Insulina długodziałająca, krótkodziałająca i analogi – przegląd rodzajów insulin

Jakie są popularne analogi insuliny ludzkiej?

Analogi insulin są znane od początku lat 80. XX wieku, kiedy na rynek trafiła pierwsza insulina z tej grupy — insulina lizpro [2]. Do dziś jest ona powszechnie stosowana, dostępna w produktach takich jak Humalog, Insulin Lispro Sanofi i Liprolog. Podobnie popularne są analogi insuliny aspart (NovoRapid Penfill, Insulin Aspart Sanofi) oraz glargine (Lantus, Abasaglar, Semglee, Toujeo). Insulina detemir (Levemir) jest używana w nieco mniejszym stopniu [3].

Mniejszą popularnością, a to ze względu na inne wskazania, w tym głównie <a href=”https://leki.pl/poradnik/dobry-lek-na-cukrzyce-bez-recepty/”>cukrzycę typu 2, cieszą się mieszanki insulin analogowych. Należą do nich mieszanki z analogiem aspart (NovoMix Penfill) oraz lizpro ( Humalog Mix). Te mieszanki łączą analog insuliny z zawiesiną protaminową tego analogu w stałych, precyzyjnych proporcjach [1,3].

Większe stężenia dostępnych insulin

W ostatnich latach wprowadzono na rynek insuliny o wyższych stężeniach, które stanowią rozwinięcie już znanych analogów. Standardowe insuliny dostępne są w stężeniu 100 j.m./ml, umieszczone w penfilach lub fabrycznie napełnionych penach z 3 ml roztworu lub zawiesiny.

W Polsce obecnie dostępne są następujące produkty lecznicze zawierające analogi insulin w większych stężeniach, niż standardowe:

• Liprolog KwikPen – opakowanie zawiera 5 fabrycznie napełnionych penów, każdy z 3 ml analogu lispro o stężeniu 200 j.m./ml;
• Toujeo – długodziałający analog glargine o stężeniu 300 j.m./ml, dostępny we wstrzykiwaczu SoloStar (1,5 ml roztworu, możliwość regulacji dawki co 1 j.m.) lub DoubleStar (3 ml roztworu, możliwość regulacji dawki co 2 j.m.);
• Tresiba – długodziałający analog degludec, dostępny w fabrycznie napełnionych wkładach FlexTouch z 3 ml roztworu [3,4].

Zastosowanie tych wyższych stężeń wymaga każdorazowego dostosowania indywidualnej dawki przez lekarza oraz edukacji pacjenta na temat nowego leku i wstrzykiwacza (np. insulina Toujeo).

Niemniej jednak wymienione analogi mają jedynie zbliżony profil działania do endogennego hormonu wydzielanego przez trzustkę. Odwzorowanie szybkości lub stabilności działania insuliny produkowanej przez zdrową trzustkę nie jest idealne. To właśnie skłania naukowców do poszukiwania jeszcze lepszych rozwiązań. 

Najnowsze insuliny

Fast aspart (insulina Fiasp) to szybko działający analog insuliny, który jak dotąd najlepiej naśladuje działanie insuliny endogennej. Powstał przez modyfikację insuliny aspart, do której dodano nikotynamid (wit. B3). Dzięki temu analogowi udało się przyspieszyć wchłanianie i rozpoczęcie działania średnio o 5 minut w porównaniu do klasycznego preparatu aspart. Można go podać już 2 minuty przed jedzeniem lub nawet do 20 minut po rozpoczęciu posiłku [3]. Czyżby doskonałe wyjście dla zapominalskich, którzy o podaniu leku potrafią przypomnieć sobie już po zjedzonym posiłku?

Z kolei degludec to ultra długo działający analog insuliny, należący do tzw. analogów bezszczytowych. Produkowany jako insulina Tresiba, dostępny jest w dwóch stężeniach: 100 j.m./ml oraz 200 j.m./ml, w fabrycznym wstrzykiwaczu Flextouch. W insulinie degludec zastosowano modyfikację cząsteczki insuliny kwasem tłuszczowym (16-węglowym heksadekandiolem), co sprawia, że działa przez co najmniej 42 godziny, a stabilność działania osiąga już po 2-3 podaniach [3].

Ryzodeg to produkt łączący dwa analogi: długodziałający degludec oraz szybko działający klasyczny aspart. Podaje się go raz na dobę, zazwyczaj w połączeniu z głównym posiłkiem. Ryzodeg jest odpowiedni zarówno dla pacjentów z cukrzycą typu 2, jak i typu 1. Oba składniki działają niezależnie, gdzie aspart zaczyna działać już po 14 minutach, a degludec zapewnia stabilną bazę po 2-3 dobach [3].

Komplementarne połączenie 

A gdyby tak w jednym wstrzyknięciu opanować glikemię na czczo, a także poprawić działanie endogennej insuliny po posiłkach w cukrzycy typu 2, opanować nieco apetyt oraz zapobiegać otyłości…?

Oczywiście, istnieją również takie produkty do leczenia cukrzycy typu 2 – łączą długodziałający analog insuliny ludzkiej z analogiem GLP-1. W Polsce zarejestrowano dwa takie leki:

• Suliqua, która zawiera analog insuliny glargine oraz liksenatyd;
• Xultophy, złożony z analogu degludec oraz liraglutydem.

Te preparaty można stosować w połączeniu z metforminą, a ich dawkowanie ustala lekarz indywidualnie dla każdego pacjenta. Warto pamiętać, że rozpoczynając terapię tymi lekami, konieczne jest częstsze monitorowanie poziomu glukozy we krwi, zgodnie z zaleceniami lekarza. Należy również podkreślić, że produkty te nie są przeznaczone dla pacjentów z cukrzycą typu 1 [1,3,4].

Podsumowanie

Nowoczesne analogi insuliny oferują znacznie lepszą kontrolę glikemii, co jest kluczowe w leczeniu cukrzycy. Od pierwszych kroków w latach 80., aż po najnowsze innowacje, takie jak insulina fast aspart czy degludec, nauka nieustannie dąży do opracowania jeszcze bardziej efektywnych terapii. Dzięki tym postępom masz większą szansę na stabilne, bezpieczne i bardziej elastyczne zarządzanie cukrzycą. Pamiętaj jednak, że wybór odpowiedniego analogu insuliny zawsze powinien być dokonany wspólnie z lekarzem, aby jak najlepiej dostosować leczenie do Twoich indywidualnych potrzeb.