Urokinasum

Wskazania stosowania

  • Rozległa ostra proksymalna zakrzepica żył głębokich
  • Ostra masywna zatorowość płucna
  • Ostra choroba zarostowa tętnic obwodowych z niedokrwieniem zagrażającym utratą kończyny
  • Zatkana skrzepliną przetoka tętniczo-żylna do hemodializy
  • Zatkane skrzepliną centralne cewniki żylne

Leki zawierające Urokinasum

Producenci leków z Urokinasum

O substancji czynnej

Informacje ogólne

Urokinaza (Urokinasum) jest enzymem proteolitycznym, który jest ekstrahowany z ludzkiego moczu. Jest to substancja czynna stosowana w lekach do wewnątrznaczyniowej lizy zakrzepów krwi. Urokinaza działa poprzez aktywację plazminogenu do plazminy, co prowadzi do rozkładu fibryny, głównego składnika skrzepów krwi1.

Mechanizm działania

Urokinaza działa poprzez konwersję plazminogenu do plazminy, która następnie rozkłada fibrynę, białko tworzące skrzepy krwi. Proces ten prowadzi do lizy zakrzepów, co przywraca prawidłowy przepływ krwi w naczyniach krwionośnych2.

Wskazania

Urokinaza jest stosowana w następujących stanach:

  • Rozległa ostra proksymalna zakrzepica żył głębokich
  • Ostra masywna zatorowość płucna
  • Ostra choroba zarostowa tętnic obwodowych z niedokrwieniem zagrażającym utratą kończyny
  • Zatkana skrzepliną przetoka tętniczo-żylna do hemodializy
  • Zatkane skrzepliną centralne cewniki żylne3

Wskazania do stosowania

Wskazania ogólne

Urokinaza jest stosowana w celu wewnątrznaczyniowej lizy zakrzepów krwi w różnych stanach klinicznych. Jest to enzym, który działa poprzez aktywację plazminogenu do plazminy, co prowadzi do rozkładu fibryny, głównego składnika skrzepów krwi1.

Szczegółowe wskazania

Stany wymagające zastosowania urokinazy:

  • Rozległa ostra proksymalna zakrzepica żył głębokich - stan, w którym dochodzi do powstawania zakrzepów w głębokich żyłach, najczęściej kończyn dolnych2.
  • Ostra masywna zatorowość płucna - stan zagrożenia życia, w którym dochodzi do zablokowania tętnicy płucnej lub jej gałęzi przez skrzeplinę3.
  • Ostra choroba zarostowa tętnic obwodowych z niedokrwieniem zagrażającym utratą kończyny - stan, w którym dochodzi do ostrego niedokrwienia kończyny z powodu zamknięcia tętnicy4.
  • Zatkana skrzepliną przetoka tętniczo-żylna do hemodializy - stan, w którym dochodzi do zablokowania przetoki tętniczo-żylnej, co uniemożliwia prowadzenie hemodializy5.
  • Zatkane skrzepliną centralne cewniki żylne - stan, w którym dochodzi do zablokowania centralnego cewnika żylnego przez skrzeplinę6.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Ryzyko krwawienia

Urokinaza zwiększa ryzyko krwawienia, szczególnie w następujących stanach:

  • Niedawno przebyte ciężkie krwawienie z układu pokarmowego1
  • Niedawno przebyty zabieg chirurgiczny (inne niż w obrębie klatki piersiowej lub neurochirurgiczny), poród, nakłucie naczyń nieobkurczających się2
  • Zaburzenia krzepliwości o umiarkowanym nasileniu, w tym spowodowane ciężkimi chorobami wątroby lub nerek3
  • Jamiste choroby płuc4
  • Choroby układu moczowo-płciowego z istniejącymi lub potencjalnymi źródłami krwawienia (np. wszczepienie cewnika pęcherza)5
  • Wysokie prawdopodobieństwo skrzepliny w lewej części serca (np. zwężenie zastawki mitralnej z migotaniem przedsionków) z możliwością ryzyka zatoru mózgu6
  • Stwierdzona septyczna choroba zakrzepowa7
  • Ciężka choroba naczyń mózgowych8
  • Pacjenci w podeszłym wieku (szczególnie powyżej 75 lat)9

Podawanie urokinazy z innymi lekami fibrynolitycznymi, przeciwzakrzepowymi lub przeciwpłytkowymi dodatkowo zwiększa ryzyko poważnego krwawienia10.

