Tobramycinum

Wskazania do stosowania

Tobramycyna jest stosowana w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na jej działanie. W zależności od postaci leku, wskazania obejmują:

Krople do oczu i maść do oczu

• Leczenie zewnętrznych zakażeń oka i jego przydatków u dorosłych i dzieci w wieku 1 roku i powyżej⁹

Roztwór do infuzji

• Leczenie ciężkich zakażeń, takich jak szpitalne zakażenia dolnych dróg oddechowych, ciężkie zapalenie płuc, zakażenia dróg moczowych, zakażenia wewnątrz jamy brzusznej, zakażenia skóry i tkanek miękkich¹⁰

Roztwór do nebulizacji

• Leczenie przewlekłych zakażeń płuc wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa u pacjentów z mukowiscydozą w wieku 6 lat i powyżej¹¹

Zakażenia układu oddechowego

Tobramycyna jest stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń dolnych dróg oddechowych, w tym zapalenia płuc, szczególnie u pacjentów z mukowiscydozą⁵.

Wskazania szczegółowe:

• Zaostrzenia zakażeń dolnych dróg oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą⁶.
• Przewlekłe zakażenia płuc wywołane przez Pseudomonas aeruginosa u pacjentów z mukowiscydozą w wieku 6 lat i starszych⁷.

Uwaga:

Leczenie powinno być prowadzone zgodnie z oficjalnymi wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwbakteryjnych⁸.

Zakażenia ogólnoustrojowe

Tobramycyna jest stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń ogólnoustrojowych, w tym zakażeń wewnątrz jamy brzusznej, skóry, tkanek miękkich oraz dróg moczowych, wywołanych przez bakterie wrażliwe na ten antybiotyk⁹.

Wskazania szczegółowe:

• Zakażenia skóry i tkanek miękkich, w tym ciężkie oparzenia¹⁰.
• Zakażenia wewnątrz jamy brzusznej¹¹.
• Skomplikowane i nawracające zakażenia dróg moczowych¹².

Uwaga:

Tobramycyna jest często stosowana w leczeniu skojarzonym z innymi antybiotykami, takimi jak beta-laktamy, szczególnie w zakażeniach zagrażających życiu¹³.

Monitorowanie stężenia

Stężenie tobramycyny w surowicy należy monitorować u pacjentów z:

• zaburzeniami czynności nerek³,
• zaburzeniami słuchu³,
• podejrzeniem zaburzeń przewodnictwa nerwowo-mięśniowego³.

Krew do badań należy pobierać z żyły, a nie z opuszki palca, aby uniknąć fałszywie zawyżonych wyników⁴.

Skurcz oskrzeli

Skurcz oskrzeli może wystąpić podczas stosowania wziewnych produktów leczniczych, w tym tobramycyny⁵. Pierwszą dawkę należy podać pod nadzorem lekarza, a jeśli pacjent stosuje lek rozszerzający oskrzela, należy go podać przed nebulizacją⁶.

W przypadku wystąpienia skurczu oskrzeli mimo stosowania leku rozszerzającego oskrzela, może to wskazywać na reakcję alergiczną⁷.

Zaburzenia nerwowo-mięśniowe

Tobramycyna może nasilać osłabienie mięśni u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, takimi jak miastenia lub choroba Parkinsona⁸.

Nefrotoksyczność

Działanie nefrotoksyczne było opisywane w związku z pozajelitowym podawaniem aminoglikozydów, jednak podczas badań klinicznych z tobramycyną podawaną wziewnie nie stwierdzono objawów nefrotoksyczności⁹.

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy monitorować stężenie tobramycyny w surowicy¹⁰.

Ototoksyczność

Podczas stosowania aminoglikozydów drogą pozajelitową opisywano ototoksyczność, która może objawiać się uszkodzeniem słuchu lub układu przedsionkowego¹¹.

U pacjentów z czynnikami ryzyka związanymi z wcześniejszym długotrwałym leczeniem aminoglikozydami może być konieczne wykonanie badania audiologicznego przed rozpoczęciem leczenia¹².

Sposób podawania

• Należy unikać dotykania końcówką kroplomierza powiek, okolic oka lub innych powierzchni, aby zapobiec zakażeniu⁶.
• Po wkropleniu zaleca się delikatne zamknięcie powieki i uciśnięcie przewodu nosowo-łzowego, aby zmniejszyć ogólnoustrojowe wchłanianie⁷.
• W przypadku jednoczesnego stosowania innych leków okulistycznych, należy zachować przerwę co najmniej 5 minut między aplikacjami⁸.

Grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

• Możliwość stosowania u dzieci od 1 roku życia, z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnej liczby kropli na dobę⁹.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek

• Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności¹⁰.

Pacjenci w podeszłym wieku

• Nie ma potrzeby dostosowania dawkowania¹¹.

