Piperacillinum + Tazobactamum

Wskazania stosowania

Leki zawierające Piperacillinum + Tazobactamum

Producenci leków z Piperacillinum + Tazobactamum

O substancji czynnej

Skład i postać

Piperacillin + Tazobactam to połączenie dwóch substancji czynnych:

  • Piperacylina – antybiotyk z grupy penicylin o szerokim spektrum działania, hamujący syntezę ściany komórkowej bakterii.
  • Tazobaktam – inhibitor β-laktamaz, który zwiększa aktywność piperacyliny wobec bakterii wytwarzających β-laktamazy.

Substancje te występują w postaci soli sodowych, co wpływa na ich rozpuszczalność i stabilność w roztworze do infuzji1.

Zawartość sodu

Każda fiolka zawiera określoną ilość sodu, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej:

  • Fiolka 2 g + 0,25 g: 108–130 mg sodu23.
  • Fiolka 4 g + 0,5 g: 216–261 mg sodu45.

Dawkowanie

Piperacillin + Tazobactam jest dostępny w dwóch wariantach dawkowania:

  • 2 g piperacyliny + 0,25 g tazobaktamu – stosowany w lżejszych infekcjach lub u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek6.
  • 4 g piperacyliny + 0,5 g tazobaktamu – zalecany w cięższych zakażeniach7.

Zastosowanie

Lek jest wskazany do leczenia zakażeń bakteryjnych u dorosłych i dzieci powyżej 2. roku życia, w tym:

  • Zakażeń dolnych dróg oddechowych.
  • Zakażeń układu moczowego.
  • Zakażeń skóry i tkanek miękkich.
  • Zakażeń wewnątrzbrzusznych.

Wskazania do stosowania

Wskazania ogólne

Piperacillin w połączeniu z Tazobactamem jest wskazany do leczenia różnych zakażeń bakteryjnych u dorosłych i dzieci powyżej 2. roku życia. Skuteczność tego połączenia wynika z synergistycznego działania obu składników, gdzie Piperacillin działa bakteriobójczo, a Tazobactam hamuje enzymy bakteryjne (β-laktamazy), które mogłyby dezaktywować Piperacillin1.

Grupy pacjentów

Dorośli

Piperacillin/Tazobactam jest szeroko stosowany u dorosłych w leczeniu zakażeń, w tym zakażeń układu oddechowego, moczowego, skóry i tkanek miękkich, a także zakażeń wewnątrzbrzusznych2.

Dzieci powyżej 2. roku życia

U dzieci powyżej 2. roku życia Piperacillin/Tazobactam może być stosowany w leczeniu podobnych zakażeń jak u dorosłych, jednak zawsze po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza3.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Reakcje nadwrażliwości

Przed rozpoczęciem leczenia piperacyliną z tazobaktamem należy zebrać szczegółowy wywiad dotyczący występowania u pacjenta w przeszłości reakcji nadwrażliwości na penicyliny, inne antybiotyki beta-laktamowe (np. cefalosporyny, monobaktamy, karbapenemy) oraz inne alergeny. U pacjentów leczonych penicylinami, w tym piperacyliną z tazobaktamem, opisywano ciężkie reakcje nadwrażliwości (anafilaktyczne lub anafilaktoidalne, w tym wstrząs), niekiedy zakończone zgonem. Reakcje te występują częściej u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie nadwrażliwością na wiele alergenów. W razie wystąpienia ciężkiej reakcji nadwrażliwości, należy odstawić antybiotyk i może być konieczne podanie adrenaliny lub podjęcie innego postępowania ratunkowego1.

Działania niepożądane

Reakcje skórne

Piperacylina z tazobaktamem może powodować ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, osutka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi oraz ostra uogólniona osutka krostkowa. Jeśli u pacjenta wystąpi wysypka, należy ją uważnie obserwować, a jeśli nastąpi jej zaostrzenie, należy przerwać stosowanie leku2.

Krwawienia

U niektórych pacjentów otrzymujących antybiotyki beta-laktamowe występowały krwawienia, często związane z nieprawidłowymi parametrami krzepnięcia krwi (czas krzepnięcia, agregacja płytek, czas protrombinowy). Częściej obserwowano to u pacjentów z niewydolnością nerek. W razie wystąpienia krwawienia, należy odstawić antybiotyk i rozpocząć odpowiednie postępowanie3.

