Wodorotlenek glinu – porównanie substancji czynnych

Wodorotlenek glinu, fosforan glinu i sukralfat to leki osłaniające i zobojętniające stosowane głównie przy nadkwaśności i chorobie wrzodowej, różniące się m.in. bezpieczeństwem u dzieci i kobiet w ciąży.

Porównywane substancje czynne – podstawowe informacje i podobieństwa

W tej analizie porównujemy trzy substancje czynne: wodorotlenek glinu (Aluminii hydroxidum), fosforan glinu (Aluminii phosphatis) oraz sukralfat (Sucralfatum). Wszystkie te leki należą do grupy preparatów działających osłaniająco lub zobojętniająco na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. Ich głównym zadaniem jest łagodzenie objawów nadkwaśności i wspieranie leczenia chorób przewodu pokarmowego, takich jak refluks żołądkowo-przełykowy czy choroba wrzodowa¹²³.

• Wodorotlenek glinu i fosforan glinu wykazują działanie zobojętniające kwas żołądkowy oraz ochronne na błonę śluzową⁴⁵.
• Sukralfat natomiast tworzy ochronną warstwę na powierzchni owrzodzeń, wspierając gojenie, ale nie działa typowo zobojętniająco⁶.
• Wszystkie trzy substancje mogą być stosowane w postaci zawiesin doustnych, a wodorotlenek glinu także w tabletkach i w połączeniach z innymi związkami (np. magnezem)⁷⁸.

Wskazania do stosowania – podobieństwa i różnice

Wodorotlenek glinu jest szeroko stosowany w leczeniu objawowym zgagi, refluksu żołądkowo-przełykowego, zapalenia błony śluzowej żołądka oraz pomocniczo w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy¹. Fosforan glinu wykazuje podobne wskazania – łagodzi objawy nadkwaśności, wspiera leczenie refluksu, zapalenia żołądka i choroby wrzodowej². Sukralfat natomiast jest głównie stosowany w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy³.

• Wodorotlenek glinu i fosforan glinu mają szersze zastosowanie w łagodzeniu objawów refluksu i nadkwaśności, natomiast sukralfat jest lekiem z wyboru przy chorobie wrzodowej, szczególnie gdy wymagane jest miejscowe działanie osłaniające¹²³.
• Stosowanie u dzieci: Wodorotlenek glinu może być stosowany u dzieci powyżej 6 lat (w niektórych połączeniach powyżej 12 lat), fosforan glinu również u dzieci powyżej 6 lat (ale tylko z zalecenia lekarza), natomiast sukralfat nie jest zalecany u dzieci poniżej 14 lat z powodu braku danych o bezpieczeństwie⁹¹⁰¹¹.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wodorotlenek glinu i fosforan glinu działają głównie poprzez zobojętnianie kwasu solnego w żołądku, co prowadzi do podniesienia pH i zmniejszenia drażniącego działania kwasu na błonę śluzową⁴⁵. Dodatkowo, związki glinu mają właściwości cytoprotekcyjne, czyli wspierają ochronę komórek błony śluzowej żołądka poprzez stymulację wydzielania prostaglandyn i wodorowęglanów⁴⁵. Sukralfat natomiast nie zobojętnia kwasu, lecz tworzy warstwę ochronną na powierzchni owrzodzeń, ograniczając kontakt z kwasem solnym i pepsyną oraz wspomagając proces gojenia⁶.

• Wchłanianie z przewodu pokarmowego wszystkich trzech substancji jest bardzo niewielkie, co ogranicza działania ogólnoustrojowe, ale u osób z niewydolnością nerek może dojść do kumulacji glinu¹²¹³¹⁴.
• Wodorotlenek glinu i fosforan glinu wydalane są głównie z kałem w postaci nierozpuszczalnych soli, a sukralfat w większości również nie jest metabolizowany i jest wydalany z kałem¹⁵¹³¹⁶.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane u osób z ciężką niewydolnością nerek, ze względu na ryzyko kumulacji glinu i potencjalne działania toksyczne¹⁷¹⁸¹⁹. Dodatkowo, nie zaleca się ich stosowania u osób z hipofosfatemią (niedoborem fosforu), ponieważ glin wiąże fosforany i może nasilać ten stan¹⁷¹⁹.

• Wodorotlenek glinu i fosforan glinu nie powinny być stosowane długotrwale, zwłaszcza u osób dializowanych, ze względu na ryzyko osteomalacji (rozmiękania kości) i encefalopatii⁹¹⁰.
• Sukralfat, choć jest bezpieczny przy krótkotrwałym stosowaniu, wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek – należy kontrolować stężenie glinu i fosforanów we krwi²⁰.
• W przypadku wszystkich trzech leków istnieje ryzyko interakcji z innymi lekami – mogą one zmniejszać wchłanianie antybiotyków, leków przeciwzakrzepowych, glikozydów nasercowych czy leków przeciwgrzybiczych, dlatego zaleca się zachowanie odstępu czasowego między podaniem tych leków²¹²²²³.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci: Wodorotlenek glinu i fosforan glinu są przeciwwskazane lub wymagają szczególnej ostrożności u dzieci poniżej 6 lat. Sukralfat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 14 lat⁹¹⁰¹¹.

Kobiety w ciąży: Wodorotlenek glinu można stosować w ciąży wyłącznie krótkotrwale i z ostrożnością, gdy korzyści przewyższają ryzyko. Fosforan glinu i sukralfat nie są zalecane w ciąży ze względu na brak wystarczających danych o bezpieczeństwie²⁴²⁵²⁶.

Kobiety karmiące piersią: W przypadku wodorotlenku glinu i fosforanu glinu brak danych o przenikaniu do mleka matki, ale leki te mogą być stosowane ostrożnie i tylko na krótką metę. Sukralfat nie powinien być stosowany podczas karmienia piersią²⁴²⁵²⁶.

Osoby z niewydolnością nerek: Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane lub wymagają dużej ostrożności ze względu na ryzyko kumulacji glinu i powikłań neurologicznych oraz kostnych⁹¹⁰²⁰.

Kierowcy: Wodorotlenek glinu, fosforan glinu oraz sukralfat nie mają wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługę maszyn²⁷²⁸²⁹.

Podsumowanie – kluczowe różnice i podobieństwa w zastosowaniu

Wodorotlenek glinu i jego alternatywy – wybór odpowiedniego preparatu

Wodorotlenek glinu, fosforan glinu i sukralfat to leki o zbliżonym zastosowaniu, ale różniące się mechanizmem działania, zakresem wskazań i bezpieczeństwem w określonych grupach pacjentów. Najszersze zastosowanie ma wodorotlenek glinu, natomiast sukralfat jest szczególnie polecany w chorobie wrzodowej, gdy wymagana jest silna ochrona błony śluzowej. Każda z tych substancji wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami czynności nerek oraz u kobiet w ciąży. Wybór preparatu powinien być dostosowany do wieku, stanu zdrowia i specyficznych potrzeb pacjenta^123242526.