Streptococcus oralis 89a

Czym jest Streptococcus oralis 89a i skąd pochodzi?

Streptococcus oralis 89a to szczep bakterii α-hemolizującej naturalnie zasiedlającej gardło i jamę nosową zdrowych ludzi. Należy do grupy paciorkowców komensalnych – oznacza to, że w warunkach zdrowia żyje w symbiozie z organizmem, nie wywołując choroby¹. W preparatach probiotycznych stosuje się go wyłącznie w połączeniu ze szczepem Streptococcus salivarius 24SMB, a oba szczepy razem tworzą kombinację o udokumentowanym działaniu w obrębie górnych dróg oddechowych⁷.

Szczep 89a wyizolowano właśnie dlatego, że wykazuje zdolność do interferowania z drobnoustrojami chorobotwórczymi. Jego genom zawiera geny kodujące bakteriocynę Colicin V oraz gen tolerancji na Colicin E2 – białkowe narzędzia, dzięki którym bakteria może hamować wzrost konkurencyjnych patogenów⁴. To nie jest przypadkowy szczep – wybrano go ze względu na konkretne właściwości mikrobiologiczne.

Jak Streptococcus oralis 89a działa w organizmie?

Działanie tego probiotyku opiera się na kilku mechanizmach jednocześnie. Po pierwsze – konkurencja z patogenami: po podaniu do nosa lub gardła szczep zasiedla błonę śluzową i rywalizuje z bakteriami chorobotwórczymi o przestrzeń i składniki odżywcze⁴. Po drugie – produkcja substancji hamujących wzrost szkodliwych drobnoustrojów, w tym wspomnianej bakteriocyny Colicin V.

Trzeci mechanizm dotyczy biofilmu – struktury, którą patogeny tworzą na błonach śluzowych, by chronić się przed lekami i odpornością organizmu. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że S. oralis 89a i S. salivarius 24SMB wydzielają rozpuszczalne cząsteczki oraz obniżają pH otoczenia, co hamuje tworzenie biofilmu przez wybrane patogeny dróg oddechowych, a nawet rozbija już istniejące biofilmy⁵. Warto podkreślić, że te dane pochodzą z badań in vitro (laboratoryjnych) – bezpośrednie przełożenie na efekt kliniczny u człowieka wymaga dalszych badań.

Czwarty mechanizm to modulacja mikrobioty nosa. W pilotażowym badaniu na zdrowych ochotnikach już po tygodniu stosowania spreju donosowego odnotowano istotny statystycznie spadek liczebności Staphylococcus aureus w jamie nosowej, przy jednoczesnym braku poważnych efektów ubocznych⁸.

W jakich schorzeniach stosuje się ten probiotyk u dzieci?

Dotychczasowe badania kliniczne koncentrowały się na trzech obszarach pediatrycznych. Najlepiej udokumentowane jest zastosowanie w nawracającym paciorkowcowym zapaleniu gardła i migdałków (ang. GABHS pharyngotonsillitis). W randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z 2019 roku 81 dzieci w wieku 6–11 lat z potwierdzonym zakażeniem paciorkowcem beta-hemolizującym grupy A stosowało doustny sprej probiotyczny przez 90 dni⁹.

Wyniki były jednoznaczne. Średnia liczba epizodów zakażeń w grupie probiotycznej wyniosła 1,00 ± 0,92 wobec 2,39 ± 1,05 w grupie placebo (p < 0,00001). Mediana czasu trwania zakażenia w ciągu 90 dni: 0 dni w grupie probiotyku vs. 3 dni w grupie placebo (p < 0,00001)². Efekt utrzymywał się przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu leczenia¹⁰.

