Ranolazinum

Wskazania stosowania

  • stabilna dławica piersiowa

Leki zawierające Ranolazinum

Producenci leków z Ranolazinum

O substancji czynnej

Informacje ogólne

Ranolazyna jest substancją czynną stosowaną w leczeniu stabilnej dławicy piersiowej. Występuje w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 375 mg, 500 mg i 750 mg. Substancja ta jest dostępna w produktach leczniczych takich jak Ralik i Ranozek.

Tabletki zawierają również substancje pomocnicze, w tym tartrazynę (E 102) w przypadku tabletek 750 mg1.

Mechanizm działania

Ranolazyna działa poprzez hamowanie późnego prądu sodowego w kardiomiocytach, co zmniejsza wewnątrzkomórkowe stężenie wapnia. Dzięki temu zmniejsza się obciążenie mięśnia sercowego i poprawia się jego wydolność, co prowadzi do redukcji objawów dławicy piersiowej2.

Wskazania

Ranolazyna jest wskazana jako lek dodatkowy w leczeniu objawowym u dorosłych pacjentów ze stabilną dławicą piersiową, u których objawy nie ustępują lub występuje nietolerancja leków przeciwdławicowych pierwszego rzutu, takich jak leki beta-adrenolityczne lub antagoniści kanałów wapniowych3.

Wskazania do stosowania

Wskazania do stosowania

Ranolazyna jest wskazana jako lek dodatkowy w leczeniu objawowym u dorosłych pacjentów ze stabilną dławicą piersiową, u których objawy nie ustępują lub występuje nietolerancja leków przeciwdławicowych pierwszego rzutu, takich jak:

  • Leki beta-adrenolityczne
  • Antagoniści kanałów wapniowych

Lek stosuje się w celu poprawy kontroli objawów dławicy piersiowej u pacjentów, u których standardowe leczenie nie przynosi wystarczających efektów1.

Grupy pacjentów

Pacjenci ze stabilną dławicą piersiową

Ranolazyna jest przeznaczona dla dorosłych pacjentów ze stabilną dławicą piersiową, u których objawy nie ustępują pomimo stosowania leków pierwszego rzutu2.

Pacjenci z nietolerancją leków pierwszego rzutu

Lek jest również wskazany u pacjentów, u których występuje nietolerancja na standardowe leki przeciwdławicowe, takie jak beta-adrenolityki lub antagoniści kanałów wapniowych3.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Interakcje i przeciwwskazania

Przeciwwskazania

  • Nadwrażliwość na ranolazynę lub substancje pomocnicze1.
  • Częste zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min)2.
  • Umiarkowane lub ciężkie zaburzenia czynności wątroby3.
  • Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV)4.
  • Jednoczesne stosowanie leków przeciwarytmicznych klasy Ia (np. chinidyna) lub klasy III (np. dofetylid, sotalol) innych niż amiodaron5.

Interakcje

  • Silne inhibitory CYP3A4 zwiększają stężenie ranolazyny, co może prowadzić do działań niepożądanych6.
  • Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą zmniejszać skuteczność ranolazyny7.
  • Inhibitory P-gp mogą zwiększać stężenie ranolazyny8.

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 30–80 ml/min) zaleca się ostrożne dobieranie dawki9.
  • Przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min)10.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożne dobieranie dawki11.
  • Przeciwwskazane u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby12.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • U pacjentów w podeszłym wieku może występować zwiększona ekspozycja na ranolazynę ze względu na zmniejszenie czynności nerek związane z wiekiem13.
  • Częstość działań niepożądanych jest większa u osób starszych14.

Pacjenci z małą masą ciała

  • U pacjentów z małą masą ciała (≤ 60 kg) częściej występują działania niepożądane15.
  • Zaleca się ostrożne dobieranie dawki16.

Działania niepożądane

Wydłużenie odstępu QT

  • Ranolazyna blokuje prąd potasowy (IKr) i wydłuża odstęp QTc w sposób zależny od dawki17.
  • Należy zachować ostrożność u pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego QT lub leczonych lekami wpływającymi na odstęp QTc18.

Wpływ na układ nerwowy

  • Może powodować zawroty głowy, niewyraźne widzenie, podwójne widzenie, stan splątania, nieprawidłową koordynację ruchową i omamy19.
  • Może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn20.

Dawkowanie

Dawkowanie Ranolazyny

Ranolazyna jest dostępna w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 375 mg, 500 mg i 750 mg1.

Dorośli

  • Dawka początkowa: 375 mg dwa razy na dobę2.
  • Dostosowanie dawki: Po 2–4 tygodniach leczenia dawkę należy indywidualnie dostosować do 500 mg dwa razy na dobę, a następnie, w zależności od odpowiedzi pacjenta, do maksymalnej dawki 750 mg dwa razy na dobę3.
  • Zmniejszenie dawki: W przypadku wystąpienia działań niepożądanych (np. zawroty głowy, nudności, wymioty) dawkę można zmniejszyć do 500 mg lub 375 mg dwa razy na dobę. Jeśli objawy nie ustępują, lek należy odstawić4.

