Jest to mimowolny i nieskoordynowany skurcz drobnych grup mięśniowych, który występuje w momencie nagłej zmiany temperatury ciała, najczęściej związany z uczuciem zimna. W przypadku infekcji, dreszcze często przebiegają razem z gorączką. Bardziej niepokojące są jednak dreszcze, które występują bez gorączki. Szczególnie jeżeli ich przyczyna nie jest znana [1].

Jakie są przyczyny dreszczy?

Do najczęstszych przyczyn występowania dreszczy należą:

• infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybicze lub pasożytnicze;
• zmarznięcie np. w wyniku niskiej temperatury i nieodpowiedniego ubioru;
• w przypadku wystąpienia niedocukrzenia w przebiegu cukrzycy;
• reakcje alergiczne np. po użądleniu przez owady;
• zapalenie pęcherza moczowego lub w ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek;
• rozpad guza nowotworowego;
• niskie ciśnienie lub zbyt słabe krążenie krwi;
• zaburzenia lękowe, depresja czy nerwica;
• menopauza;
• nadużywanie alkoholu;
• zmęczenie i zbyt mała ilość snu;
• skutek uboczny leków np. ostry zespół odstawienia opioidów [2].

Dreszcze w nocy – co oznaczają?

Nie ma jednej przyczyny, która może powodować dreszcze w nocy. Tak naprawdę może je powodować każda z wymienionych wyżej przyczyn. Najczęściej jednak dreszcze w nocy są związane z nasilającymi się właśnie w godzinach wieczornych i nocnych, objawami infekcji. Z reguły są one związane z podnoszącą się wtedy temperaturą ciała (gorączką) [1]. 

Nagły atak zimna i dreszcze w przypadku gorączki

Dreszcze pojawiające się w przypadku gorączki są patologicznym zjawiskiem spowodowanym przenikaniem do krwi toksyn, wydzielanych podczas infekcji czy np. rozpadu guza nowotworowego. Są to tak zwane substancje gorączkotwórcze, które jednocześnie powodują, że organizm odczuwa jakby nagły atak zimna. Dzieje się tak pomimo faktu, że organizm jest rozpalony i ma podwyższoną temperaturę ciała, czyli wręcz przeciwnie do stanu, kiedy dreszcze są efektem np. wychłodzenia. Co ciekawe, ten typ dreszczy występuje najczęściej [3].

Dreszcze bez gorączki – może warto zdiagnozować przyczynę?

Jeżeli dreszcze występują pomimo braku gorączki i znanej przyczyny (np. organizm jest wyziębiony i przemoczony), to może być to sygnał, aby udać się do lekarza w celu diagnozy. Z reguły lekarz stawia diagnozę na podstawie wywiadu lekarskiego, czasami konieczne są badania krwi w celu zweryfikowania podejrzenia (infekcja, nowotwór itd.). Pomocna może być również analiza moczu (np. podejrzenie problemu z nerkami) lub prześwietlenie płuc (np. w przypadku zapalenia płuc). Przyczyny dreszczy mogą być różne, czasami infekcje przebiegają bez gorączki. Jeżeli ona nie występuje, poszukiwanie potencjalnej przyczyny może nie być łatwe [2].

Dreszcze u dziecka – jak odróżnić je od drgawek?

Przyczyny dreszczy u dzieci są analogiczne jak u dorosłych i najczęściej wiążą się z gorączka i infekcją. Jednakże dzieci częściej niż dorośli, mają problem z określeniem, jakie mają dokładnie objawy. Podobnie jak u dorosłych, dreszcze najczęściej są spowodowane narastającą gorączką podczas infekcji. U dzieci jednak istnieje inny problem. Zestresowany rodzic może pomylić np. dreszcze z drgawkami. W przypadku dreszczy nie dochodzi jednak do utraty przytomności (jak w przypadku drgawek). Drgawki mogą wystąpić np. podczas napadów padaczkowych. Drgawki dodatkowo nie są zależne od woli pacjenta, a podczas napadu drgawkowego z reguły dochodzi do zaburzeń świadomości lub nawet utraty przytomności. Dodatkowo, po napadzie drgawkowym, zwykle ma się niepamięć wsteczną, czyli nie jest się w stanie przypomnieć przebiegu napadu drgawkowego. Taki stan powinien być jak najszybciej zdiagnozowany przez lekarza [1]. 

Co zrobić w przypadku dreszczy?

Postępowanie w przypadku dreszczy może odrobinę się różnić, w zależności od przyczyny ich wystąpienia i od tego, czy jest obecna gorączka, czy nie. Gdy narasta gorączka powinno się zdjąć dodatkowe okrycie i podać choremu leki przeciwgorączkowe (np. paracetamol czy ibuprofen). Z kolei jeżeli nie występuje gorączka, a jedynie uczucie zimna, pacjenta powinno się dodatkowo ubrać lub przykryć np. kocem. W każdym przypadku pacjentowi należy podawać dużo płynów (poza przypadkiem gdy występuje obfite pocenie się) np. naparu z bzu czarnego czy ciepłej herbaty z dodatkiem soku malinowego.

Dreszcze, które są efektem zmęczenia, najlepiej wyeliminować odpoczynkiem np. drzemką;

W przypadku infekcji bakteryjnej z wysoką gorączką lekarz może zalecić konieczność zastosowania antybiotyku. Jeżeli zaś są wynikiem zmian hormonalnych w przebiegu menopauzy, lekarz powinien zalecić odpowiednią hormonalną terapią zastępczą [1,2].

Podsumowanie

Każdy człowiek wie, czym są dreszcze. Większość ludzi niejednokrotnie doświadczyła ich osobiście. Pomimo że mogą mieć wiele różnych przyczyn, to najczęściej są spowodowane narastającą gorączką lub przemarznięciem. W zależności od ich przyczyny można sobie z nimi radzić na różne sposoby. Mimo że nie są przyjemne, to nie są jednocześnie zagrożeniem dla życia. Niemniej jednak, w przypadku ich wystąpienia bez wyraźnego powodu, warto poszukać ich przyczyny. Czasami mogą być sygnałem poważnej choroby np. nowotworu lub infekcji nerek.

Hydroksyzyna jest pochodną piperazyny, lekiem działającym na  ośrodkowy układ nerwowy. Jej mechanizm działania jest związany z zahamowaniem aktywności ośrodków w warstwie podkorowej OUN. Nie hamuje czynności kory mózgowej, ale zmniejsza stan napięcia wewnętrznego, niepokój, napięcie lękowe oraz napięcie mięśniowe. Wykazuje więc przede wszystkim działanie uspokajające, przeciwświądowe, przeciwlękowe oraz w niewielkim stopniu przeciwbólowe. W Polsce zarówno tabletki (np. Atarax czy Hydroxyzinum VP), jak i syrop (np. Hydroxyzinum Espefa czy Hydroxyzinum Hasco) dostępne są tylko i wyłącznie z przepisu lekarza [1].

Kiedy stosowana jest hydroksyzyna?

• leczenie stanów napięcia, niepokoju czy lęku;
• w przypadku występowania zaburzeń nerwicowych czy psychotycznych;
• gdy pacjent jest pobudzony psychoruchowo;
• przed lub po zabiegach operacyjnych jako lek uspokajający;
• wystąpienie świądu skóry z pokrzywką, wyprysku atopowego lub wyprysku kontaktowego [2].

Hydroksyzyna dla dzieci — jak działa?

• łagodzi uczucie niepokoju;
• zmniejsza napięcie mięśniowe;
• ułatwia zasypianie i zmniejsza liczbę wybudzeń dziecka w nocy;
• zmniejsza objawy zaburzeń lękowych;
• ma działanie przeciwwymiotne;
• łagodzi wszelkiego rodzaju alergie, świąd, wypryski, pokrzywkę czy zapalenia skóry [3].

Hydroksyzyna — dawka śmiertelna i dawkowanie

• maksymalna dawka dobowa podawana doustnie dla osób dorosłych i dzieci o masie ciała przekraczającej 40 kg nie powinna przekraczać 100 mg;
• u dzieci i młodzieży o masie ciała poniżej 40 kg nie powinno przekraczać się doustnej dawki dobowej wynoszącej 2 mg na kilogram masy ciała;
• w przypadku podania domięśniowego u osób dorosłych dawka dobowa wynosi 25-100 mg, a u dzieci od 0,6 mg/kg mc. do 1 mg/kg mc.;
• w przypadku przedawkowania konieczna jest jak najszybsza pomoc medyczna (może dojść m.in. do senności, omdlenia, nudności czy wymiotów);
• dawka śmiertelna hydroksyzyna na szczęście jest stosunkowo duża i wynosi od 500 mg, do nawet 5 g, ale wymienione wyżej objawy przedawkowania pojawiają się znacznie szybciej [1,2].

Po jakim czasie działa hydroksyzyna?

Działanie uspokajające hydroksyzyny z reguły pojawia się po ok. 30 do 45 minut od podania tabletek lub nawet  po 5–10 minutach od wypicia syropu. Jeżeli chodzi o działanie przeciwhistaminowe hydroksyzyny, to najczęściej pierwsze efekty pojawiają się nie wcześniej niż przed upływem godziny [2].

Jak długo działa hydroksyzyna?

Działanie hydroksyzyny utrzymuje się z reguły od 6 do 8 godzin. U osób dorosłych okres półtrwania, czyli czas, po którym stężenie leku zmniejszy się do połowy jego początkowej wartości, wynosi około 14 godzin [1].

Czy hydroksyzyna uzależnia?

Hydroksyzyna jest lekiem stosunkowo bezpiecznym, może być stosowana już od 12. miesiąca życia (syrop). Co najważniejsze, nie powoduje zaburzeń funkcji poznawczych i nie uzależnia. Nie ma po niej jednocześnie objawów odstawienia. Ze względu na skutki uboczne powinna być jednak stosowana w najmniejszej skutecznej dawce i przez jak najkrótszy czas [3].