Drugi obszar to przerost i przewlekłe zapalenie migdałka gardłowego (adenoidów). W podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym 152 dzieci stosowało sprej donosowy (1 puff do każdego nozdrza, 2 razy dziennie przez 90 dni). Stwierdzono istotne zmniejszenie blokady przestrzeni nosogardłowej przez przerośnięte adenoidy: z 63,1% do 54,2% w grupie probiotycznej, bez istotnej zmiany w grupie kontrolnej (p < 0,007)³. Autorzy wskazują, że może to poprawić drożność nosa i ograniczyć zaburzenia oddychania podczas snu¹¹. Cytowane prace wskazują też na zmniejszenie ryzyka nawracającego ostrego zapalenia ucha środkowego (AOM) – do dwukrotnej redukcji epizodów – oraz na ograniczenie potrzeby operacji adenoidów¹².

Dawkowanie – jak stosuje się ten probiotyk?

W dostępnych badaniach klinicznych stosowano dwa schematy podania, zależnie od wskazania:

Stężenie preparatu w badaniu doustnym wynosiło 125 × 10⁹ CFU/mL, a stosunek szczepów w preparacie donosowym – S. salivarius 24SMBc : S. oralis 89a w proporcji 98:2¹³. Dawkowanie dostępnych produktów może się różnić – zawsze stosuj się do zaleceń producenta i wskazań lekarza lub farmaceuty.

Co mówią badania o bezpieczeństwie stosowania?

We wszystkich opublikowanych badaniach klinicznych z udziałem tego szczepu – zarówno u dzieci, jak i u zdrowych dorosłych ochotników – nie odnotowano poważnych działań niepożądanych⁶¹⁵. Szczep pochodzi z naturalnej mikrobioty człowieka, co przemawia za jego tolerancją.

Należy jednak pamiętać, że dostępne badania prowadzono głównie u dzieci w określonym przedziale wiekowym (6–11 lat) i przez ograniczony czas (do 90 dni obserwacji + 6-miesięczny follow-up). Dane dotyczące bezpieczeństwa u niemowląt, kobiet w ciąży i osób z ciężkimi niedoborami odporności są bardzo ograniczone – w tych grupach konieczna jest konsultacja lekarska przed zastosowaniem.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Streptococcus oralis 89a jest produktem probiotycznym, ale jego stosowanie u dzieci wymaga szczególnej ostrożności. Skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:

• Twoje dziecko ma gorączkę, silny ból gardła lub trudności z połykaniem – mogą to być objawy ostrego zakażenia wymagającego diagnostyki i ewentualnej antybiotykoterapii, a nie jedynie probiotyku.
• Dziecko ma stwierdzone niedobory odporności (wrodzone lub nabyte), jest leczone immunosupresyjnie lub przebyło przeszczep – stosowanie żywych bakterii wymaga oceny lekarskiej.
• Planujesz podać preparat niemowlęciu lub dziecku poniżej 6. roku życia – w tym wieku nie prowadzono badań klinicznych z tym szczepem.
• Objawy infekcji nie ustępują lub nasilają się mimo stosowania probiotyku – nie odkładaj wizyty lekarskiej.
• Dziecko przyjmuje antybiotyki – zapytaj lekarza lub farmaceutę o właściwy odstęp między antybiotykiem a probiotykiem.
• Jesteś w ciąży lub karmisz piersią i rozważasz stosowanie preparatu – brak danych klinicznych w tych grupach.

Jeśli po zastosowaniu spreju pojawią się jakiekolwiek nieoczekiwane objawy – wysypka, nasilony obrzęk błony śluzowej, trudności z oddychaniem – przerwij stosowanie i niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem.

Streptococcus oralis 89a to ciekawy probiotyk o udokumentowanym działaniu w górnych drogach oddechowych, ale jego miejsce to profilaktyka nawrotów i wspomaganie mikrobioty – nie leczenie ostrych zakażeń. Jeśli Twoje dziecko zmaga się z nawracającymi infekcjami gardła, migdałków lub adenoidów, porozmawiaj z pediatrą lub laryngologiem o tym, czy probiotykoterapia może być dla niego dobrym uzupełnieniem leczenia. Pamiętaj, żeby stosować preparat przez pełny zalecany czas – w badaniach efekty pojawiały się po 90 dniach i utrzymywały przez kolejne miesiące¹⁰.