Limosilactobacillus reuteri DSM 17938

Czym jest Limosilactobacillus reuteri DSM 17938 i skąd pochodzi ta nazwa?

Limosilactobacillus reuteri DSM 17938 to konkretny szczep bakterii probiotycznej, który od 2020 roku nosi nową, zaktualizowaną nazwę taksonomiczną – wcześniej znany był jako Lactobacillus reuteri. To wyłącznie zmiana klasyfikacyjna; bakteria pozostaje ta sama⁸. Kod „DSM 17938″ jednoznacznie identyfikuje szczep, ponieważ różne szczepy w obrębie jednego gatunku mogą działać zupełnie inaczej – dlatego na opakowaniu suplementu warto szukać dokładnie tego oznaczenia⁹.

Pierwotnie szczep wyizolowano w 1990 roku z mleka kobiecego peruwiańskiej matki zamieszkałej w Andach¹⁰. Bakteria naturalnie zasiedla przewód pokarmowy człowieka i była z nami przez miliony lat ewolucji – jednak współczesny styl życia (dieta uboga w błonnik, antybiotyki, stres) znacznie zmniejszył jej obecność w jelitach¹¹. Regularnie przyjmowana jest stopniowo wypłukiwana z jelit, dlatego suplementacja wymaga codziennego uzupełniania¹².

Jak działa ten probiotyk – mechanizmy, które naprawdę coś zmieniają

Reuteryna to kluczowa substancja produkowana przez ten szczep – naturalny związek o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, skuteczny zarówno wobec bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych, drożdży, grzybów i pasożytów¹³. Oprócz reuteryny szczep wytwarza kwas mlekowy, nadtlenek wodoru oraz reutericyklinę, które wspólnie hamują wzrost patogenów bez niszczenia pożytecznych bakterii¹³.

Działanie przeciwzapalne polega na blokowaniu szlaku sygnałowego receptora TLR-4 oraz obniżaniu stężenia prozapalnych cytokin – TNF-α, IL-8 i IL-1α – co potwierdzono w modelach eksperymentalnych martwiczego zapalenia jelit¹⁴. Równolegle szczep stymuluje produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (octanowego, propionowego, masłowego), które pobudzają motorykę jelit przez wpływ na mięśnie gładkie¹⁵. Ból trzewny jest tłumiony przez antagonizm wobec kanału TRPV1 (receptora bólu w neuronach jelitowych) oraz modulację przewodności kanałów wapniowych¹⁶.

Szczep przyczepia się do błony śluzowej jelit dzięki specjalnym białkom powierzchniowym, egzopolisacharydom i białkom wiążącym mucynę – co pozwala mu tymczasowo kolonizować żołądek, dwunastnicę i jelito kręte, czyli miejsca, gdzie może działać najskuteczniej⁴¹⁷.

Kolka niemowlęca – najlepiej udokumentowane zastosowanie

Spośród wszystkich wskazań to właśnie kolka niemowlęca ma najsilniejsze poparcie naukowe. Metaanaliza 6 badań klinicznych wykazała, że L. reuteri DSM 17938 skraca czas płaczu o 55,8 min/dobę (95% CI: –64,4 do –47,3; p = 0,001) w porównaniu z placebo². W innym badaniu z udziałem 50 karmionych piersią niemowląt czas płaczu wynosił 35 min/dobę w grupie probiotyku wobec 90 min/dobę w grupie placebo (p = 0,022)¹⁹. Światowa Organizacja Gastroenterologii (WGO) przyznała temu szczepowi poziom dowodów 1 dla kolki niemowlęcej, a rekomendacje stopnia B wydało m.in. Amerykańskie Towarzystwo Lekarzy Rodzinnych (AAFP)³.

Efekt jest szczególnie wyraźny u niemowląt karmionych piersią². Standardowa dawka stosowana w badaniach to 5 kropli (10⁸ CFU) dziennie²⁰.

Regurgitacje, zaparcia i czynnościowy ból brzucha u dzieci

W wieloośrodkowym badaniu z randomizacją obejmującym 554 niemowląt poniżej 1. tygodnia życia, leczonych przez 90 dni, probiotyk znamiennie zmniejszył liczbę epizodów ulewania i czas płaczu już po 30 dniach (p < 0,01) oraz zwiększył częstotliwość wypróżnień (p < 0,01)²¹. W innym badaniu (72 niemowlęta) średnia dobowa liczba ulewań spadła z 7,4 do 2,6 w grupie probiotyku, podczas gdy w grupie kontrolnej – jedynie z 7,5 do 5,3 (p < 0,0001)²¹.

W przypadku zaparć czynnościowych u niemowląt powyżej 6. miesiąca życia (44 dzieci, 8 tygodni) częstotliwość wypróżnień była znamiennie wyższa w grupie probiotyku już po 2, 4 i 8 tygodniach (p odpowiednio: 0,042; 0,008; 0,027)²². U dorosłych (40 pacjentów, 4 tygodnie) liczba wypróżnień wzrosła do 2,6 ± 1,14/tydzień wobec 1,0 ± 1,0 w grupie placebo (p < 0,05)²².