Czy hydroksyzyna obniża ciśnienie?

Hydroksyzyna nie jest lekiem na nadciśnienie w pełnym tego słowa rozumieniu. Jednakże, przez zahamowanie aktywacji współczulnej (osłabieniu działania noradrenaliny, która podwyższa ciśnienie w sytuacjach stresowych), może oprócz uspokojenia obniżyć w danej chwili ciśnienie krwi [3].

Jakie są przeciwwskazania do stosowania hydroksyzyny?

• nadwrażliwość na którykolwiek ze składników leku lub cetyryzynę, lewocetyryzynę i inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę,;
• kobiety będące w ciąży i karmiące piersią;
• porfiria czy jaskra;
• osłabiona perystaltyka przewodu pokarmowego;
• zaburzenia w odpływie moczu z pęcherza;
• nabyte lub wrodzone wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca;
• hipokaliemia czy hipomagnezemia;
• bradykardia;
• napady drgawkowe;
• choroby nerek i wątroby;
• powiększenie prostaty;
• choroby tarczycy;
• problemy z oddychaniem lub astma;
• wrzody lub niedrożność jelit;
• nadciśnienie.

Nie wszystkie wyżej wymienione objawy stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania hydroksyzyny. Osoby jednak, których dotyczą, muszą skonsultować się z lekarzem przed jej użyciem [3].

Jakie są  działania niepożądane hydroksyzyny?

• bóle głowy;
• suchość w jamie ustnej;
• ospałość, senność, zmęczenie i problemy z zasypianiem;
• depresja, nerwowość;
• nudności, biegunki, bóle brzucha, wzrost masy ciała;
• obniżenie ciśnienia krwi;
• kołatanie serca;
• wysypka;
• utrudnione oddawanie moczu;
• nadmierna potliwość;
• zaburzenia widzenia;
• problemy z układem oddechowym [3].

Hydroksyzyna a alkohol?

Podczas stosowania hydroksyzyny należy unikać picia alkoholu. Zarówno hydroksyzyna,  jak i alkohol, działają depresyjnie na OUN, przez co ich połączenie może powodować m.in. senność, nadmierne uspokojenie czy osłabienie zdolności psychomotorycznych [3].

Podsumowanie

Hydroksyzyna działa na ośrodkowy układ nerwowy, wykazując m.in. działanie uspokajające, przeciwlękowe, nasenne i przeciwalergiczne. Pomimo tego, że dostępna jest tylko i wyłącznie na receptę lekarską, to jest zaliczana do leków bezpiecznych. Może być stosowana nawet przez małe dzieci (syrop). To, że nie powoduje uzależnienia, nie oznacza jednak, że nie powoduje żadnych działań niepożądanych. Zawsze powinna być używana zgodnie ze wskazaniami lekarza, w jak najniższych dawkach.

Padaczka, znana również jako epilepsja, to przewlekła choroba mózgu, która powoduje zaburzenia czynności neuronów i prowadzi do napadów padaczkowych. Napady padaczkowe są konsekwencją czasowych, gwałtownych i wzmożonych wyładowań bioelektrycznych w neuronach mózgu. Mogą one manifestować się różnymi objawami, takimi jak drgawki, utrata przytomności, lub inne symptomy psychiczne, wegetatywne i somatyczne. Padaczka może mieć różne przyczyny, zarówno genetyczne, jak i wtórne, czyli spowodowane innymi chorobami lub urazami mózgu. Diagnoza padaczki opiera się na obserwacji objawów pacjenta i badaniach dodatkowych, takich jak EEG (elektroencefalografia).

Padaczka jest chorobą przewlekłą, ale można ją kontrolować za pomocą odpowiedniego leczenia, które może obejmować farmakoterapię, terapię dietetyczną lub, w niektórych przypadkach, procedury chirurgiczne. Ważne jest również wsparcie społeczne i edukacja pacjenta oraz jego bliskich, aby pomóc w radzeniu sobie z chorobą i zapobiec ewentualnym powikłaniom emocjonalnym i społecznym.

Leki na padaczkę — co należy o nich wiedzieć?

Epilepsja jest chorobą neurologiczną, polegającą na zaburzeniu przekazywania impulsów elektrycznych między komórkami nerwowymi. Do głównych zadań leków przeciwdrgawkowych należy zminimalizowanie prawdopodobieństwa ataku epilepsji lub ewentualnie zmniejszenie jego intensywności. Mogą one stabilizować błony komórkowe neuronów (przeciwdziała to rozprzestrzenianiu się impulsów) lub przywracać równowagę pomiędzy neuroprzekaźnikami pobudzającymi i hamującymi. Leki przeciwpadaczkowe zawsze powinny być dobierane indywidualnie dla każdego pacjenta [1,2].

Jakie są klasyczne leki na padaczkę?

Najstarsze leki przeciwpadaczkowe pierwszej generacji to m.in. wymienione fenobarbital, fenytoina, etosuksymid, ale również m.in. prymidon (np. Mizodin). Z kolei do leków drugiej generacji zaliczamy głównie benzodiazepiny, karbamazepinę czy walproiniany [1,2].

Pochodne dibenzoazepiny

Benzodiazepiny działają poprzez stabilizację błony neuronów, blokując kanały sodowe. Dodatkowo hamują rozprzestrzenianie się impulsów poprzez uwalnianie przekaźników. Trzeba pamiętać, że leki z tej grupy nasilają działanie innych środków nasennych oraz wchodzą w interakcję z lekami zwiotczającymi mięśnie. Co gorsze, mogą być uzależniające, a co więcej, nie wolno ich łączyć z narkotykami i alkoholem.

Przykładowe leki z tej grupy to np.:

• okskarbazepina np. Karbagen czy Oxepilax;
• karbamazepina np. Amizepin czy Tegretol;
• lorazepam np. Lorafen;
• klonazepam np. Clonazepamum TZF czy Antelepsin;
• diazepam np. Relsed czy Relanium [1,2].

Pochodne mocznika

Najbardziej znanym przedstawicielami należącym do tej grupy jest fenytoina (np. Phenytoinum WZF). Jest podawana dożylnie, a jej podawanie powinno być monitorowane ze względu na występujące przy przedawkowaniu objawy neurotoksyczne. Pochodne mocznika blokują kanały sodowe, zmniejszając przepuszczalność błony neuronu dla sodu. Fenytoina jest stosowana w częściowych i uogólnionych napadach padaczkowych [2,3].

Sulfonamidy

Są to leki moczopędne, a  ich działanie polega na hamowaniu aktywności enzymu anhydrazy węglanowej. Powoduje to w konsekwencji zahamowanie wytwarzania jonów wodoru i prowadzi do hamowania resorpcji jonów sodu w kanalikach nerkowych, co powoduje stabilizację błon komórkowych. Przykładowe leki to zonisamid np. Zonisamidum Glenmark czy sultiam np. Ospolot [2,3].

Imidy

Ta grupa leków blokuje kanały wapniowe w neuronach, przez co zapobiega wydzielaniu katecholamin i rozprzestrzenianiu się impulsów. Najbardziej znanym przedstawicielem jest etosuksymid np. Petinimid [2,3].

Leki wpływające na GABA

Głównym reprezentantem tej grupy jest gabapentyna (np. Gabacol czy Gabagamma), która zwiększa produkcję i uwalnianie GABA, dzięki czemu nasila przewodnictwo GABA-ergiczne, a aktywność bioelektryczna neuronów jest zahamowana. Z kolei wigabatryna (np. Vigabatrin czy Sabril) blokuje rozkład GABA, jako inhibitor GABA-aminotransferazy. Dodatkowo walproiniany, takie jak kwas walproinowy (np. Convulex czy Depakine) czy walproinian magnezu (np. Dipromal) prowadzą do syntezy enzymów GABA [2,3].

Barbiturany

Barbiturany są kojarzone najczęściej z ich wpływem uspokajającym i nasennym. Część z nich może być również wykorzystana jako leki przeciwpadaczkowe, ale to zastosowanie jest mocno ograniczone przez ich działania euforyzujace i uzależniające. Pod żadnym pozorem nie wolno ich łączyć z etanolem, bo może to doprowadzić do zapaści. Należą do nich m.in. fenobarbital (np. Luminalum), metylofenobarbital (Prominalum) czy benzobarbital (np. Benzonal) [2,3].

Jakie są nowe leki na padaczkę? III generacja leków przeciwpadaczkowych

Bardziej interesującą grupę stanowią nowe leki przeciwdrgawkowe, które są określane jako III generacja. Do najważniejszych leków tej grupy należą:

• wigabatryna, analog GABA, preparaty to m.in. Vigabatrin czy Sabril;
• zonisamid, działa na zależne od potencjału elektrycznego kanały wapniowe i sodowe, moduluje proces hamowania w neuronach w układzie GABA-ergicznym oraz stymuluje neurotransmisję dopaminergiczną i serotoninergiczną, np. Zonisamidum Glenmark;
• lamotrygina ma działanie podobne do karnbamazepiny i fenytoiny, ale dodatkowo ma działania hamujące na uwalnianie glutaminianu w synapsach np. Lamitrin czy Symla;
• gabapentyna nasila przewodnictwo GABA-ergiczne np. Gabacol czy Gabagamma;
• topiramat blokuje kanały sodowe zależne, zwiększa aktywność GABA, wykazuje antagonizm wobec receptora dla kwasu glutaminowego, np. Oritop czy Topamax;
• tiagabina blokuje transporter kwasu gamma-aminomasłowego GAT-1, np. Gabitril;
• okskarbazepina jest prolekiem karbamazepiny, np. Karbagen czy Trileptal;
• lewetiracetam wpływa na stężenie jonów wapnia w komórkach nerwowych, np. Keppra czy Normeg;
• styrypentol nasila hamowanie GABA-ergiczne i zwiększa stężenie kwasu gamma-aminomasłowego, np. Diacomit;
• pregabalina, analog GABA np. Egzysta, Pragiola.