Interakcje Ranolazyny

Inhibitory CYP3A4 i P-gp

  • Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem, flukonazol, erytromycyna) oraz inhibitory P-gp (np. werapamil, cyklosporyna): Zaleca się ostrożne dobieranie dawki5.
  • Silne inhibitory CYP3A4: Jednoczesne podawanie jest przeciwwskazane6.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania

Produkty zawierające ranolazynę są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min)12.

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 30–80 ml/min) zaleca się ostrożne dobieranie dawki34.

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożne dobieranie dawki56.

Interakcje

Interakcje z innymi lekami

Inhibitory CYP3A4 lub P-gp

Ranolazyna jest substratem cytochromu CYP3A4. Inhibitory CYP3A4 zwiększają stężenie ranolazyny w osoczu, co może prowadzić do zwiększenia ryzyka działań niepożądanych, takich jak nudności czy zawroty głowy. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) są przeciwwskazane w połączeniu z ranolazyną, ponieważ mogą zwiększać AUC ranolazyny nawet 3,0–3,9-krotnie1.

Diltiazem i inne umiarkowane inhibitory CYP3A4

Diltiazem, umiarkowany inhibitor CYP3A4, może zwiększać stężenie ranolazyny w osoczu o 1,5–2,4-krotnie. Zaleca się ostrożność w doborze dawki ranolazyny u pacjentów przyjmujących diltiazem lub inne umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. erytromycyna, flukonazol)2.

Inhibitory glikoproteiny P

Ranolazyna jest również substratem glikoproteiny P. Inhibitory P-gp (np. werapamil, cyklosporyna) mogą zwiększać stężenie ranolazyny w osoczu. Werapamil zwiększa stężenie ranolazyny 2,2-krotnie3.

Induktory CYP3A4

Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina, ziele dziurawca) mogą zmniejszać stężenie ranolazyny w osoczu nawet o 95%. Należy unikać rozpoczynania leczenia ranolazyną podczas stosowania induktorów CYP3A44.

Inhibitory CYP2D6

Ranolazyna jest częściowo metabolizowana przez CYP2D6. Inhibitory CYP2D6 (np. paroksetyna) mogą zwiększać stężenie ranolazyny w osoczu, ale modyfikacja dawki nie jest zwykle wymagana5.

Wpływ ranolazyny na inne leki

Substraty CYP3A4 i P-gp

Ranolazyna jest umiarkowanym inhibitorem glikoproteiny P i słabym inhibitorem CYP3A4. Może zwiększać stężenie w osoczu leków będących substratami CYP3A4 lub P-gp, takich jak symwastatyna, cyklosporyna czy takrolimus6.

Substraty CYP2D6

Ranolazyna jest słabym inhibitorem CYP2D6. Może zwiększać stężenie metoprololu i innych substratów CYP2D6 (np. propafenon, flekainid). Zaleca się ostrożność w doborze dawki tych leków7.

Digoksyna

Ranolazyna może zwiększać stężenie digoksyny w osoczu o 1,5-krotnie. Zaleca się monitorowanie stężenia digoksyny podczas leczenia ranolazyną8.

Statyny

Ranolazyna może zwiększać stężenie symwastatyny i atorwastatyny. Zaleca się zmniejszenie dawki symwastatyny do 20 mg na dobę u pacjentów przyjmujących ranolazynę9.

Leki wydłużające odstęp QTc

Istnieje teoretyczne ryzyko, że ranolazyna w połączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre leki przeciwarytmiczne) może zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca10.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Częstość występowania

Dostępne są ograniczone dane dotyczące stosowania ranolazyny u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na zarodek (patrz punkt 5.3 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Ranozek i Ralik). Potencjalne zagrożenie dla człowieka nie jest znane. Produktu Ranozek i Ralik nie wolno stosować w okresie ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne1.

Przenikanie do mleka

Nie wiadomo, czy ranolazyna przenika do mleka kobiet. Dostępne dane farmakodynamiczne/toksykologiczne wykazały, że ranolazyna przenika do mleka u szczurów (dalsze informacje patrz punkt 5.3 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Ranozek i Ralik). Nie można wykluczyć ryzyka dla dziecka karmionego piersią. Produktu Ranozek i Ralik nie należy stosować w okresie karmienia piersią2.

Wpływ na płodność

Badania rozrodczości u zwierząt nie wykazały negatywnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Ranozek i Ralik). Nie jest znany wpływ ranolazyny na płodność u ludzi3.

Działania niepożądane

Działania niepożądane

Działania niepożądane związane z substancją czynną ranolazyną są najczęściej łagodne lub umiarkowane i występują głównie w ciągu pierwszych dwóch tygodni leczenia. Poniżej przedstawiono listę działań niepożądanych według układów i narządów oraz ich częstości występowania:

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

  • Niezbyt często: brak łaknienia, zmniejszenie apetytu, odwodnienie.
  • Rzadko: hiponatremia.

