort w jamie brzusznej, biegunkę, zaparcia, rumień twarzy, nudności, wymioty, brak łaknienia czy senność [1,2]. 

Jako preparat bez recepty dostępne są krople żołądkowe z papaweryną. Oprócz papaweryny, w skład kropli wchodzą nalewki ziołowe (z waleriany, mięty, goryczki, bobrka, pomarańczy gorzkiej i dziurawca). Preparat może być stosowany wspomagająco w braku łaknienia i niestrawności.

Mebeweryna

Jest lekiem o działaniu rozkurczowym na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. W odróżnieniu od innych substancji wykazuje działanie jedynie na mięśnie gładkie jelit. Wskazana jest do stosowania w objawowym leczeniu bólów brzucha, wywołanych skurczem mięśni gładkich jelit i zaburzeń czynnościowych jelit związanych z przewlekłym zespołem jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome; IBS). Dzięki selektywnemu działaniu na mięśnie gładkie jelit mebeweryna zmniejsza skurcz, nie zaburzając perystaltyki jelit. Dostępna jest w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu (dzięki czemu działanie rozkurczowe zapewnione jest przez dłuższy czas).

Dostępne preparaty na receptęz mebeweryną to: Auroverin MR (200 mg mebeweryny), Duspatalin retard (200 mg).

Dostępny preparat bez recepty z mebeweryną to np. Duspatalin Gastro (135 mg mebeweryny).

Leki rozkurczowe na jelita, na receptę, z papaweryną lub drotaweryną, występują w postaci tabletek, czopków lub zastrzyków. Co ciekawe, preparat No-Spa forte ma swój odpowiednik zawierający mniej tabletek w opakowaniu pod nazwą No-Spa Max, dostępny bez recepty. Pozostałe preparaty nie mają podobnych preparatów OTC.

Leki rozkurczowe bez recepty – który preparat jest najsilniejszy?

Znaczna większość silnych leków rozkuczowych bez recepty występuje w postaci tabletek doustnych, ale można znaleźć także krople w płynie. Poniżej przedstawiamy przykładowe popularne leki rozkurczowe.

Krople żołądkowe z papaweryna, płyn

O produkcie

• 100 g kropli zawiera 24,9g nalewki kozłkowej (Valerianae tinctura 1:5), 24,9 g nalewki miętowej (Menthae pip. Tinctura 1:20); 24,9 g nalewki gorzkiej (Amara tinctura 1:5), 24,9 g nalewki z dziurawca (Hyperici tinctura 1:5) oraz 0,4 g chlorowodorku papaweryny (Papaverini hydrochloridum);
• lek zawiera 67-74% obj. etanolu;
• krople stosowane są w niestrawności w dawce ok. 2,5 ml 30 min. przed jedzeniem w przypadku wystąpienia dolegliwości lub 3-4 razy dziennie w przypadku braku łaknienia;
• krople są tradycyjnym preparatem stosowanym w niestrawności i braku łaknienia [8].

No-Spa, tabletki

O produkcie

• 1 tabletka zawiera 40 mg chlorowodorku drotaweryny;
• osoby dorosłe przyjmują od 120 do 240 mg, w 2-3 dawkach podzielonych, dzieci w wieku od 6 do 12 lat 80 mg w 2 dawkach podzielonych, a dzieci w wieku powyżej 12 lat 160 mg, w 2-4 dawkach podzielonych;
• lek stosuje się w stanach skurczowych mięśni gładkich [9].

No-Spa Max, tabletki

O produkcie

• 1 tabletka zawiera 80 mg chlorowodorku drotaweryny;
• dorośli przyjmują 1 tabletkę 2 lub 3 razy na dobę (maksymalnie 240 mg dziennie), a dzieci w wieku powyżej 12 lat 1 tabletkę 1 lub 2 razy na dobę (nie więcej niż 160 mg na dobę);
• preparat stosuje się w stanach skurczowych mięśni gładkich [11].

Zdecydowanie najsilniejszym lekiem rozkurczowym dostępnym w aptece zawierającym papawerynę lub jej pochodną – drotawerynę, jest zawierająca 80 mg chlorowodorku drotaweryny w tabletce No-Spa Max.  Papaweryna, a w szczególności drotaweryna, są najczęściej stosowanymi lekami rozkurczowymi. Swoją popularność zawdzięczają przede wszystkim skutecznością działania oraz rzadko pojawiającym się działaniom niepożądanych. W przypadku poważniejszych przypadków lekarz może zdecydować się na przepisanie zastrzyków zawierających papawerynę lub drotawerynę. 

Podsumowanie

Artykuł omawia silne leki rozkurczowe stosowane w przypadku bóli brzucha związanych ze skurczami mięśni gładkich. Wśród leków wymieniono drotawerynę, hioscynę i papawerynę, a bez recepty dostępne są m.in. No-Spa i Buscopan. Drotaweryna jest najczęściej stosowana ze względu na skuteczność i niskie ryzyko działań niepożądanych. W artykule szczegółowo opisano mechanizmy działania, dawkowanie oraz potencjalne skutki uboczne tych leków.