Należy pamiętać, że leki przeciwpadaczkowe nowszej generacji mają lepszy profil farmakokinetyczny i z reguły są lepiej tolerowane przez pacjentów, ale ich skuteczność nie jest znacznie wyższa niż leków starszych. Z tego względu dalej ok. 30% pacjentowi cierpi na tzw. padaczkę lekooporną, czekając na nowe leki [1,2].

Jaki jest najnowszy lek na padaczkę?

W 2021 r. do obrotu został dopuszczony nowy, bardzo obiecujący lek — cenobamat. Jest on stosowany w leczeniu uzupełniającym napadów ogniskowych z wtórnym uogólnieniem lub bez dla dorosłych pacjentów, u których stosowano już 2 leki, które nie przyniosły poprawy. Jest to nowa cząsteczką wykazująca wyjątkowy podwójny i komplementarny mechanizm działania (pozytywny allosteryczny modulator receptorów GABA w miejscu wiążącym substancje inne niż benzodiazepiny, jak i preferencyjny bloker długotrwałego prądu sodowego). Z tego względu jest skuteczny zarówno w zapobieganiu napadom drgawkowym, jak i w ograniczeniu ich szerzenia. Był to wyczekiwany lek, szczególnie przez pacjentów, u których nie uzyskano dostatecznej kontroli napadów ogniskowych przy użyciu dostępnych metod leczenia. Oczywiście są podejmowane dalsze kroki, nowe terapie są nadal poszukiwane, aby pomóc jak największej grupie pacjentów z padaczką oporną [4].

Czy leki przeciwpadaczkowe są bezpieczne? Skutki uboczne leków na padaczke

Każdy lek może mieć działania niepożądane. Z reguły leki działające na ośrodkowy układ nerwowy, takie jak, chociażby leki przeciwdrgawkowe, mogą powodować dużo skutków ubocznych, szczególnie jeżeli są źle dobrane dla konkretnego pacjenta. Na szczęście w przypadku leków stosowanych w epilepsji, poza okresem rozpoczęcia leczenia i momentami zwiększania dawki, najczęściej skutki uboczne nie są groźne. Przykładowe działania niepożądane leków przeciwdrgawkowych to:

• zawroty i bóle głowy;
• nadmierne uspokojenie i wahania nastroju;
• problemy z koncentracją i pamięcią;
• zbyt duże wyciszenie i uspokojenie;
• alergie skórne;
• niewydolność wątroby i nerek;
• przyrost masy ciała;
• niedokrwistość [2].

Jak bezpiecznie stosować leki na padaczke?

Aby bezpiecznie stosować leki przeciwpadaczkowe, ważne jest przestrzeganie wskazówek i wytycznych lekarza. Oto kilka ogólnych wskazówek:

1. Przestrzegaj zalecanej dawki: Stosuj leki zgodnie z zaleceniami lekarza. Nie zmieniaj dawki ani nie przerywaj stosowania leku bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem.
2. Regularnie przyjmuj leki: Leki te wymagają zazwyczaj regularnego przyjmowania w ustalonych godzinach, aby utrzymać odpowiednie stężenie leku we krwi. Pomijanie dawek lub nieregularne przyjmowanie może obniżyć skuteczność leku.
3. Zwracaj uwagę na możliwe skutki uboczne: Leki przeciwpadaczkowe mogą powodować różne skutki uboczne, takie jak zawroty głowy, senność czy zmiany nastroju. Ważne jest, aby być świadomym możliwych skutków ubocznych i zgłaszać wszelkie obawy lekarzowi.
4. Unikaj alkoholu i innych substancji: Niektóre leki przeciwpadaczkowe mogą oddziaływać z alkoholem lub innymi substancjami, co może zwiększać ryzyko wystąpienia skutków ubocznych lub zmniejszać skuteczność leku. Skonsultuj się z lekarzem w sprawie potencjalnych interakcji z innymi lekami lub substancjami.
5. Regularnie monitoruj stan zdrowia: Lekarz może zalecić regularne badania krwi lub inne badania kontrolne, aby upewnić się, że lek działa skutecznie i nie powoduje negatywnych skutków dla zdrowia.
6. Informuj o stosowanych lekach: Ważne jest poinformowanie wszystkich dostawców opieki zdrowotnej, włącznie z dentystami czy specjalistami, że stosujesz leki przeciwpadaczkowe. Ta informacja może być istotna, gdy rozważane są inne leki lub metody leczenia.

O czym powinni pamiętać pacjenci chorujący na padaczkę?

Oto ogólne zalecenia dla pacjentów z padaczką, które mogą pomóc w zarządzaniu chorobą:

1. Unikaj czynników wywołujących napady: U wielu osób z padaczką istnieją określone czynniki, które mogą wywoływać napady. Mogą to być takie czynniki jak brak snu, stres, alkohol czy jasne światło. Jeśli potrafisz zidentyfikować czynniki, które wywołują u Ciebie napady, staraj się ich unikać lub minimalizować.
2. Utarzaj regularny rytm snu: Regularny sen jest ważny dla ogólnego zdrowia, a także może mieć wpływ na kontrolę napadów padaczkowych. Staraj się utrzymywać regularny rytm snu, dbaj o odpowiednią ilość snu i stwórz komfortową atmosferę do spania.
3. Unikaj nadmiernego stresu: Stres może wpływać na częstość i nasilenie napadów padaczkowych. Dlatego warto stosować techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, głębokie oddychanie lub joga, aby redukować stres. Ważne jest także zapewnienie sobie odpowiedniego wsparcia emocjonalnego.
4. Unikaj alkoholu i substancji psychoaktywnych: Alkohol i niektóre substancje psychoaktywne mogą obniżać próg padaczkowy i zwiększać ryzyko wystąpienia napadów. Stosuj umiar w spożywaniu alkoholu i unikaj nielegalnych narkotyków.
5. Regularnie odwiedzaj lekarza: Regularne wizyty kontrolne u lekarza są ważne, aby ocenić skuteczność leczenia i dostosować dawkę leków, jeśli to konieczne. Lekarz może również przeprowadzić badania dodatkowe, takie jak EEG, w celu monitorowania aktywności mózgu.
6. Informuj otoczenie o swojej padaczce: Ważne jest, aby bliscy i ludzie w Twoim otoczeniu byli świadomi Twojej padaczki i wiedzieli, jak reagować w przypadku napadu. Udziel im odpowiednich informacji i instrukcji dotyczących udzielania pierwszej pomocy, jeśli będziesz tego potrzebować.
7. Prowadź zdrowy tryb życia: Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta i unikanie złych nawyków mogą wspomagać ogólne zdrowie i samopoczucie. To również może wpływać na kontrolę napadów padaczkowych.

Należy jednak pamiętać, że każdy przypadek padaczki jest inny, dlatego ważne jest indywidualne podejście i ścisła współpraca z lekarzem w celu opracowania planu leczenia dostosowanego do Twoich potrzeb.

Podsumowanie

Leki przeciwdrgawkowe dzielą się na 3 generacje. Niestety, pomimo że ma przestrzeni lat udawało się wprowadzić do lecznictwa wiele nowych leków, to odsetek pacjentów opornych na leczenie pozostaje w dalszym ciągu duży. Leki nowszej generacji mają jednak dużą zaletę w stosunku do swoich poprzedników. Są one z reguły dużo lepiej tolerowane przez pacjentów. Dodatkowo nowe leki takie jak cenobamat, dają nadzieję pacjentom z padaczką lekooporną. Być może w najbliższych latach wszystkim pacjentom cierpiącym na padaczkę uda się pomóc.

Na samym początku warto dowiedzieć się, co to jest znieczulenie ogólne. Można powiedzieć, że celem znieczulenia ogólnego jest to, aby pacjent nie odczuwał bodźców zewnętrznych, tj. bólowych. Poprzez zastosowanie anestetyków dochodzi do wyłączenia funkcjonowania centralnego systemu nerwowego z wyłączeniem rdzenia przedłużonego, czyli ośrodka, który kontroluje m.in. regulację tętna i ciśnienia krwi lub trawienia. Znieczulenie ogólne jest odwracalne i dochodzi tutaj do wyłączenia świadomości pacjenta, co jest istotną różnicą względem znieczulenia miejscowego [1].

Znieczulenie poprzez narkozę

Znieczulenie ogólne to inaczej narkoza. Dzięki niej uzyskujemy stosunkowo długą i głęboką relaksację pacjenta. Wyłączenie świadomości pacjenta jest niezbędne, np. w przypadku rozległych operacji – zabiegi dotyczące płuc, kolan, bioder lub serca. Czasami lekarze decydują się na zastosowanie znieczulenia ogólnego dla np. niewspółpracujących pacjentów, gdzie mogłoby wystarczyć znieczulenie regionalne [1,2].

Na czym polega znieczulenie ogólne?

Znieczulenie poprzez narkozę jest złożonym procesem. Pierwszy etap to tzw. przygotowanie. Tutaj najczęściej podaje się leki uspokajające, np. benzodiazepiny, typu diazepam (Relanium), lorazepam (Lorafen) lub midazolam (Dormicum). Stosuje się także leki przeciwwymiotne, np. ondansetron (Atossa) [3]. Przygotowanie pacjenta do znieczulenia ogólnego obejmuje również odpowiedni wywiad z anestezjologiem, wykonanie badań i zaznajomienie chorego z całą procedurą.

Co to jest głupi jaś?

Z pewnością często spotkaliście się z określeniem, że przed operacją dostaje się głupiego jasia. Co to jest głupi jaś?

