Valaciclovirum

Mechanizm działania

Walacyklowir jest przekształcany w acyklowir, który następnie jest fosforylowany do postaci monofosforanu przez wirusową kinazę tymidynową. Następnie, monofosforan jest przekształcany w trifosforan acyklowiru przez kinazy komórkowe. Trifosforan acyklowiru hamuje replikację wirusowego DNA poprzez konkurencyjne inhibicję wirusowej polimerazy DNA i włączanie się do łańcucha DNA, co prowadzi do jego przedwczesnego zakończenia¹.

Wskazania

Zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV)

• Leczenie półpaśca i półpaśca ocznego u dorosłych z prawidłową odpornością¹.
• Leczenie półpaśca u dorosłych z osłabioną odpornością w stopniu lekkim lub umiarkowanym².

Zakażenia wirusem opryszczki zwykłej (HSV)

• Leczenie i ograniczanie zakażeń skóry i błon śluzowych wywołanych przez HSV, w tym opryszczki narządów płciowych i ocznej¹.
• Hamowanie nawrotów opryszczki narządów płciowych³.

Zakażenia wirusem cytomegalii (CMV)

• Zapobieganie zakażeniom CMV i chorobie cytomegalowirusowej po przeszczepieniu narządów².

Zakażenia wirusem opryszczki zwykłej (HSV)

Opryszczka narządów płciowych

Valaciclovirum jest wskazany w leczeniu pierwszego wystąpienia i nawrotów opryszczki narządów płciowych u dorosłych i młodzieży z prawidłową odpornością oraz dorosłych z osłabioną odpornością³.

Valaciclovirum jest również stosowany w hamowaniu nawrotów opryszczki narządów płciowych u dorosłych i młodzieży z prawidłową odpornością oraz dorosłych z osłabioną odpornością⁴.

Opryszczka oczna

Valaciclovirum jest wskazany w leczeniu zakażeń oka wirusem opryszczki zwykłej (HSV) i zapobieganiu ich nawrotom u dorosłych i młodzieży z prawidłową odpornością oraz u osób dorosłych z obniżoną odpornością⁵.

Zakażenia wirusem cytomegalii (CMV)

Valaciclovirum jest wskazany w zapobieganiu zakażeniom wirusem cytomegalii (CMV) i chorobie cytomegalowirusowej występującej po przeszczepieniu narządów u dorosłych i młodzieży⁶.

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Acyklowir, metabolit walacyklowiru, jest usuwany przez nerki. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz u osób w podeszłym wieku należy zmniejszyć dawkę walacyklowiru. Pacjenci ci są również narażeni na zwiększone ryzyko działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego².

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Nie są dostępne dane dotyczące stosowania dawek walacyklowiru (równych lub większych niż 4000 mg na dobę) u pacjentów z chorobami wątroby. Należy zachować ostrożność, stosując u tych pacjentów dawki większe niż 4000 mg na dobę³.

Inne ostrzeżenia

Leczenie półpaśca

U pacjentów z półpaścem powikłanym, w tym ze zmianami narządowymi, zmianami rozsianymi, neuropatiami ruchowymi, zapaleniem mózgu i powikłaniami mózgowo-naczyniowymi, należy stosować dożylne leczenie przeciwwirusowe. Pacjenci z osłabioną odpornością z półpaścem ocznym lub z dużym ryzykiem rozsiewu choroby powinni otrzymywać leczenie dożylne⁴.

Przeniesienie opryszczki narządów płciowych

Pacjent powinien unikać kontaktów seksualnych w okresie występowania objawów zakażenia, nawet jeśli rozpoczęto terapię lekiem przeciwwirusowym. Podczas zapobiegawczego stosowania leku przeciwwirusowego częstość rozprzestrzeniania się wirusa jest istotnie zmniejszona, jednak przeniesienie zakażenia nadal jest możliwe⁵.

