Menu

Cholesterol, Na receptę, Układ sercowo-naczyniowy, Serce i krążenie

Sprawdź, jak białko TRIB3 wpływa na ryzyko zawału

SPIS TREŚCI

Co odkryto w badaniach nad miażdżycą?
Jak te odkrycia wpływają na zdrowie pacjenta?
Czy te odkrycia zmienią leczenie miażdżycy?
Pytania i odpowiedzi

Data publikacji:

11 grudnia, 2025

Ostatnia aktualizacja:

Jak stres oksydacyjny w makrofagach prowadzi do zawału serca?

Naukowcy odkryli, że nagromadzenie lipidów w makrofagach wywołuje stres oksydacyjny uruchamiający szlak ATF4-TRIB3. Zaburza to eferocytozę, czyli usuwanie martwych komórek, co sprzyja powstawaniu niestabilnych blaszek miażdżycowych. Badania pokazują, że zahamowanie białka TRIB3 przywraca prawidłową funkcję makrofagów i stabilizuje blaszki, potencjalnie zmniejszając ryzyko zawału. Co istotne, około 25–30% populacji posiada wariant genetyczny TRIB3, który dodatkowo zwiększa podatność na rozwój takich zmian.

Z tego artykułu dowiesz się:

Co to jest stres siateczki śródplazmatycznej i jak wpływa na funkcjonowanie makrofagów?^1,²
Czym jest eferocytoza i dlaczego jej zaburzenia mogą prowadzić do zawału serca?^2,³
Jak lipidowa akumulacja zakłóca zdolność makrofagów do usuwania martwych komórek?^1,⁴
Jakie znaczenie ma białko TRIB3 w rozwoju niestabilnych blaszek miażdżycowych?^5,⁶
Czy hamowanie szlaku TRIB3 może zmniejszyć ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych?^7,⁸

Co odkryto w badaniach nad miażdżycą?

Naukowcy zidentyfikowali kluczowy mechanizm odpowiedzialny za powstawanie niestabilnych blaszek miażdżycowych⁹. Akumulacja lipidów w makrofagach wywołuje przewlekły stres siateczki śródplazmatycznej, który aktywuje szlak sygnałowy ATF4-TRIB3^1,⁴. To prowadzi do obniżenia poziomu białka Rab27a, niezbędnego do prawidłowego usuwania martwych komórek przez makrofagi – procesu zwanego eferocytozą^5,⁶.

Badania wykazały, że zaburzenia eferocytozy bezpośrednio przyczyniają się do powstawania martwiczego rdzenia w blaszkach miażdżycowych^2,³. W eksperymentach na myszach z otyłością potwierdzono, że makrofagi doświadczające stresu siateczki wykazują obniżoną zdolność do usuwania komórek apoptotycznych (czyli przechodzących proces “zaprogramowanej” śmierci)¹⁰. Zastosowanie związku 4-PBA, który łagodzi stres oksydacyjny, przywracało prawidłową funkcję makrofagów¹⁰.

Ważne: Hamowanie szlaku TRIB3 poprawia zdolność makrofagów do usuwania martwych komórek, co stabilizuje blaszki miażdżycowe i może obniżyć ryzyko zawału serca oraz udaru^7,⁸.

U ludzi wykryto wariant genetyczny TRIB3 (Q84R), który wiąże się z wyższą ekspresją tego białka i obniżoną efektywnością eferocytozy^11,¹². Osoby posiadające ten wariant mogą być bardziej narażone na niestabilne blaszki miażdżycowe¹². W eksperymentach na modelach zwierzęcych wyłączenie genu TRIB3 prowadziło do zmniejszenia martwiczego rdzenia blaszek oraz zwiększenia odkładania się kolagenu, co wskazuje na stabilniejsze blaszki⁷.

Jak te odkrycia wpływają na zdrowie pacjenta?

Zrozumienie roli szlaku ATF4-TRIB3 otwiera nowe możliwości terapeutyczne dla pacjentów z miażdżycą⁸. Obecnie stosowane statyny obniżają cholesterol, ale nie eliminują całkowicie ryzyka sercowo-naczyniowego związanego z przewlekłym stanem zapalnym². Strategie ukierunkowane na poprawę eferocytozy mogą stanowić uzupełnienie istniejących metod leczenia⁸.

Dla osób z wariantem genetycznym TRIB3 Q84R, który występuje u około 25-30% populacji białej i azjatyckiej, wyniki sugerują potencjalnie wyższe ryzyko niestabilnych blaszek¹². Identyfikacja tego wariantu może w przyszłości pomóc w ocenie indywidualnego ryzyka¹². Należy jednak podkreślić, że są to na razie wstępne odkrycia naukowe⁸.