Głupi jaś to kolokwialne określenie leków, które podaje się przed zabiegiem, aby uspokoić pacjenta i wywołać u niego amnezję. Mogą być to benzodiazepiny, np. wspomniany midazolam lub lorazepam. Czasami sedację łączy się z podaniem środków przeciwbólowych. Określenie głupi jaś funkcjonuje także w kwestii stosowania gazu rozweselającego, czyli podtlenku azotu. Głupi jaś nie jest natomiast niezbędną procedurą. Częściej stosuje się go u małych pacjentów i osób zestresowanych.

Jakie leki stosuje się do znieczulenia ogólnego?

Anestetyki można podzielić na wiele sposobów, ale na potrzeby artykułu wyróżnimy dwie grupy:

• Wziewne leki znieczulające ogólnie;
• Dożylne anestetyki.

Wziewne leki znieczulające ogólnie

Leki te podaje się wziewne – przy pomocy maski. Szybko indukują znieczulenie, ale niektóre nie są na tyle silne, aby być stosowane pojedynczo do znieczulenia ogólnego. Często natomiast są wykorzystywane do podtrzymywania znieczulenia [1].

Podtlenek azotu

Podtlenek azotu (Entomix, Kalinox, Serynox) to jeden z najstarszych wziewnych anestetyków. To gaz bezwonny, który ma niestety niską siłę działania. Częściej stosuje się go jako dodatek do innych anestetyków. Może być stosowany do łagodzenia bólów porodowych [1].

Halotan

Halotan to anestetyk, który był często stosowany w przeszłości, jednak teraz jest zastępowany przez inne, bardziej bezpieczne środki.

Nowsze anestetyki wziewne

Aktualnie ze względu na siłę działania i bezpieczeństwo stosowania stosuje się pochodne halogenowe anestetyków. Przykłady takich związków przedstawia Tabela 1.

Tabela 1. Halogenowe pochodne anestetyków wziewnych [1].

Dożylne anestetyki

Dożylne anestetyki są aktualnie podstawą anestezji złożonej. Najczęściej nimi indukuje się znieczulenie, a za pomocą środków wziewnych je podtrzymuje. Nie znaczy to jednak, że anestetyki wziewne są złe do indukcji, gdyż je częściej wykorzystuje się u dzieci [1].

Propofol (Diprivan)

Szybkodziałający induktor znieczulenia. Efekt osiąga się już nawet 30 sekund po podaniu dożylnym. Idealnie nadaje się do zabiegów chirurgii jednego dnia, gdyż pacjent szybko wybudza się ze znieczulenia. U osób otyłych nie jest wymagane modyfikowanie dawki, co jest spotykane przy innych środkach. Jego zaletą jest to, że nawet po dłuższej sedacji pacjent nie doświadcza, tzw. snu ponarkotycznego. Nie działa przeciwbólowo, ale działa przeciwwymiotnie [1].

Etomidat

Środek znieczulenia ogólnego stosowany głównie do indukcji znieczulenia. Niestety również nie działa przeciwbólowo, a dodatkowo może wywołać niekontrolowane ruchy w okresie indukcji. Niestety po wybudzeniu powoduje wymioty [1].

Ketamina

Ketamina to lek znieczulający ogólnie, który cechuje się znieczuleniem zdysocjowanym. Pacjent może doświadczać przy wprowadzaniu do narkozy halucynacji i omam oraz mimowolnych ruchów. W porównaniu do innych środków działa silnie przeciwbólowo [1].

Deksmedetomidyna

Anestetyk, który działa uspokajająco i przeciwbólowo [1].

Ile trwa wybudzanie z narkozy?

Po zakończeniu operacji anestezjolog będzie odpowiednio zmniejszał dawkowanie anestetyku i włączał ewentualne inne leki w celu wybudzenia z narkozy. Ile trwa wybudzanie z narkozy? Zależy to od rodzaju leku znieczulającego ogólnie, jego dawki i czasu anestezji. Można określić, że średnio wybudzenie z narkozy trwa od kilku do kilkunastu minut po zatrzymaniu dawkowania leku.

Jak długo trwa osłabienie po narkozie?

Wybudzenie z narkozy to jedno, ale całkowita rekonwalescencja to drugie. Pacjent po narkozie może nie być jeszcze w formie nawet do 48 godzin. Bezpośrednio po wybudzeniu najczęściej będzie mu towarzyszyć:

• uczucie osłabienia;
• zawroty głowy;
• nudności (które redukuje się lekami);
• ból gardła, który jest efektem zastosowanej rurki do oddychania;
• ból spowodowany zabiegiem, który zmniejsza się środkami przeciwbólowymi;
• problemy z koncentracją i skołatanie, co jest efektem leków znieczulających ogólnie.

Kiedy można wstać po narkozie?

Osłabienie po narkozie może towarzyszyć pacjentowi i jest czymś zupełnie normalnym. Kiedy pacjent może wstać po narkozie? Wszystko zależy od przeprowadzonego zabiegu. To, że pacjent zaczyna się wybudzać po kilkunastu minutach, nie znaczy, że może od razu wstać. Z początku będą towarzyszyły mu zawroty głowy i oszołomienie. Świeżo założone szwy również nie powinny być narażane na ruch.

Kiedy w takim razie można wstać po narkozie? Po krótkich operacjach, np. usunięcia przepukliny, można wstać już po kilku godzinach. Bardziej poważne operacje będą wymagały dłuższego okresu bez podnoszenia się, ale zwykle powinno odbyć się to w 1. dobie, jeśli nie ma innych przeciwwskazań medycznych.

Jak oczyścić organizm po narkozie?

Narkoza nie powoduje dużych komplikacji dla naszego organizmu. Człowiek zwykle do kilku godzin po zabiegu powinien czuć się już dobrze. Po znieczuleniu ogólnym podaje się kroplówki, które mają za zadanie wzmocnić i odżywić organizm.

Czy potrzeba i ewentualnie jak oczyścić organizm po narkozie? Nie ma potrzeby stosowania specjalnych procedur lub zażywania konkretnych leków. Pacjent nawet kilka godzin po zabiegu może przyjmować płyn i pokarm, jednak na początku zaleca się, aby były to produkty lekkostrawne. Bezpośrednio po wybudzeniu nie można nic jeść i pić, gdyż często pacjentowi towarzyszą jeszcze wymioty.

Czy znieczulenie ogólne jest niebezpiecznie?

Znieczulenie ogólne, stosowane podczas operacji w celu wywołania stanu nieświadomości i zapobiegania odczuwaniu bólu, jest ogólnie uważane za bezpieczne. Jednak, jak każda procedura medyczna, niesie ze sobą pewne ryzyko, które może różnić się w zależności od indywidualnych czynników pacjenta, takich jak wiek, ogólny stan zdrowia, istniejące schorzenia oraz specyfika planowanego zabiegu. Do rzadkich, ale możliwych komplikacji znieczulenia ogólnego należą reakcje alergiczne na środki znieczulające, problemy z oddychaniem, zmiany w ciśnieniu krwi, zaburzenia rytmu serca, oraz w bardzo rzadkich przypadkach, uszkodzenie mózgu lub śmierć. Ważne jest, aby przed zabiegiem dokładnie omówić z lekarzem wszystkie potencjalne ryzyka i korzyści.

Pierwsza benzodiazepina o nazwie chlordiazepoksyd została wprowadzona do lecznictwa w 1960 roku. Czy istnieją naturalne benzodiazepiny? W śladowych ilościach występują np. w pszenicy i ziemniakach. Występują tam m.in. diazepam czy lorazepam. Co ciekawe, ich wykrycie w naturze nastąpiło dużo później niż ich synteza. Pochodne benzodiazepiny wykazują szereg działań, mogą być stosowane jako leki przeciwlękowe, uspokajające, nasenne i przeciwdrgawkowe. Są wykorzystywane w leczeniu m.in. zaburzeniach lękowych, zaburzeniach nerwicowych, dysocjacyjnych, adaptacyjnych, leczeniu fobii, napadów paniki, wzmożonego napięcia mięśniowego i padaczki [1].

Jak działają benzodiazepiny?

Benzodiazepiny łączą się z receptorem benzodiazepinowym, który jest częścią kompleksu receptorowego GABA-ergicznego. Stymulacja receptorów benzodiazepinowych zwiększenie powinowactwa GABA do receptora GABA-ergicznego, co zwiększa stymulację tego receptora (powoduje to napływ jonów chlorkowych do komórki i jej hiperpolaryzację). Prowadzi to do zmniejszenia pobudliwości neuronów, zahamowania przewodzenia impulsów, co w konsekwencji powoduje działanie uspokajające i nasenne. W zależności od powinowactwa do receptora benzodiazepinowego różne leki z tej grupy będą wykazywały odmienne profile działania. Dla przykładu silne działanie nasenne i uspokajającym mają m.in. estazolam, flunitrazepam czy nitrazepam, przeciwdrgawkowe diazepam czy klonazepam, a przeciwlękowe alprazolam czy medazepam [2].

Kiedy stosuje się benzodiazepiny?

• zespół abstynencyjny — w przypadku objawów odstawienia alkoholu, benzodiazepiny łagodzą niepokój i pobudzenie, stosuje się maksymalnie przez kilka tygodni;
• napady padaczkowe, najczęściej stosuje się klonazepam (silne działanie przeciwdrgawkowe) czy diazepam (działa najdłużej);
• bezsenność — benzodiazepiny mogą pomóc przez krótki czas, należy jednak uważać na tzw. efekt odbicia, kiedy to będą powodować wręcz odwrotny efekt;
• zespoły lękowe — nie powinno się stosować benzodiazepin dłużej niż przez 2-4 tygodnie [1,3].

Jak można podzielić benzodiazepiny?