Zaburzenia psychiczne

  • Niezbyt często: lęk, bezsenność, stan splątania, omamy.
  • Rzadko: dezorientacja.

Zaburzenia układu nerwowego

  • Często: zawroty głowy, ból głowy.
  • Niezbyt często: letarg, omdlenia, niedoczulica, senność, drżenie, ortostatyczne zawroty głowy, parestezje.
  • Rzadko: amnezja, obniżony poziom świadomości, utrata świadomości, nieprawidłowa koordynacja ruchowa, zaburzenia chodu, omamy węchowe.
  • Częstość nieznana: drgawki kloniczne mięśni.

Zaburzenia oka

  • Niezbyt często: niewyraźne widzenie, zaburzenia widzenia, podwójne widzenie.

Zaburzenia ucha i błędnika

  • Niezbyt często: zawroty głowy, szumy uszne.
  • Rzadko: upośledzenie słuchu.

Zaburzenia naczyniowe

  • Niezbyt często: nagłe zaczerwienienie twarzy, niedociśnienie tętnicze.
  • Rzadko: obwodowe uczucie zimna, niedociśnienie ortostatyczne.

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

  • Niezbyt często: duszność, kaszel, krwawienie z nosa.
  • Rzadko: uczucie ucisku w gardle.

Zaburzenia żołądka i jelit

  • Często: zaparcie, wymioty, nudności.
  • Niezbyt często: ból brzucha, suchość w jamie ustnej, niestrawność, wzdęcia, dyskomfort w żołądku.
  • Rzadko: zapalenie trzustki, zapalenie dwunastnicy z nadżerkami, niedoczulica jamy ustnej.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

  • Niezbyt często: świąd, nadmierne pocenie się.
  • Rzadko: obrzęk naczynioruchowy, alergiczne zapalenie skóry, pokrzywka, zimne poty, wysypka.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

  • Niezbyt często: ból w kończynach, skurcz mięśni, obrzęk stawów, osłabienie siły mięśniowej.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

  • Niezbyt często: bolesne lub utrudnione oddawanie moczu, krwiomocz, nieprawidłowa barwa moczu.
  • Rzadko: ostra niewydolność nerek, zatrzymanie moczu.

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

  • Rzadko: zaburzenia erekcji.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

  • Często: astenia.
  • Niezbyt często: zmęczenie, obrzęk obwodowy.

Badania diagnostyczne

  • Niezbyt często: zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zwiększenie stężenia mocznika we krwi, wydłużony skorygowany odstęp QT, zwiększenie liczby płytek krwi lub leukocytów, zmniejszenie masy ciała.
  • Rzadko: zwiększona aktywność enzymów wątrobowych.

Profil działań niepożądanych był generalnie podobny w badaniu MERLIN-TIMI 36. W tym długoterminowym badaniu zgłaszano również ostrą niewydolność nerek, która występowała z częstością mniejszą niż 1% zarówno u pacjentów, u których stosowano placebo, jak i ranolazynę1.

Specjalne grupy pacjentów

U pacjentów z określonymi cechami lub schorzeniami mogą wystąpić różnice w częstości i nasileniu działań niepożądanych:

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku (≥ 75 lat) częściej występują następujące działania niepożądane w porównaniu do młodszych pacjentów (< 75 lat):

  • Zaparcie (8% vs 5%)
  • Nudności (6% vs 3%)
  • Niedociśnienie tętnicze (5% vs 1%)
  • Wymioty (4% vs 1%)2

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny ≥ 30–80 ml/min) częściej występują:

  • Zaparcie (8% vs 4%)
  • Zawroty głowy (7% vs 5%)
  • Nudności (4% vs 2%)3

Pacjenci z małą masą ciała

U pacjentów z małą masą ciała (≤ 60 kg) częściej występują:

  • Nudności (14% vs 2%)
  • Wymioty (6% vs 1%)
  • Niedociśnienie (4% vs 2%)4

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania ranolazyny

W badaniach tolerancji po podaniu doustnym dużej dawki ranolazyny u pacjentów z dławicą piersiową obserwowano następujące objawy:

  • Zawroty głowy
  • Nudności i wymioty – ich częstość zwiększała się proporcjonalnie do dawki1.
  • Podwójne widzenie
  • Letarg
  • Omdlenia – obserwowane w badaniu przedawkowania po podaniu dożylnym u zdrowych ochotników2.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania ranolazyny zaleca się:

  • Ścisłą obserwację pacjenta – monitorowanie stanu zdrowia jest kluczowe3.
  • Leczenie objawowe i podtrzymujące – brak specyficznego antidotum, dlatego stosuje się leczenie objawowe4.
  • Ograniczone zastosowanie hemodializy – około 62% ranolazyny wiąże się z białkami osocza, co czyni hemodializę mało skuteczną5.

Dodatkowe informacje

Po wprowadzeniu produktów zawierających ranolazynę do obrotu odnotowano:

  • Przypadki celowego przedawkowania – zarówno samego produktu, jak i w połączeniu z innymi lekami, prowadzące do zgonu6.