Dzieci z czynnościowym bólem brzucha (55 dzieci w wieku 4–18 lat, dawka 10⁸ CFU/dobę przez 12 tygodni) miały znamiennie więcej dni bez bólu – mediana 89,5 vs 51 dni w grupie placebo (p = 0,029)²³. Metaanaliza z 2014 roku potwierdziła, że redukcja nasilenia bólu utrzymywała się nawet po zakończeniu suplementacji²³.

Biegunka poantybiotykowa i wcześniaki – co mówią wytyczne?

Wytyczne AGA (American Gastroenterological Association) z 2020 roku wymieniają L. reuteri DSM 17938 jako jeden z dwóch szczepów z udokumentowanymi wskazaniami klinicznymi, obok ATCC 55730⁹. U wcześniaków (poniżej 37. tygodnia ciąży) szczep warunkowo zalecany jest w profilaktyce martwiczego zapalenia jelit (NEC): w badaniu z udziałem 750 noworodków zmniejszył ryzyko nietolerancji karmienia (p = 0,04) i skrócił hospitalizację (p = 0,03)²⁴, a metaanaliza wykazała skrócenie czasu do pełnego żywienia dojelitowego o 1,34 dnia i zmniejszenie ryzyka późnej sepsy (RR 0,66)²⁴.

Dane z 2026 roku sugerują, że podawany przez co najmniej 21 dni zmniejsza ryzyko biegunki poantybiotykowej u dzieci o połowę (RR 0,50; 95% CI 0,33–0,75; umiarkowana pewność dowodów). Kursy krótsze niż 14 dni nie wykazały korzyści²⁵. Wytyczne AGA jednoznacznie odradzają natomiast stosowanie tego probiotyku w ostrym nieżycie żołądkowo-jelitowym u dzieci w Ameryce Północnej, gdzie duże wieloośrodkowe badania nie wykazały korzyści²⁶.

Długoterminowe obserwacje – co dzieje się po latach?

Wyjątkowym dowodem na trwałe znaczenie wczesnej suplementacji jest 10-letnie badanie obserwacyjne, opublikowane w czasopiśmie Nutrients (2026). Dzieci, które w pierwszych 3 miesiącach życia otrzymywały L. reuteri DSM 17938, w wieku 10 lat znacznie rzadziej spełniały kryteria czynnościowego bólu brzucha (FAP wg kryteriów Rome IV) – dotyczyło to 13,1% dzieci z grupy probiotyku wobec 80,2% w grupie placebo (redukcja ryzyka bezwzględnego o 67,1%; ryzyko względne 0,16; p < 0,001)²⁸. Badanie objęło 200 uczestników z oryginalnego randomizowanego badania kontrolowanego²⁹.

Wyniki sugerują, że wczesna interwencja probiotyczna w krytycznym oknie rozwoju jelit może mieć długotrwałe konsekwencje dla zdrowia przewodu pokarmowego – choć autorzy podkreślają obserwacyjny charakter 10-letniej obserwacji³⁰.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

L. reuteri DSM 17938 ma dobry profil bezpieczeństwa w szerokich populacjach, jednak nie każdy może stosować go bez konsultacji. Bezwzględnie skonsultuj się z lekarzem przed podaniem probiotyku, jeśli:

• dziecko jest wcześniakiem – ryzyko działań niepożądanych jest wyższe niż u noworodków urodzonych o czasie⁶;
• ty lub dziecko jesteś po przeszczepie narządu, w trakcie chemioterapii lub masz inną poważną chorobę powodującą głębokie upośledzenie odporności – w takich przypadkach nawet probiotyki mogą wywoływać ciężkie infekcje⁷³¹;
• przyjmujesz leki immunosupresyjne lub antybiotyki – interakcje nie są w pełni poznane³².

Przerwij stosowanie i zgłoś się do lekarza lub farmaceuty, jeśli pojawią się:

• objawy ciężkiej reakcji alergicznej (obrzęk, pokrzywka, trudności z oddychaniem)³¹;
• utrzymujące się lub nasilające bóle brzucha, gorączka, krew w stolcu – mogą wskazywać na infekcję lub chorobę wymagającą diagnostyki, nie tylko suplementacji;
• wzdęcia i dyskomfort żołądkowy, które nie ustępują po kilku dniach – są to najczęstsze łagodne działania niepożądane³³.

Kobiety w ciąży mogą stosować ten probiotyk – dane kliniczne nie wskazują na zagrożenie, jednak przed włączeniem jakiegokolwiek suplementu w ciąży warto poinformować swojego lekarza prowadzącego³⁴.

Jeśli rozważasz suplementację L. reuteri DSM 17938, upewnij się, że na etykiecie widnieje dokładne oznaczenie szczepu – efekty są ściśle szczepozależne i nie można ich przenosić na inne produkty zawierające jedynie nazwę gatunkową³⁵. Preparat przyjmuj codziennie, najlepiej przez co najmniej 8 tygodni, łącząc go z dietą bogatą w błonnik²⁰. Przechowuj zgodnie z instrukcją na opakowaniu – zwykle w chłodnym i suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego³⁶. Pamiętaj, że probiotyk to suplement diety, nie lek – nie zastępuje leczenia chorób wymagających diagnostyki i terapii medycznej.