Najprostszym podział benzodiazepin opiera się na ich czasie działania:

• krótkodziałające, takie jak  triazolam czy loprazolam np. Havlane;
• o średnim czasie działania, takie jak alprazolam np. Xanax, czy estazolam np. Estazolam Espefa;
• długodziałające, takie jak diazepam np. Relanium czy klonazepam np. Clonazepamum TZF.

Najsilniejsze benzodiazepiny, mierząc ich potencjał uzależniający, to benzodiazepiny krótkodziałające, z kolei najbezpieczniejsze w stosowaniu będą benzodiazepiny długodziałające [2,3].

Benzodiazepiny można również podzielić w zależności od rodzaju ich działania. Najważniejsze z nich są wykorzystywane do leczenia:

• alprazolam — zaburzeń lękowych, lęku napadowego i fobii;
• diazepam — lęku, drgawek, skurczów mięśni i efektów odstawienia alkoholu;
• klonazepam — drgawek i ataków paniki;
• lorazepam — stanów lękowych, napadów padaczkowych, bezsenności, odstawienia alkoholu i łagodzenia wymiotów u osób leczonych na raka;
• midazolam — przed zabiegami chirurgicznych u dzieci;
• estazolam czy triazolam — krótkotrwałego leczenia bezsenności
• oksazepam — stanów lękowych i odstawienia alkoholu [1,4].

Jakie działania niepożądane mogą wywołać benzodiazepiny?oniro

Podczas stosowania benzodiazepin może wystąpić szereg działań niepożądanych, takich jak:

• biegunka lub zaparcia;
• senność i zmęczenie;
• zaburzenia erekcji i niskie libido;
• depresja i fobie społeczne;
• dezorientacja, bóle głowy, zaburzenia koordynacji;
• suchość w ustach;
• osłabienie mięśni;
• utrata lub zwiększony apetyt;
• zaburzenie funkcji  poznawczych i problemy z pamięcią;
• agorafobia, czyli strach przed otwartą przestrzenią, w szczególności miejscami publicznymi;
• problemy z logicznym myśleniem [1,3].

Odtrutka na benzodiazepiny

Flumazenil jest kompetycyjnym antagonistą receptora benzodiazepinowego. Już w ciągu 30-60 sekund jest w stanie odwrócić działanie pochodnych benzodiazepiny. W przypadku podejrzenia przedawkowania pochodnych benzodiazepiny podaję się flumazenil, jeżeli występuje pełny powrót świadomości, świadczy to o zatruciu właśnie tą grupą leków. Przy ostrym przedawkowaniu podanie flumazenilu może spowodować odzyskanie przytomności tylko na chwilę, dlatego stosuje się również pozostałe czynności mające za zadanie ratowanie życia pacjenta jak np. forsowana diureza [2,4].

Benzodiazepiny – uzależnienie

Stosowanie benzodiazepin jest związane z dwoma pojęciami. Po pierwsze występuje zjawisko tolerancji — w celu uzyskania takiego samego efektu terapeutycznego należy używać coraz wyższych dawek. Co więcej, jest to tzw. tolerancja krzyżowa, która powoduje, że zamiana benzodiazepiny na inną, również powoduje konieczność zwiększenia jej dawki. Drugą ważna kwestia jest lekko euforyzujące działanie, i co za tym idzie, duży potencjał uzależniający benzodiazepin. Z tych względów nie można stosować benzodiazepin przez dłuższy czas oraz należy je przyjmować według ścisłych zaleceń lekarza. Leczenie uzależnienia od benzodiazepin jest trudne i trwa bardzo długo. Dodatkowo nie wolno robić tego samodzielnie, ponieważ występuje często dosyć silny efekt ich odstawienia [1,3].

Odstawienie benzodiazepin

Osobom uzależnionym od benzodiazepin nie wolno pod żadnym pozorem samodzielnie przerywać terapii. Takie odstawienie musi odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza. Jest to związane z możliwością wystąpienia groźnych dla zdrowia objawów odstawiennych, takich jak napady drgawkowe, lęk, niepokój, bezsenność, wymioty, zaburzenia widzenia, skurcze mięśniowe, zespół majaczeniowy, drażliwość czy zaburzenia łaknienia. Dodatkowo, dla takiego pacjenta, niebezpieczne jest również tzw. zjawisko odbicia. Po odstawieniu leku objawy, które on zmniejszał, mogą wrócić z nasileniem o wiele większym, niż przed podjęciem leczenia. W przypadku terapii lękowych czy przeciwdrgawkowych ma to kolosalne znaczenie, dlatego odstawianie benzodiazepin powinno być stopniowe i pod ścisłą kontrolą lekarza [1,4].

Czym zastąpić benzodiazepiny?

Przede wszystkim benzodiazepiny nie są preparatami, które można samodzielnie odstawiać lub zmieniać je na inne preparaty. O takich działaniach zawsze musi decydować lekarz. Farmaceuta może jedynie wydać zamiennik o tym samym składzie, postaci leku oraz dawce.

Benzodiazepiny bez recepty — czy jest to możliwe?

Benzodiazepiny należą do bardzo silnych leków. Dodatkowo mogą powodować lekki efekt euforyzujący oraz są silnie uzależniające. Kolejnym problemem z nimi związanym jest tolerancja, która powoduje konieczność przyjmowania większej dawki, aby uzyskać taki sam efekt terapeutyczny. Dużym problemem związanym z uzależnieniem stanowi efekt odstawienia. Wychodzenie z uzależnienia musi więc być stopniowe i pod ścisłą kontrolą lekarza. Analizując te wszystkie dane, łatwo stwierdzić, że tak silne leki muszą być przyjmowane pod ścisłą kontrolą lekarza. Nie mogą być i nie są dostępne bez recepty. Przyjmując benzodiazepiny, należy pamiętać,  że nie są to cukierki, które można przyjmować według własnego uznania.

Padaczka zwana również epilepsją, jest chorobą neurologiczną powodującą zaburzenia funkcjonowania komórek nerwowych znajdujących się w mózgu. W jej przebiegu na skutek zmian morfologicznych w mózgu pojawiają się objawy somatyczne, wegetatywne i psychiczne. Napady padaczkowe mają różne objawy i nie każde zaburzenie świadomości czy napady drgawkowe można zaliczyć do padaczki [1].

Jednakże w głównej mierze padaczkę charakteryzuje wystąpienie drgawek. Może się ona ujawnić w różnym wieku, od dzieciństwa do wieku podeszłego. Większość przypadków jednak uaktywnia się przed 20. rokiem życia. W równej mierze padaczka dotyka kobiet I mężczyzn. Należy pamiętać, że każde nagłe, nawet bardzo krótkie zaburzenia układu nerwowego może być padaczką! Padaczka jest jedną z najczęściej występujących chorób neurologicznych. Cierpi na nią 10 razy więcej osób niż na stwardnienie rozsiane i 100 razy więcej niż na choroby neuronu ruchowego [2].

Rodzaje napadów padaczkowych

Wszystkie napady mogą skutkować rozwojem stanu padaczkowego, który objawia się występowaniem wielu ataków. Pomiędzy tymi atakami chory nie odzyskuje świadomości. Wyróżnia się dwa główne typy napadów padaczkowych:

• napady częściowe — obejmują część mózgu, przez co charakteryzują się drganiem jednej części ciała np. powiek, kącików ust oraz często nudnościami, dreszczami, parciem na stolec czy zaburzeniami wzrokowymi, słuchowymi czy smakowymi;
• napady uogólnione — obejmują cały mózg i objawia się drgawkami całego ciała z reguły utratą świadomości [1,3].

Co zrobić w przypadku napadu padaczkowego?

• pacjenta należy ułożyć w pozycji bocznej ustalonej (jeżeli jest to wykonalne);
• zabezpieczyć miejsce, w którym chory ma napad, aby nie zrobił sobie krzywdy;
• w żaden sposób nie powstrzymywać ataku — nie trzymać pacjenta na siłę ani nie wkładać mu nic twardego między zęby;
• zaczekać z pacjentem do końca napadu;
• jeżeli pacjent jest nieprzytomny, napad trwa ponad 3 minuty lub doznał jakiegoś urazu (np. głowy), należy wezwać pogotowie;
• jeżeli jesteśmy świadkiem ataku padaczkowego osoby nieznajomej, po jej zabezpieczeniu również warto wezwać pogotowie [3].

Jakie są przyczyny padaczki?

• nieprawidłowy przebieg ciąży i porodu w przebiegu, którego doszło do niedotlenienia mózgu dziecka;
• wcześniactwo (większe narażenie na wystąpienie niedojrzałości układu nerwowego);
• urazy i nowotwory mózgu;
• krwawienie podtwardówkowe;
• stwardnienie rozsiane;
• zakażenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych [1,2].

Jak diagnozuje się epilepsję?

W przypadku podejrzenia przez pacjenta u siebie padaczki powinien on udać się jak najszybciej do lekarza pierwszego kontaktu. Po wywiadzie, jeżeli lekarz uzna za stosowne, odeśle pacjenta do neurologa. Następnie neurolog na podstawie wywiadu z pacjentem, zapisu EEG (zapis bioelektrycznej aktywności mózgu), rzadziej tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego, jest w stanie postawić diagnozę [2].

Należy pamiętać, że prawidłowy zapis EEG nie wyklucza padaczki. Jest on w trakcie utraty świadomości patologiczny, ale po odzyskaniu świadomości wraca do stanu sprzed napadu. Dlatego rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa pozwalają z reguły szybciej i dokładniej znaleźć przyczynę, lokalizację oraz charakter padaczki. Stosowane mogą być również badanie SPECT, które ocenia przepływ mózgowy przy użyciu radioaktywnie znakowanych cząstek oraz PET (pozytonowa emisja tomograficzna), określająca metabolizm mózgu przy pomocy tlenu i glukozy [3].