Zakażenia oczu wirusem HSV

U pacjentów z zakażeniami oczu wirusem HSV należy uważnie obserwować odpowiedź kliniczną na leczenie. Należy rozważyć dożylne leczenie przeciwwirusowe, jeśli uzyskanie zadowalającej odpowiedzi na leczenie doustne jest mało prawdopodobne⁶.

Zakażenia wirusem opryszczki zwykłej (HSV)

Leczenie opryszczki

Dorośli i młodzież (≥12 lat) z prawidłową odpornością

Dawka wynosi 500 mg dwa razy na dobę (dawka dobowa 1000 mg). W nawrotach opryszczki leczenie trwa 3-5 dni, a w przypadku pierwszego wystąpienia zakażenia może być konieczne wydłużenie do 10 dni⁴.

Opryszczka wargowa

Dawka wynosi 2000 mg dwa razy na dobę przez jeden dzień. Leczenie należy rozpocząć przy pierwszych objawach (mrowienie, świąd, pieczenie)⁵.

Dorośli z osłabioną odpornością

Dawka wynosi 1000 mg dwa razy na dobę przez co najmniej 5 dni. W przypadku pierwszego wystąpienia opryszczki może być konieczne przedłużenie leczenia do 10 dni⁶.

Zapobieganie zakażeniom wirusem cytomegalii (CMV)

Dorośli i młodzież (≥12 lat)

Dawka wynosi 2000 mg cztery razy na dobę. Leczenie należy rozpocząć jak najszybciej po przeszczepieniu narządu. Czas trwania terapii to zazwyczaj 90 dni, ale u pacjentów wysokiego ryzyka może być konieczne wydłużenie⁷.

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci

Bezpieczeństwo i skuteczność walacyklowiru u dzieci w wieku poniżej 12 lat nie zostały ocenione⁸.

Pacjenci w podeszłym wieku

Należy brać pod uwagę możliwość zaburzeń czynności nerek i zapewnić odpowiednie nawodnienie⁹.

Zaburzenia czynności nerek

Dawka walacyklowiru powinna być zmniejszona u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U pacjentów poddawanych hemodializie lek należy podawać po zakończeniu zabiegu¹⁰.

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z marskością wątroby niewielkiego lub umiarkowanego stopnia modyfikacja dawkowania nie jest konieczna. W przypadku zaawansowanej marskości doświadczenie kliniczne jest ograniczone¹¹.

Dodatkowe informacje

Przed rozpoczęciem stosowania preparatów zawierających Valaciclovirum należy dokładnie zapoznać się z pełną charakterystyką produktu leczniczego (ChPL), aby uniknąć niepożądanych reakcji związanych z nadwrażliwością.

W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości, takich jak wysypka, świąd, obrzęk, duszność lub inne reakcje alergiczne, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem.

Interakcje z lekami wpływającymi na wydzielanie cewkowe

Acyklowir, będący aktywnym metabolitem walacyklowiru, jest usuwany głównie w postaci niezmienionej z moczem, poprzez mechanizm aktywnego wydzielania cewkowego. Po podaniu 1000 mg walacyklowiru:

• Cymetydyna i probenecyd zmniejszają nerkowy klirens acyklowiru i zwiększają AUC acyklowiru odpowiednio o ok. 25% i 45% poprzez hamowanie aktywnego wydzielania acyklowiru w cewkach nerkowych².
• Cymetydyna i probenecyd stosowane jednocześnie z walacyklowirem zwiększały AUC acyklowiru o ok. 65%³.
• Inne produkty lecznicze (np. tenofowir), hamujące lub konkurujące z nim o aktywne wydzielanie cewkowe, przyjmowane jednocześnie z walacyklowirem, mogą zwiększać osoczowe stężenie acyklowiru⁴.

Podobnie, podanie walacyklowiru może prowadzić do zwiększenia w osoczu stężenia jednocześnie podawanych leków⁵.

