Substancje czynne

Seler zwyczajny zawiera ftalidy, flawonoidy i olejki eteryczne, które wykazują właściwości moczopędne, przeciwzapalne i wspierające ciśnienie krwi. Wyciąg z nasion jest badany jako uzupełnienie terapii nadciśnienia. Stosowanie w dawkach leczniczych wymaga konsultacji – seler wchodzi w istotne interakcje z kilkoma lekami.

Stemoxydine to inhibitor enzymu P4H naśladujący hipoksję w mieszkach włosowych, który skraca fazę kenogen i może zwiększać gęstość włosów. Badania kliniczne są obiecujące, ale nieliczne i sponsorowane przez producenta – substancja nie jest zarejestrowana jako lek na łysienie.

Senes wąskolistny to roślina lecznicza zawierająca sennozydy A i B – glikozydy antrachinowe aktywowane w jelicie grubym. Pobudza perystaltykę i łagodzi zaparcia w ciągu 8–10 godzin. Przeznaczony wyłącznie do krótkotrwałego stosowania; przy dłuższym użyciu grozi zaburzeniami elektrolitowymi i uzależnieniem od przeczyszczenia.

Sepolit (sepiolit) to naturalny minerał ilasty zbudowany z uwodnionego krzemianu magnezu, o wyjątkowo porowatej, igiełkowej strukturze i dużej powierzchni właściwej. Skutecznie wiąże ciecze, toksyny i gazy, nie wchłaniając się z przewodu pokarmowego. Stosowany w preparatach aptecznych jako adsorbent wspierający pracę jelit.

Sertakonazol to azolowy lek przeciwgrzybiczy i przeciwbakteryjny stosowany miejscowo w kremach. Skuteczny w leczeniu grzybic skóry, kandydozy i nadkażeń bakteryjnych, działa poprzez hamowanie syntezy ergosterolu w błonach grzybów.

Serwatka demineralizowana to proszek mleczny z obniżoną zawartością minerałów (40–90% redukcji), bogaty w białko serwatkowe (11–15%) i laktozę (70–80%). Stosowana głównie w mleku modyfikowanym dla niemowląt oraz żywieniu klinicznym, m.in. przy chorobach nerek. Zawiera bioaktywne białka: β-laktoglobulinę, α-laktalbumin i immunoglobuliny.

Setmelanotyd to agonista receptorów MC4R stosowany w leczeniu rzadkich, genetycznych form otyłości, poprawiający kontrolę apetytu i metabolizm. Wymaga genetycznej diagnostyki i ścisłego nadzoru lekarskiego.

Sezam indyjski (Sesamum indicum) to roślina oleista bogata w lignany (sesamina, sesamolina, sesamol), γ-tokoferol i nienasycone kwasy tłuszczowe. Olej sezamowy i wyciąg z nasion wykazują działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i kardioprotekcyjne potwierdzone w badaniach klinicznych. Sezam należy do priorytetowych alergenów – osoby uczulone powinny go unikać.

Sfingozyna to lipid sygnałowy regulujący przeżycie komórek, odporność i barierę skórną. Jej metabolit S1P działa przez pięć receptorów sprzężonych z białkiem G, a na tym mechanizmie opiera się działanie leków stosowanych w stwardnieniu rozsianym.

Shankhpushpi (Convolvulus prostratus) to ajurwedyjskie zioło tradycyjnie stosowane jako tonik nerwowy i środek wspomagający pamięć. Zawiera alkaloidy, flawonoidy i skopoletin. Badania na zwierzętach wskazują na właściwości nootropowe i neuroprotekcyjne, jednak solidnych badań klinicznych u ludzi nadal brakuje.

Shikakai (Acacia concinna) to roślina ajurwedyjska bogata w saponiny, flawonoidy i garbniki. Stosowana głównie zewnętrznie jako naturalny środek myjący do włosów i skóry głowy; tradycyjnie używana też przy łupieżu, wszawicy i drobnych ranach. Doustne stosowanie wyłącznie po konsultacji ze specjalistą.

Shiitake (Lentinula edodes) zawiera lentinan, eritadeninę, β-glukany i ergotioneinę – związki o udokumentowanym działaniu immunomodulującym, przeciwutleniającym i wspierającym profil lipidowy. Wyciąg z grzybów shiitake stosuje się jako suplement diety; lentinan w postaci iniekcyjnej jest lekiem w Japonii. Przed stosowaniem koncentratów warto skonsultować się z lekarzem.

Masło illipe (Shorea stenoptera) to roślinny tłuszcz z nasion drzewa tengkawang, bogaty w kwasy stearynowy, oleinowy i palmitynowy. Stosowane zewnętrznie nawilża, wygładza i chroni skórę oraz kondycjonuje włosy. Ma długą historię użycia w kosmetyce i tradycyjnej medycynie Borneo.

Siara bydlęca to pierwsze mleko krów po porodzie – wyjątkowo bogate w przeciwciała (IgG, IgA, IgM), czynniki wzrostu (IGF-I, IGF-II), laktoferynę i cytokiny. Wstępne badania wskazują na potencjalne korzyści dla odporności i zdrowia jelit, jednak nauka jest jeszcze na wczesnym etapie i nie pozwala na jednoznaczne rekomendacje.

Siara kozia zawiera immunoglobuliny IgG (30–80 g/l), laktoferynę, czynniki wzrostu i cytokiny. W suplementach stosuje się 1–10 g proszku dziennie w zależności od celu. Może wspierać odporność i barierę jelitową, choć badania u ludzi są wciąż ograniczone.

Siarczan dekstranu to polimer siarczanowanej glukozy stosowany jako substancja pomocnicza w lekach, diagnostyce i kosmetykach. Stabilizuje białka, przyspiesza hybrydyzację DNA i wytrąca lipoproteiny. Produkty klasy farmaceutycznej spełniają wymagania Farmakopei Europejskiej.

Sida cordifolia (Bala) to roślina ajurwedyjska o złożonym składzie alkaloidów i flawonoidów. Badania przedkliniczne wskazują na działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i hipoglikemizujące. Obecność efedryny jest kontrowersyjna naukowo. Wymaga ostrożności u osób z chorobami serca, nadciśnieniem i tarczycą.

Silikat to związek krzemu stosowany jako ekscypient w tabletkach, środek pochłaniający wilgoć w opakowaniach leków oraz składnik suplementów na kości, skórę i włosy. Dowody kliniczne na działanie suplementacyjne u ludzi są nadal ograniczone.

Olej jojoba to ciekły wosk z nasion Simmondsia chinensis, zbudowany w ~97% z estrów woskowych naśladujących ludzki sebum. Zawiera witaminę E, fitosterole i mikroelementy. Działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i nawilżająco na skórę. Stosuje się go wyłącznie zewnętrznie – doustne przyjmowanie jest niebezpieczne.