Lekarz na podstawie badań jest w stanie określić schemat leczenia i rokowania. Nie należy załamywać się po pojedynczym napadzie. Tylko u niespełna połowy pacjentów, u których wystąpił pierwszy atak, nastąpiły kolejne [2,3].

Jak leczyć padaczkę?

Leki na receptę w leczeniu epilepsji

Lekarz na podstawie wyników badań, w zależności od rodzaju padaczki, może zalecić różne leczenie. Leki na padaczkę dostępne są tylko i wyłącznie z przepisu lekarza i powinny być stosowane ściśle według jego zaleceń. Są to m.in. kwas walproinowy np. Depakine Chrono, levetiracetam np. Keppra, lamotrygina np. Symla czy gabapentyna np. Symleptic. Gdy wymienione preparaty wykazują słabą skuteczność stosuje się klonazepam np. Clonazepanum TZF, pregabalinę np. Lyrica lub klobazam np. Frisium [1,3].

Jak jeszcze zapobiegać atakom padaczkowym?

• unikanie bodźców takich jak spożywania alkoholu, niewyspania się czy stresu;
• nie powinno się również patrzeć na telewizor podczas jego włączania oraz oglądać telewizji przy zgaszonym świetle;
• nie należy pracować zbyt długo przy komputerze;
• unikać dyskotek;
• aktywność fizyczna np. jazda na rowerze, spacery [1,3].

Czy padaczkę da się wyleczyć?

Epilepsja jest klasyfikowana jako choroba uleczalna, ale zależy to od wielu czynników.  Rodzaj padaczki, typ napadów czy nawet wiek pacjenta mają znaczenie. Lekarze często decydują o stopniowym odstawianiu leków przeciwpadaczkowych po ok. 3 latach od ostatniego napadu. W ciągu pierwszego roku po odstawieniu najczęściej zdarzają się nawroty. Jeżeli jednak nie wystąpią w ciągu 5 lat, to ich nawrot zdarza się niezwykle rzadko. Pamiętaj jednak  aby nigdy nie przerywać terapii na własną rękę. Poprawia ona komfort życia, łagodzi objawy i wydłuża odstępy pomiędzy kolejnymi napadami [2,3].

Toczeń zwany SLE, a właściwie toczeń rumieniowaty to choroba o podłożu autoimmunologicznym. Wiąże się ona z występowaniem zaburzeń układu odpornościowego o nieznanej przyczynie. Efektem tych zaburzeń jest toczący się w organizmie stan zapalny. U osób starszych przebieg choroby jest zwykle łagodniejszy niż u młodych. Schorzenie to przebiega z okresami zaostrzeń i remisji [1].

Toczeń: objawy

Objawy skórne

Stan zapalny oraz symptomy tocznia mogą mieć charakter ogólnoustrojowy lub być skupione na poszczególnych układach czy narządach. Na początku choroby objawy mogą być całkowicie niezauważalne przez chorego. Symptomy ogólne to osłabienie i łatwo pojawiające się zmęczenie oraz zwiększona temperatura i możliwy spadek masy ciała.

Na skórze może pojawić się m.in. rumień występujący na twarzy, dekolcie, czy też innych częściach ciała. Zwykle nasila się on po ekspozycji na słońce i utrzymuje dłuższy czas. O tym jak skutecznie chronić się przed słońcem przeczytasz także Ochrona przed słońcem, czyli po co nam filtry przeciwsłoneczne?

Zmiany pojawiające się na skórze mogą mieć również charakter pęcherzy, grudek, czy łusek przypominających niekiedy łuszczycę. W okresach zaostrzenia choroby może dochodzić nawet do nadżerek błon śluzowych nosa, czy jamy ustnej. Jeśli zmiany skórne obejmują skórę owłosioną, mogą powodować wypadanie i przerzedzenie włosów.

Objawy ogólnoustrojowe

Jeśli chodzi o zmiany, jakie mogą pojawić się w wyniku choroby w układzie krwionośnym, możemy mieć do czynienia ze stanami zapalnymi żył i mikro zakrzepami. Czasem mogą one uwidaczniać się w formie wybroczyn czy pokrzywki. Mogą pojawić się również stany zapalne mięśnia sercowego, czy osierdzia oraz upośledzenie pracy zastawek. Chorzy na toczeń obarczeni są również większym ryzykiem zachorowania na nadciśnienie i chorobę wieńcową.

W nerkach może dochodzić do odkładania się kompleksów cząstek związanych z tak nadreaktywnym w tej chorobie układem odpornościowym. W efekcie czego dochodzi do nefropatii toczniowej, która manifestuje się stanem zapalnym i może prowadzić do niewydolności nerek.

Bardzo groźne dla zdrowia i nieraz zagrażające życiu mogą być powikłania związane z układem oddechowym. Dochodzić może do ostrych stanów zapalnych, niewydolności oddechowej czy nadciśnienia płucnego.

Na układ kostny i mięśnie choroba oddziałuje, powodując zwyrodnienia, stany zapalne, dokuczliwe bóle (np. w stawach kolanowych), czy osteoporozę. Może dochodzić nawet do deformacji kości.

W układzie nerwowym niestety również może dojść do niepokojących zmian. W ich wyniku wystąpić może nawet udar, czy epizody niedokrwienia mózgu lub drgawki. Rzadziej pojawiać się mogą zaburzenia funkcji poznawczych, czy nastroju.

Mnogość objawów przy toczniu jest ogromna, co wynika z ogólnego wpływu tej choroby na cały organizm. Szereg symptomów może pojawiać się również w wyniku działań niepożądanych stosowanych w toczniu leków, czy towarzyszących mu infekcji (co wynika z ogólnej dysfunkcji układu odpornościowego) [1].

Co po diagnozie?

Terapia tocznia zależy od jego stopnia nasilenia i zwykle obejmuje leczenie skojarzone, w którym łączy się preparaty sterydowe i leki hamujące aktywność układu odpornościowego. Oprócz tego w zależności od rodzaju zmian i ich charakteru oraz umiejscowienia często stosuje się też inne grupy leków oddziałujące na poszczególne układy.

Toczeń to realne zagrożenie dla zdrowia i życia chorych. W zależności od stopnia aktywności choroby rokowania są różne. Najgorsze prognozy dotyczą chorych z uszkodzeniem nerek, ale pocieszający może być fakt, że po przeszczepie uszkodzonej nerki rzadko dochodzi do powstania uszkodzeń w przeszczepionym narządzie [2].

Co obniża skuteczność tabletek antykoncepcyjnych?

Skuteczność doustnej antykoncepcji hormonalnej w dużej mierze zależy od sposobu jej stosowania, a także od przyjmowanych jednocześnie leków bądź suplementów diety. Istnieje bowiem szereg preparatów, które istotnie mogą obniżać skuteczność tabletek hormonalnych. Przed zastosowaniem leku warto zatem dokładnie zapoznać się z jego ulotką. W ten sposób pacjent zapozna się nie tylko z przeciwwskazaniami oraz możliwymi działaniami niepożądanymi, ale również z potencjalnymi interakcjami. (Czytaj także: Antykoncepcja hormonalna – co warto wiedzieć?)

Interakcje z tabletkami antykoncepcyjnymi

Ze względu na fakt, że doustna antykoncepcja jest jedną z częściej wybieranych form zapobiegania ciąży, niezwykle istotne jest, aby monitorować możliwe interakcje. Mogą one bowiem skutkować obniżoną skutecznością stosowanych tabletek. Rozwiązaniem takiej sytuacji, jest poinformowanie lekarza bądź farmaceuty o wszystkich przyjmowanych lekach, w celu skutecznego uniknięcia ewentualnych niekorzystnych oddziaływań.

Czy antybiotyk osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych?

Niektóre antybiotyki mogą obniżać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych. Zalicza się do tej grupy między innymi penicyliny, tetracykliny, cefalosporyny oraz antybiotyki makrolidowe. (Czytaj także: Antybiotyki – 9 najczęściej zadawanych pytań)

Kobiety przyjmujące doustną antykoncepcję powinny zwrócić uwagę na następujące leki:

• penicyliny: Augmentin, Amoksiklav, Duomox, Ramoclav;
• tetracykliny: Tetracyclinum TZF, Unidox, Doxycyclinum TZF;
• cefalosporyny: Cefepim MIP, Ceklor, Duracef, Biotrakson;
• makrolidy: Macromax, Sumamed, Azycyna, Azimicin, Klacid, Klabax, Rolicyn, Davercin [1].

Leki przeciwpadaczkowe a doustna antykoncepcja

Kobiety cierpiące na padaczkę są szczególną grupą pacjentek, u których stosowanie doustnej antykoncepcji może być mocno utrudnione. Wiele leków przeciwpadaczkowych wchodzi bowiem w interakcje z preparatami hormonalnymi. Jednoczesne stosowanie leków z obu tych grup nierzadko powoduje interakcje, co może skutkować częstszym występowaniem napadów drgawek i/lub nieplanowanej ciąży. 

Leki przeciwpadaczkowe starszej generacji powodują przyspieszony metabolizm doustnej antykoncepcji, przez co ich skuteczność może być osłabiona. Do leków tych należą:

• fenytoina: Phenytoinum;
• karbamazepina: Amizepin, Finlepsin, Tegretol, Neurotop Retard;
• fenobarbital: Luminalum Unia, Bellergot.

Przedstawiciele nowszych generacji również mogą wpływać na skuteczność terapii hormonalnej, wpływając na jej profil farmakokinetyczny. Niemniej, ich wpływ na zmianę stężeń środków antykoncepcyjnych we krwi jest mniejszy. Wśród nich wyróżnia się:

• felbamat: Felbatol, Taloxa;
• topiramat: Epiramat; Toramat.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że powyższe interakcje zależą także od kwestii osobniczych, a ich stopień nasilenia może być różny w zależności od pacjenta [2].