Interakcje z mykofenolanem mofetylu

Podczas jednoczesnego podawania acyklowiru i nieczynnego metabolitu mykofenolanu mofetylu, leku immunosupresyjnego stosowanego u pacjentów po przeszczepieniu narządów, obserwowano zwiększenie AUC tych leków⁶.

Nie obserwowano zmian maksymalnych stężeń ani AUC po jednoczesnym podaniu walacyklowiru i mykofenolanu mofetylu zdrowym ochotnikom. Doświadczenia kliniczne dotyczące jednoczesnego stosowania tych leków są ograniczone⁷.

Wpływ na karmienie piersią

Acyklowir, główny metabolit walacyklowiru, przenika do mleka kobiecego. Jednakże po zastosowaniu walacyklowiru w dawkach terapeutycznych, oddziaływanie na karmione piersią noworodki lub niemowlęta nie jest spodziewane, ponieważ dawka przyjęta przez dziecko jest mniejsza niż 2% dożylnej dawki terapeutycznej acyklowiru stosowanej w leczeniu opryszczki noworodków (patrz punkt 5.2 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Vaciclor 1000 mg)⁴.

Walacyklowir należy stosować ostrożnie w czasie karmienia piersią i tylko wtedy, gdy istnieje kliniczne wskazanie do stosowania⁵.

Wpływ na płodność

Walacyklowir podawany doustnie szczurom nie wpływał na ich płodność. Po pozajelitowym podaniu dużych dawek acyklowiru szczurom i psom obserwowano atrofię jąder i aspermatogenezę. U ludzi nie przeprowadzono badań wpływu walacyklowiru na płodność, ale u 20 pacjentów, którym podawano doustnie acyklowir w dawkach od 400 mg do 1000 mg na dobę przez 6 miesięcy, nie zaobserwowano wpływu na liczbę, ruchliwość lub morfologię plemników⁶.

Dane po wprowadzeniu do obrotu

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

• Niezbyt często: leukopenia, małopłytkowość (leukopenię obserwowano głównie u pacjentów z osłabioną odpornością)²

Zaburzenia układu immunologicznego

• Rzadko: anafilaksja³

Zaburzenia psychiczne i układu nerwowego

• Często: zawroty głowy⁴
• Niezbyt często: dezorientacja, omamy, zaburzona świadomość, drżenia, pobudzenie⁵
• Rzadko: ataksja, zaburzenia mowy, drgawki, encefalopatia, śpiączka, objawy psychotyczne, delirium⁶

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

• Niezbyt często: duszność⁷

Zaburzenia żołądka i jelit

• Często: wymioty, biegunka⁸
• Niezbyt często: dolegliwości w obrębie brzucha⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

• Niezbyt często: przemijające zwiększenie wartości parametrów czynności wątroby (np. bilirubina, enzymy wątrobowe)¹⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

• Często: wysypka, w tym spowodowana nadwrażliwością na światło, świąd¹¹
• Niezbyt często: pokrzywka¹²
• Rzadko: obrzęk naczynioruchowy¹³
• Nieznana: reakcja polekowa z towarzyszącą eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)¹⁴

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

• Niezbyt często: ból nerek, krwiomocz (często związany z innymi zaburzeniami nerek)¹⁵
• Rzadko: zaburzenie czynności nerek, ostra niewydolność nerek (szczególnie u pacjentów w wieku podeszłym lub pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, otrzymujących dawki większe niż zalecane)¹⁶
• Nieznana: cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek¹⁷

Postępowanie w przypadku przedawkowania walacyklowiru

W przypadku przedawkowania walacyklowiru zaleca się następujące działania:

• Monitorowanie pacjenta: Należy obserwować, czy u pacjenta nie występują objawy toksyczności⁵.
• Hemodializa: Hemodializa znacznie zwiększa usuwanie acyklowiru z krwi i może być rozważana jako sposób postępowania w przypadku objawowego przedawkowania⁶.

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem w celu podjęcia odpowiednich działań terapeutycznych.