Środki ostrożności

Podczas terapii urokinazą należy zachować szczególną ostrożność:

  • Unikać wstrzyknięć domięśniowych i niepotrzebnego dotykania pacjenta11.
  • Nakłucia żylne i inwazyjne zabiegi na żyłach należy wykonywać możliwie najrzadziej i ostrożnie12.
  • W przypadku krwawienia z miejsca zabiegu inwazyjnego, należy natychmiast wdrożyć miejscowe środki, takie jak ucisk13.
  • Unikać inwazyjnych zabiegów na tętnicach przed i w trakcie leczenia14.
  • W przypadku ciężkiego krwawienia, natychmiast przerwać wlew i wdrożyć środki kontrolujące krwawienie15.

Skład i pochodzenie

Urokinaza medac to wysokooczyszczony enzym produkowany z ludzkiego moczu, zawierający także albuminę z ludzkiej surowicy16. Produkty pochodzenia ludzkiego mogą przenosić czynniki zakaźne, mimo że procedury kontrolne znacznie zmniejszają to ryzyko17.

Dawkowanie

Dawkowanie ogólne

Produkt Urokinase medac powinien być stosowany jedynie przez lekarzy doświadczonych w leczeniu chorób zakrzepowych w szpitalach, gdzie dostępne są odpowiednie metody diagnostyczne i obserwacyjne1.

Sposób podawania

  • Podawany jest ogólnoustrojowo przez wlew dożylny, miejscowo przez wlew dotętniczy poprzez cewnik podczas arteriografii lub miejscowo przez wkraplanie2.
  • Nie wolno go podawać przez wstrzyknięcia podskórne lub domięśniowe3.

Schematy dawkowania

  • Zakrzepica żył głębokich: Dawka początkowa 4400 j.m./kg mc. w ciągu 10–20 min, następnie dawka podtrzymująca 100 000 j.m. na godzinę przez 2–3 dni4.
  • Zatorowość płucna: Dawka początkowa 4400 j.m./kg mc. w ciągu 10–20 min, następnie dawka podtrzymująca 4400 j.m./kg mc. na godzinę przez 12 godzin5.
  • Choroba zarostowa tętnic obwodowych: Dawka początkowa 4000 j.m./min przez 2–4 godziny, następnie 1000–2000 j.m./min do całkowitej lizy lub maksymalnie przez 48 godzin6.
  • Zatkana przetoka tętniczo-żylna: Stężenie 5000–25 000 j.m./ml, całkowita dawka 250 000 j.m., powtarzanie co 30–45 minut, maksymalnie do 2 godzin7.
  • Zatkane cewniki żylne: Stężenie 5000 j.m./ml, zamknięcie na 20–60 minut lub przepchnięcie solą fizjologiczną8.

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku powyżej 65 lat dostępne dane są ograniczone. Produkt należy stosować ostrożnie9.

Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby

Może być konieczne zmniejszenie dawki. Stężenie fibrynogenu nie powinno spadać poniżej 100 mg/dl10.

Dzieci i młodzież

Bardzo ograniczone doświadczenie w stosowaniu u dzieci z chorobą zakrzepowo-zatorową naczyń. Można stosować w przypadku zatkanych cewników żylnych11.

Monitorowanie terapii

Przed rozpoczęciem terapii

  • Wykonanie testów hemostazy: hematokryt, liczba płytek, czas trombinowy (TT), czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT)12.
  • Jeżeli podawano heparynę, należy ją odstawić, a aPTT powinien być poniżej dwukrotności prawidłowej wartości kontrolnej13.

Podczas terapii

Za wystarczające uznawane jest 3-5-krotne wydłużenie TT14.

Kontynuacja leczenia

W celu zapobiegania nawrotom zakrzepicy, należy wdrożyć leki przeciwzakrzepowe, pod warunkiem, że aPTT wynosi poniżej dwukrotności prawidłowej wartości kontrolnej15.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania ogólne

  • Nadwrażliwość na substancję czynną (urokinazę) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Urokinase medac1.

Przeciwwskazania związane z krwawieniem

  • Aktywne istotne klinicznie krwawienie2.
  • Obniżona krzepliwość krwi, w tym skłonność do krwotoków, jednoczesne leczenie lekami przeciwzakrzepowymi, samoistna fibrynoliza oraz ciężka trombocytopenia3.
  • Niedawno przebyte zabiegi, takie jak poważna operacja, biopsja narządu, nakłucie lędźwiowe, aortografia przezlędźwiowa (np. w ciągu 10 dni)4.

Przeciwwskazania związane z chorobami

  • Tętniak i malformacje tętniczo-żylne5.
  • Nowotwór wewnątrzczaszkowy lub inny nowotwór z ryzykiem krwotoku6.
  • Częste choroby układu krążenia, takie jak ciężkie niekontrolowane nadciśnienie tętnicze (skurczowe > 200 mmHg, rozkurczowe > 100 mmHg; retinopatia nadciśnieniowa III lub IV stopnia)7.
  • Ostre zapalenie trzustki, zapalenie osierdzia, bakteryjne zapalenie wsierdzia, sepsa8.
  • Niedawno przebyty epizod mózgowo-naczyniowy (np. w ciągu 2 miesięcy)9.
  • Niedawno przebyty uraz, w tym resuscytacja sercowo-płucna, operacja w obrębie klatki piersiowej lub operacja neurochirurgiczna (np. w ciągu 2 miesięcy)10.