Czy te odkrycia zmienią leczenie miażdżycy?

Badanie ujawniło mechanizm łączący akumulację lipidów, stres oksydacyjny i zaburzenia eferocytozy w makrofagach poprzez szlak ATF4-TRIB3-Rab27a^8,⁹. Wyniki wskazują, że terapie celowane w TRIB3 mogą stanowić obiecującą strategię stabilizacji blaszek miażdżycowych⁸. Szczególnie interesujące jest zastosowanie precyzyjnych metod, takich jak nanocząsteczki dostarczające siRNA do makrofagów, które mogłyby wyciszać ekspresję TRIB3 bez ogólnoustrojowych skutków ubocznych¹³. Choć te odkrycia pochodzą z badań laboratoryjnych i na modelach zwierzęcych, stanowią ważny krok w kierunku opracowania nowych terapii dla pacjentów z chorobą niedokrwienną serca⁸.

Pytania i odpowiedzi

❓ Co to jest eferocytoza i dlaczego jest ważna?

Eferocytoza to proces usuwania martwych komórek przez makrofagi². Prawidłowe funkcjonowanie tego mechanizmu zapobiega gromadzeniu się martwych komórek w blaszkach miażdżycowych, co chroni przed powstawaniem niestabilnych blaszek mogących prowadzić do zawału serca i udaru^2,³.

❓ Jak stres siateczki śródplazmatycznej wpływa na makrofagi?

Stres siateczki w makrofagach aktywuje szlak sygnałowy ATF4-TRIB3, który obniża poziom białka Rab27a^5,⁶. To prowadzi do do upośledzenia procesu eferocytozy prowadzonego przez makrofagi^1,⁴.

❓ Czym jest wariant TRIB3 Q84R?

To powszechny wariant genetyczny występujący u około 25-30% populacji, który wiąże się z wyższą ekspresją białka TRIB3¹². Osoby z tym wariantem wykazują obniżoną zdolność makrofagów do usuwania martwych komórek, co może zwiększać ryzyko niestabilnych blaszek miażdżycowych^11,¹².

❓ Czy hamowanie TRIB3 może być wykorzystane w leczeniu?

Badania na modelach zwierzęcych pokazały, że blokowanie TRIB3 poprawia eferocytozę i stabilizuje blaszki miażdżycowe⁷. Naukowcy sugerują, że precyzyjne metody dostarczania leków, takie jak nanocząsteczki z siRNA, mogłyby w przyszłości stanowić nową strategię terapeutyczną¹³. Wymaga to jednak dalszych badań klinicznych⁸.

❓ Czy te odkrycia mają zastosowanie u ludzi?

Tak, badania potwierdziły, że mechanizm ATF4-TRIB3 działa również w ludzkich makrofagach¹¹. Analiza blaszek miażdżycowych pobranych od pacjentów wykazała wyższą ekspresję TRIB3 w niestabilnych regionach blaszek¹⁴, co potwierdza kliniczne znaczenie tych odkryć⁸.

Bibliografia

Singhal IKH. TRIB3 Links Endoplasmic Reticulum Stress to Impaired Efferocytosis in Atherosclerosis. Circulation Research 2025, 137(12), 1422-1442. DOI: https://doi.org/10.1161/CIRCRESAHA.125.326839.

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

Powiązane produkty

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

Miażdżyca

Miażdżyca to przewlekła choroba zapalna tętnic prowadząca do ich zwężenia przez nagromadzenie blaszek miażdżycowych. Główna przyczyna zawałów serca i udarów mózgu. Rozwija się bezobjawowo przez lata, dlatego wczesna diagnostyka i kontrola czynników ryzyka są kluczowe dla skutecznego leczenia
Zawał mięśnia sercowego

Zawał serca stanowi główną przyczynę zgonów na świecie. Charakteryzuje się nagłym przerwaniem dopływu krwi do mięśnia sercowego, najczęściej w wyniku pęknięcia blaszki miażdżycowej i powstania skrzepu. Objawy obejmują ból w klatce piersiowej, duszność i zimny pot. Nowoczesne leczenie angioplastyką znacząco poprawia rokowanie.

Kamil Pajor

Absolwent Wydziału Farmaceutycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. W 2023 roku uzyskał stopień doktora nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki farmaceutyczne, prowadząc badania nad wapniowo-fosforanowymi materiałami dokostnymi o działaniu antybakteryjnym. Od marca 2024 roku związany z platformą leki.pl jako specjalista ds. contentu.