Inne przeciwwskazania

Miastenia

Stosowanie tobramycyny jest przeciwwskazane u pacjentów z miastenią⁴.

Interakcje z lekami moczopędnymi

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie tobramycyny z silnymi lekami moczopędnymi, takimi jak:

• furosemid
• kwas etakrynowy

Leki te wykazują działanie ototoksyczne, co może nasilać niepożądane efekty tobramycyny⁵.

Ograniczenia wiekowe i ciąża

Nie zaleca się stosowania niektórych preparatów z tobramycyną u:

• dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia⁶
• kobiet w ciąży⁷

Interakcje z lekami nefro- i ototoksycznymi

Należy unikać jednoczesnego i (lub) sekwencyjnego stosowania tobramycyny z innymi produktami leczniczymi o działaniu neurotoksycznym, nefrotoksycznym lub ototoksycznym³.

Do innych produktów leczniczych, które mogą nasilać działanie toksyczne aminoglikozydów podawanych pozajelitowo należą: amfoterycyna B, cefalotyna, cyklosporyna, takrolimus, polimiksyny (ryzyko nasilenia działania nefrotoksycznego), związki platyny (ryzyko nasilenia działania nefrotoksycznego i ototoksycznego), inhibitory cholinoesterazy, toksyna botulinowa (wpływ na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe)⁴.

Interakcje z antybiotykami

Podczas skojarzonego stosowania z odpowiednimi antybiotykami (np. beta-laktamami) może wystąpić działanie synergiczne. Tobramycyna i antybiotyki beta-laktamowe mogą, w wyniku reakcji chemicznej, łączyć się w nieaktywne amidy. W związku z tym tobramycyny nie należy podawać w tej samej infuzji, co antybiotyki beta-laktamowe⁵.

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek tobramycyna może być unieczynniana przez antybiotyki beta-laktamowe. Unieczynnienia takiego nie obserwuje się u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, którym produkty lecznicze są podawane różnymi drogami⁶.

Interakcje z diuretykami

Leki moczopędne podawane dożylnie mogą zwiększać toksyczność aminoglikozydów poprzez modyfikację stężenia antybiotyku w surowicy i w tkankach. Niektóre diuretyki wykazują właściwości ototoksyczne. Równoczesne podawanie takich diuretyków może zwiększać ryzyko reakcji niepożądanej⁷.

Nie należy podawać tobramycyny jednocześnie z furosemidem, kwasem etakrynowym, mocznikiem ani dożylnym mannitolem⁸.

Karmienie piersią

Tobramycyna przenika w małych ilościach do mleka ludzkiego. Z uwagi na ryzyko wywołania ototoksyczności i nefrotoksyczności u niemowląt należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać podawanie tobramycyny⁵.

Tobramycyna może niekorzystnie wpływać na florę jelitową dziecka. Jeśli wystąpią zaburzenia żołądkowo-jelitowe u dziecka karmionego piersią (kandydoza jelit, biegunka), należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać podawanie tobramycyny⁶.

Płodność

Nie przeprowadzono badań mających na celu ocenę wpływu miejscowego podania do oka produktu Tobrex krople do oczu na płodność u ludzi⁷.

W badaniach na zwierzętach nie zaobserwowano wpływu tobramycyny podawanej podskórnie na płodność samców i samic (patrz punkt 5.3 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Tobramycin Via pharma)⁸.

Działania niepożądane specyficzne

W zależności od postaci leku, mogą wystąpić specyficzne działania niepożądane:

Krople do oczu

• Reakcje alergiczne oka: podrażnienie oka, świąd powiek⁷.
• Zaburzenia funkcjonowania powieki⁸.

Roztwór do nebulizacji

• Zaburzenia układu oddechowego: kaszel, dysfonia, duszność, skurcz oskrzeli⁹.
• Szumy uszne: przemijające, bez trwałej utraty słuchu¹⁰.

Roztwór do infuzji

• Zaburzenia krwi i układu chłonnego: eozynofilia, leukopenia, niedokrwistość, granulocytopenia, trombocytopenia, leukocytoza¹¹.
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipokalcemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipokaliemia¹².

Leczenie przedawkowania tobramycyny

Ogólne zasady

W przypadku ostrego zatrucia należy natychmiast odstawić tobramycynę i monitorować czynność nerek. Pomocne może być kontrolowanie stężenia tobramycyny w surowicy krwi⁴.

Blokada nerwowo-mięśniowa

W przypadku wystąpienia blokady nerwowo-mięśniowej zaleca się podanie dożylne chlorku wapnia oraz zastosowanie oddechu wspomaganego, jeśli jest to konieczne⁵.

Hemodializa

Tobramycyna może zostać usunięta z krwi metodą hemodializy, jednak dializa otrzewnowa jest mniej skuteczna⁶.