Interakcje leków przeciwwirusowych z tabletkami antykoncepcyjnymi

Kolejnym ograniczeniem w trakcie stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej są leki przeciwwirusowe. Pacjentki zarażone wirusem HIV, stosujące inhibitory proteazy HIV lub nienukleozydowe inhibitory odwrotnej trakspryptazy, muszą używać dodatkowo mechanicznej metody antykoncepcji. Leki przyjmowane w przebiegu zakażenia HIV oraz środki antykoncepcyjne posiadają ten sam szlak metabolizmu w ludzkim organizmie, przez co istnieje możliwość osłabienia ich działania. Do powyższych leków przeciw wirusowi HIV należą:

• rytonawir: Ritonavir Mylan, Norvir;
• nelfinawir: Viracept;
• newirapina: Nevirapine Teva, Nevirapine Mylan, Viramune;
• efawirenz: Efavirenz Mylan, Efavirenz Teva, Stocrin, Sustiva [3,4].

Pacjentki przyjmujące leki przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu C (HCV), stosujące jednocześnie antykoncepcję zawierającą etynyloestradiol, są narażone na znaczny wzrost aktywności niektórych enzymów wątrobowych (ALT). Interakcja ta występuje z następującymi substancjami leczniczymi:

• parytaprewir: Viekirax;
• ombitaswir: Viekirax;
• dazabuwir: Exviera. 

Rozwiązaniem dla takich pacjentek jest zmiana metody antykoncepcji na taką, która opiera się wyłącznie na progestagenie [5].

Leki o działaniu przeciwgrzybiczym

Wiele z powszechnie stosowanych leków przeciwgrzybiczym może zwiększać stężenie hormonów antykoncepcyjnych w osoczu. Należą do nich:

• ketokonazol: Ketokonazol Polfarmex, Ketokonazole Hasco;
• itrakonazol: Trioxal, Orungal, Itrax, 
• flukonazol: Fluconazole Polfarmex, Flumycon, Fluxazol [5].

Antykoncepcja hormonalna a węgiel aktywny

Węgiel aktywny w postaci tabletek lub kapsułek jest często pierwszym wyborem w trakcie trwającej biegunki czy zatrucia pokarmowego. Tymczasem stosowanie węgla wraz z doustną antykoncepcją istotnie wpływa na wchłanianie hormonów w przewodzie pokarmowym. Pacjentki powinny pamiętać, aby między dawką węgla a środkiem hormonalnym zachować co najmniej 4 godziny przerwy. 

Interakcje ziół z tabletkami antykoncepcyjnymi 

Różnego rodzaju herbatki ziołowe są często mocno niedoceniane. Prawda jest jednak taka, że nierzadko wchodzą one w interakcje z przyjmowanymi przez nas lekami. Przykładem jest ziele dziurawca zwyczajnego, który może doprowadzić nawet do zaniku działania środków antykoncepcyjnych. Ten roślinny surowiec bywa często polecany w przebiegu depresji, jako wspomagający środek poprawiający nastrój i działający odprężająco. Tymczasem powoduje on wzrost aktywności enzymów, które metabolizują preparaty antykoncepcyjne. W efekcie są one szybciej wydalane z organizmu, a działanie antykoncepcyjne jest istotnie obniżone. Warto także dodać, że taki efekt może się utrzymywać nawet do 2 tygodni po całkowitym odstawieniu preparatów zawierających dziurawiec. Co więcej, wszelkie herbatki mające na celu pobudzenie pracy jelit oraz tzw. ”herbatki na odchudzanie” mogą zmniejszać wchłanianie hormonalnych leków antykoncepcyjnych [6].

Bakteria Bordatella pertussis, która wywołuje krztusiec ma na swojej powierzchni adhezyny (m.in. hemaglutyninę), które wykazują wysokie powinowactwo do komórek nabłonka górnych dróg oddechowych. Dzięki temu bakteria ta ma wysoką zdolność do przylegania do niego. Ponadto, wydziela ona toksynę krztuścową, która powoduje martwicę nabłonka górnych dróg oddechowych. W efekcie dochodzi do zaburzenia jego funkcji, w tym prawidłowego wydzielania śluzu, który staje się gęsty i lepki. Powoduje to nasilenie odruchu kaszlowego.
Toksyna krztuścowa ma także negatywny wpływ na funkcjonowanie komórek układu odpornościowego. Hamuje ona aktywność limfocytów T i B, a także chemotaksję fagocytów. Prawdopodobnie właśnie oddziaływanie Bordatella pertussis na funkcje układu immunologicznego jest przyczyną długotrwałego utrzymywania się objawów krztuśca [2].

Krztuścem można się zarazić najczęściej drogą kropelkową (np. poprzez kichnięcie, czy kaszlnięcie), rzadziej przez bezpośredni dotyk od osoby chorej. Okres wylęgania się bakterii u osoby zainfekowanej wynosi od ok. 5 dni po zakażeniu do ok. 20 dni po nim. Zakaźność w tym okresie jest bardzo wysoka i może wynosić nawet 80%[1]!

Krztusiec — objawy

Objawy krztuśca mogą przybierać różny obraz w zależności od wieku osoby chorej. U niemowląt oraz małych dzieci trwa on zazwyczaj od 6 do 12 tygodni i składa się z 3 faz [1,3]:
Okres nieżytowy (7-14 dni od zakażenia): najczęściej pojawiającymi się symptomami są nieżyt nosa, ból gardła, a także podwyższona temperatura ciała, czy ogólne osłabienie organizmu;
Okres kaszlu napadowego (2-8 tygodni):  charakteryzuje się występowaniem napadów suchego kaszlu, który z czasem może nabierać charakter produktywny, który prowokuje do wymiotów będących kolejnym symptomem krztuśca. Serie napadów kaszlu przerywane są głośnym świstem pochodzenia krtaniowego, który porównywalny jest do piania koguta. Jest on efektem gwałtownego przepływu powietrza przez krtań. W trakcie napadów kaszlu może także dochodzić do sinienia dziecka, pojawienia się wybroczyn w obrębie twarzy i przekrwienia spojówek. Objawem krztuśca może być również bezdech.
Okres zdrowienia (2-4 miesięcy): to czas rekonwalescencji, w którym napady kaszlu powoli ustępują;

U młodzieży oraz osób dorosłych krztusiec może mieć dużo łagodniejszy przebieg. Najczęściej objawia się on poprzez długotrwały, suchy kaszel ze spłyceniem oddechu.
Również dorośli w porównaniu do dzieci są dużo mniej narażeni na wystąpienie powikłań wynikających z niewłaściwego leczenia krztuśca. Najczęściej obejmują one układ oddechowy (np. zapalenie płuc, odma opłucnowa) oraz układ nerwowy (np. encefalopatia niedotleniowa, napady drgawkowe). Mogą także wystąpić powikłania, które są bezpośrednio związane z wysiłkiem, jaki pojawia się podczas napadów kaszlu. Mowa tu, m.in. o przepuklinie brzusznej, pękaniu naczynek krwionośnych w gałce ocznej, czy o urazach mięśni [1].

Czytaj także: Kaszel- przyczyny oraz sposoby leczenia

Rozpoznanie i leczenie

Diagnostyka krztuśca opiera się na wywiadzie z pacjentem, a także na wykonaniu testów mikrobiologicznych oraz serologicznych.
Leczenie krztuśca polega przede wszystkim na stosowaniu antybiotyków. Grupą leków przeciwbakteryjnych pierwszego wyboru są makrolidy. Najczęściej zalecana jest azytromycyna, bądź klarytromycyna. Rzadziej natomiast erytromycyna. Leczenie trwa od 3 dni w przypadku azytromycyny do 7-14 dni w przypadku pozostałych dwóch antybiotyków. Co bardzo istotne, wdrożenie do farmakoterapii antybiotyku znacznie zmniejsza zakaźność chorej osoby wobec społeczeństwa [3].

Szczepienie na krztusiec

Podstawą profilaktyki zachorowania na krztusiec jest szczepionka. Odkryto ją w 1942 roku. Była to szczepionka pełnokomórkowa, która zawierała w składzie inaktywowane pałeczki krztuśca. W latach 70- tych zaczęto jednak coraz częściej zgłaszać skutki uboczne, które rzekomo miała wywoływać (przede wszystkim chodziło o zwiększony odsetek występowania encefalopatii). Stąd, rozpoczęto prace nad bezpieczniejszą szczepionką. Już w 1981 roku stworzono inaktywowaną, skojarzoną szczepionkę przeciwko błonicy, krztuścowi oraz tężcowi. Na rynku farmaceutycznym obecnie dostępne są 3 rodzaje szczepionek przeciwko krztuścowi [1,3]:
– szczepionka DTPw: jest to szczepionka skojarzona przeciwko krztuścowi, tężcowi oraz błonicy. Zawiera komórkowy komponent krztuścowy;
– szczepionka DTaP: jest to szczepionka skojarzona przeciwko krztuścowi, tężcowi oraz błonicy. Zawiera bezkomórkowy komponent krztuśca;
– szczepionka dTap: jest to szczepionka skojarzona przeciwko krztuścowi, tężcowi oraz błonicy. Zawiera zmniejszoną ilość komórkowych komponentów krztuśca;

Na cykl szczepienia przeciwko krztuścowi w Polsce składa się [3]:
– szczepienie pierwotne: składa się ono z 3 dawek podawanych odpowiednio w 1., 3.-4. oraz w 5.-6. miesiącu życia. Zaleca się by było ono wykonane przy pomocy pełnokomórkowej szczepionki DTPw;
– szczepienie uzupełniające: podawane w 16.-18. miesiącu życia. Zaleca się by było ono wykonane przy pomocy pełnokomórkowej szczepionki DTaP;
– szczepienie przypominające: podawane w 6. roku życia. Zaleca się by było ono wykonane przy pomocy bezkomórkowej szczepionki dTap;
Natomiast jeśli pojawiają się przeciwwskazania do zastosowania szczepionki pełnokomórkowej (np. wcześniactwo, mózgowe porażenie dziecięce), należy zastosować szczepionkę bezkomórkową.