Interakcje

Interakcje z lekami

Leki przeciwzakrzepowe

Doustne leki przeciwzakrzepowe lub heparyna mogą nasilać ryzyko krwotoku i nie należy ich stosować jednocześnie z urokinazą1.

Substancje aktywne wpływające na czynność płytek

Z uwagi na zwiększone ryzyko krwotoku należy unikać jednoczesnego podawania urokinazy i substancji aktywnych, które wpływają na czynność płytek (np. kwasu acetylosalicylowego, innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, dipirydamolu, dekstranów)2.

Środki ostrożności

Środki kontrastowe

Środki kontrastowe mogą opóźniać fibrynolizę3.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Wpływ urokinazy na ciążę

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania urokinazy u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach są niewystarczające, jeżeli chodzi o wpływ na ciążę, rozwój zarodka/płodu, poród lub rozwój poporodowy. Potencjalne ryzyko dla ludzi nie jest znane. Jednak niskocząsteczkowe fragmenty urokinazy i aktywna plazmina przenikają przez łożysko1.

Zalecenie: Urokinazy nie należy stosować bez wyraźnej konieczności podczas ciąży ani w okresie bezpośrednio po porodzie2.

Wpływ urokinazy na laktację

Nie wiadomo, czy urokinaza przenika do mleka matki3.

Zalecenie: Podczas leczenia urokinazą należy unikać karmienia piersią4.

Działania niepożądane

Krwotok

Najczęstszym i najcięższym działaniem niepożądanym terapii urokinazą jest krwotok. Stan hemostatyczny u pacjenta poddawanego urokinazie może być znacznie bardziej zmieniony niż w przypadku heparyny lub terapii lekami przeciwzakrzepowymi - pochodnymi kumaryny1.

Podczas terapii urokinazą występowało ciężkie samoistne krwawienie, w tym przypadki zgonów spowodowanych krwotokiem mózgowym. Mniej ciężkie samoistne krwawienie występowało około dwukrotnie częściej niż podczas terapii heparyną2.

Pacjenci z występującymi uprzednio zaburzeniami hemostazy są bardziej narażeni na ryzyko samoistnego krwawienia3.

Donoszono o umiarkowanym spadku stężenia hematokrytu, niepołączonym z wykrywalnym klinicznie krwawieniem, u około 20% pacjentów otrzymujących urokinazę4.

Reakcje nadwrażliwości

W przeciwieństwie do streptokinazy, według doniesień urokinaza jest nieantygenowa. Informowano jednak o rzadkich przypadkach łagodnych reakcji alergicznych, w tym skurczu oskrzeli i wysypce5.

Ponadto zgłaszano bardzo rzadkie przypadki śmiertelnej anafilaksji6.

Reakcje na wlew

Sporadycznie informowano o występowaniu gorączki i dreszczy, w tym drgawek, u pacjentów otrzymujących urokinazę. W celu złagodzenia dyskomfortu spowodowanego gorączką wywołaną przez urokinazę wystarczające jest zwykle leczenie objawowe; nie należy jednak stosować kwasu acetylosalicylowego7.

Inne reakcje na wlew zgłaszane podczas terapii urokinazą obejmują duszność, sinicę, niedotlenienie, kwasicę, ból pleców oraz nudności i (lub) wymioty; reakcje te występowały zwykle w ciągu jednej godziny od rozpoczęcia wlewu urokinazy8.

Badania laboratoryjne

Bardzo często obserwowano spadek stężenia hematokrytu bez wykrywalnego klinicznie krwotoku9.

Przejściowy wzrost aktywności aminotransferaz również był często zgłaszany10.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, PL-02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49-21-301, Faks: +48 22 49-21-309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl11.

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu12.

Przedawkowanie

Postępowanie w przypadku krwotoku

Krwotok występujący podczas leczenia urokinazą można kontrolować przez miejscowy ucisk i kontynuować leczenie1.

Leczenie ciężkiego krwawienia

W razie wystąpienia ciężkiego krwawienia leczenie urokinazą należy przerwać i podawać inhibitory takie jak aprotynina, kwas epsilon-aminokapronowy, kwas p-aminoetylobenzoesowy lub kwas traneksamowy2. W poważnych przypadkach należy podawać, w zależności od potrzeb, ludzki fibrynogen, czynnik XII, koncentrat krwinek czerwonych lub krew pełną3.

Unikanie dekstranów

W celu skorygowania niedoboru objętości należy unikać podawania dekstranów4.