Bardzo istotne jest to, że odporność przeciwko bakterii wywołującej krztusiec spada wraz z upływem czasu, jaki minął od zakończenia cyklu szczepień. W tym celu zaleca się zastosowanie szczepienia przypominającego po ukończeniu 14. roku życia i kolejnych w odstępach co 10 lat [3,4].

Szczepionka na krztusiec w ciąży

Wykonanie szczepionki przeciwko krztuścowi zaleca się także w okresie od 28. do 36. tygodnia ciąży. Tak podana szczepionka chroni nie tylko przyszłą mamę przed zachorowaniem na tę chorobę, ale i wytwarzane przez nią przeciwciała przedostają się przez łożysko do jej dziecka. Chronią one niemowlę przez pierwsze kilka miesięcy życia, gdy jeszcze nie otrzymało ono pełnego cyklu szczepień, a przez to nie jest w stanie samodzielnie wytworzyć odpowiedniej ilości przeciwciał [4].
W okresie ciąży zaleca się podawanie acelularnej szczepionki dTap, która jest w pełni bezpieczna zarówno dla kobiety, jak i jej dziecka. Co niezwykle ważne, szczepienie przeciwko krztuścowi należy wykonać podczas każdej ciąży, nawet jeśli okres czasu pomiędzy nimi jest niewielki. Wszystko przez to, że poziom przeciwciał drastycznie spada już rok po szczepieniu [3,4].

Czy istnieją jakieś przeciwwskazania do szczepienia na krztusiec?

Przeciwwskazaniami do podania szczepionki na krztusiec jest wystąpienie objawów typowych dla encefalopatii do kilku dni po podaniu ostatniej dawki szczepionki na krztusiec, a także współistniejące choroby neurologiczne (np. padaczka). Ponadto, przeciwwskazaniem do podania szczepionki może być wystąpienie działań niepożądanych po podaniu jej wcześniejszej dawki, a także infekcje przebiegające z podwyższoną temperaturą ciała [3].

Mimo że, szczepionka na krztusiec istnieje już kilkadziesiąt lat, to i tak choroba ta rozwija się każdego roku u tysięcy ludzi na całym świecie. Najbardziej narażone na infekcje bakteriami ją wywołującymi są niemowlęta do 6. miesiąca życia. Wszystko przez to, że nie umieją one samodzielnie wytworzyć odpowiedniej ilości przeciwciał. Dlatego istotne jest przyjmowanie szczepionki przeciwko krztuścowi przez kobiety w ciąży. W ten sposób chronią one nie tylko siebie, ale i swoje dziecko w pierwszych miesiącach jego życia przed ciężkim przebiegiem krztuśca, który może zakończyć się nawet śmiercią.

]]> https://leki.pl/poradnik/krztusiec-etiologia-objawy-i-leczenie/feed/ 0 https://leki.pl/poradnik/7-faktow-na-temat-witaminy-a/ https://leki.pl/poradnik/7-faktow-na-temat-witaminy-a/#respond Thu, 30 Sep 2021 08:30:31 +0000 https://demo.leki.pl/poradnik/7-faktow-na-temat-witaminy-a/ Retinol to witamina A

Retinol dobrze znany w kosmetologii to nic innego jak podstawowa forma witaminy A. Retinol należy do grupy retinoidów, które różnią się między sobą strukturą, ale łączy je wspólny mechanizm działania odpowiadający witaminie A. Mogą być to w związki o pochodzeniu naturalnym i syntetycznym. Retinol dostarczamy do organizmu z pożywieniem w formie prowitamin (β-karotenu i estrów retinylu). W procesie metabolizmu formy te zmieniają się w retinol. Substancja ta znalazła zastosowanie w produktach kosmetycznych. Warto pamiętać, że retinol może powodować fotouczulenie, więc powinniśmy go stosować wieczorem oraz budować stopniowo tolerancję na produkt, zaczynając od niskich stężeń [1].

Jedzenie marchewek wyostrza wzrok

Witamina A (retinol) wchodzi w skład rodopsyny — światłoczułego barwnika, która znajduje się w pręcikach siatkówki oka. Źródłami w pożywieniu są: żółtka jaj, marchew, szpinak, dynia, sałata czy brokuły. Spożywanie wymienionych produktów pozwoli na zapewnienie składników koniecznych dla zdrowej kondycji oka. W produktach roślinnych występuje beta-karoten, który przekształcany jest w naszym organizmie do retinolu (witaminy A). Według wytycznych Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) dzienne zapotrzebowanie na witaminę A wynosi 650 mikrogramów u kobiet oraz 750 mikrogramów u mężczyzn (w przypadku dzieci waha się między 250-750 mikorogramami, w zależności od wieku) [2-4].

Przedawkowanie witaminy A jest groźniejsze niż jej niedobór.

Najczęstszym objawem niedoboru jest utrudnione widzenie o zmierzchu i w nocy. Długotrwale może prowadzić do ograniczenia widzenia również w dzień. Innymi objawami jest suchość skóry oraz wolniejsze gojenie ran. U dzieci hipowitaminoza może doprowadzić do zaburzeń wzrostu. Niedobory w krajach rozwiniętych występują najczęściej z powodu anoreksji lub upośledzeń wchłaniania składników pokarmowych z jelit [3,5].

Nadmierna podaż poza łagodnymi objawami takimi jak suchość skóry, senność czy bóle głowy, może spowodować bardzo groźne zwiększenie ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego. Skutkiem takiego wzrostu może być oprócz bólu głowy także występowanie napadów drgawkowych, zaburzenie świadomości czy śpiączka [2,3,7].

Witamina A poprawi Twój stan skóry

Zarówno w drogeriach jak i aptekach znajdziemy całą gamę preparatów zawierających w składzie witaminę A. Powodem tego jest oddziaływanie na skórę. Powoduje ona uelastycznienie skóry poprzez poprawę jej struktury i zahamowanie utraty wody. Retinol wpływa na syntezę kolagenu, dzięki czemu zyskuje działanie przeciwstarzeniowe. Dodatkowo stosujemy go na przebarwienia, ponieważ hamuje gromadzenie melaniny w skórze. Retinol oraz jego pochodne odgrywają olbrzymią rolę w medycynie w kontekście terapii trądziku, oraz łuszczycy [2,3,6].

Witamina A doskonale zregeneruje Twoją skórę po opalaniu

Stosowanie kremów zawierających retinol po ekspozycji na promieniowanie słoneczne powoduje wzmocnienie funkcji naprawczych naszej skóry. Dzieje się to dzięki hamowaniu ekspresji metaloproteinaz macierzy zewnątrzkomórkowej. Są to enzymy, których zadaniem jest remodeling płynu znajdującego się między komórkami naszego organizmu. Zahamowanie procesu przebudowy powoduje utrzymanie elastyczności skóry, która ulega zaburzeniu pod wpływem promieniowania słonecznego [3].

Maść z witaminą A świetnie sprawdzi się na trądzik

Witamina A stosowana na skórę powoduje hamowanie procesu rogowacenia skóry i przyspieszenie złuszczania naskórka. Oba te procesy są zaburzone u osób z cerą trądzikową. Występuje u nich nadmierne wydzielanie sebum, co hamuje prawidłowy proces złuszczania. Odnowa naskórka wspomaga leczenie nowych zmian zapalnych i zaskórników oraz zapobiega powstawaniu nowych problemów skórnych. Ponadto ograniczają wydzielanie łoju. Witamina A ma wpływ na układ immunologiczny, co wspomaga gojenie się procesów zapalnych [1].

Stosowanie witaminy A grozi uszkodzeniem płodu

Niewątpliwie najgroźniejszym działaniem niepożądanym witaminy A jest teratogenność. Termin ten oznacza powodowanie wad rozwojowych płodu. Kobiety zarówno przed jak i w trakcie ciąży muszą bezwzględnie wystrzegać się suplementacji. Podczas stosowania środków doustnych w terapii trądziku zaleca się stosowanie antykoncepcji [2,3].

W przypadku niedoboru wystarczy zmienić dietę

Niedobory w krajach rozwiniętych są bardzo rzadko spotykane. Występuje ona w bardzo wielu produktach spożywczych. W związku z tym, aby zapobiec niedoborom, wystarczy sięgnąć po te produkty. Jeśli jednak mimo zachowanej diety okazuje się, że problem wciąż nie znika, warto zastanowić się nad badaniem w kierunku zaburzenia wchłaniania substancji odżywczych z jelit oraz skontrolować funkcjonowanie wątroby [3].

Aby zwiększyć skuteczność suplementacji witaminą A, zażywaj ją po tłustym posiłku

Witamina A zalicza się do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. W związku z tym spożywanie jej po posiłku zawierającego tłuszcze ułatwi organizmowi jej przyswajanie [2].

Podsumowanie

Witamina A, znana również jako retinol, odgrywa kluczową rolę w zdrowiu skóry, wzroku i układu odpornościowego. Możesz znaleźć ją w wielu produktach spożywczych, takich jak marchew, jajka czy szpinak, a jej dzienne zapotrzebowanie wynosi 650 mcg dla kobiet i 750 mcg dla mężczyzn. Pamiętaj, aby suplementować witaminę A ostrożnie – jej nadmiar może być groźny dla zdrowia, powodując poważne skutki uboczne. Warto stosować retinol w pielęgnacji skóry, szczególnie przy problemach takich jak trądzik czy przebarwienia. Aby zwiększyć przyswajalność witaminy A, przyjmuj ją po posiłkach zawierających tłuszcze.