Ostrzeżenia specjalne

Zaburzenia czynności nerek

Piperacylinę z tazobaktamem należy stosować z ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub u pacjentów leczonych hemodializami. Należy dostosować dawkowanie do stopnia zaburzeń czynności nerek. Wtórna analiza danych wykazała, że stosowanie piperacyliny z tazobaktamem wiązało się z mniejszą częstością odwracalnej poprawy wartości GFR w porównaniu z innymi antybiotykami4.

Limfohistiocytoza hemofagocytarna (HLH)

U pacjentów leczonych piperacyliną z tazobaktamem notowano przypadki HLH, często po leczeniu trwającym ponad 10 dni. Jest to zagrażający życiu zespół nieprawidłowej aktywacji immunologicznej. W razie wystąpienia wczesnych objawów nieprawidłowej aktywacji immunologicznej, należy niezwłocznie rozpocząć diagnozowanie. W razie ustalenia rozpoznania HLH, należy przerwać leczenie piperacyliną z tazobaktamem5.

Dawkowanie

Dawkowanie ogólne

Dawka i częstość podawania Piperacillin/Tazobactam zależy od ciężkości i lokalizacji zakażenia oraz od przewidywanych patogenów1.

Dorośli i młodzież

  • Zwykle stosowana dawka to 4 g piperacyliny i 0,5 g tazobaktamu, podawane co 8 godzin2.
  • W leczeniu szpitalnego zapalenia płuc oraz zakażeń bakteryjnych u pacjentów z neutropenią zalecana dawka wynosi 4 g piperacyliny i 0,5 g tazobaktamu, podawane co 6 godzin3.

Dzieci (w wieku od 2 do 12 lat)

  • Dawka wynosi 80 mg piperacyliny + 10 mg tazobaktamu na kg masy ciała, podawane co 6 godzin w przypadku dzieci z neutropenią4.
  • W przypadku powikłanych zakażeń w obrębie jamy brzusznej dawka wynosi 100 mg piperacyliny + 12,5 mg tazobaktamu na kg masy ciała, podawane co 8 godzin5.

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami nerek

Dawkę dożylną należy dostosować do stopnia aktualnego zaburzenia czynności nerek6.

Dorośli i młodzież

  • Klirens kreatyniny >40 ml/min: Nie ma konieczności modyfikacji dawki7.
  • Klirens kreatyniny 20-40 ml/min: Maksymalna zalecana dawka: 4 g + 0,5 g co 8 godzin8.
  • Klirens kreatyniny <20 ml/min: Maksymalna zalecana dawka: 4 g + 0,5 g co 12 godzin9.

Dzieci

  • Klirens kreatyniny >50 ml/min: Nie ma konieczności modyfikacji dawki10.
  • Klirens kreatyniny ≤50 ml/min: 70 mg piperacyliny + 8,75 mg tazobaktamu na kg masy ciała co 8 godzin11.

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie u dzieci zależy od masy ciała i wskazania12.

Dzieci z neutropenią

  • Dawka wynosi 80 mg piperacyliny + 10 mg tazobaktamu na kg masy ciała, podawane co 6 godzin13.

Powikłane zakażenia w obrębie jamy brzusznej

  • Dawka wynosi 100 mg piperacyliny + 12,5 mg tazobaktamu na kg masy ciała, podawane co 8 godzin14.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na substancje czynne

Piperacillinum + Tazobactamum jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na:

  • substancje czynne (piperacylinę i tazobaktam),
  • inne penicyliny,
  • leki przeciwbakteryjne z grupy penicylin,
  • substancje pomocnicze wymienione w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku1.

Reakcje alergiczne na antybiotyki beta-laktamowe

Piperacillinum + Tazobactamum nie powinno być stosowane u pacjentów z:

  • ostrą, ciężką reakcją alergiczną na antybiotyki beta-laktamowe (np. cefalosporyny, monobaktamy, karbapenemy) w wywiadzie2.
  • dodatnim wywiadem w kierunku ostrej reakcji alergicznej o dużym nasileniu na antybiotyki beta-laktamowe3.

Interakcje

Interakcje z innymi lekami

Niedepolaryzujące leki zwiotczające mięśnie

Piperacylina, stosowana jednocześnie z wekuronium, wydłuża czas trwania blokady nerwowo-mięśniowej wywołanej przez wekuronium. Ze względu na podobny mechanizm działania, piperacylina może wydłużać czas blokady nerwowo-mięśniowej wywołanej przez inne niedepolaryzujące leki zwiotczające mięśnie1.

Leki przeciwzakrzepowe

Podczas jednoczesnego podawania heparyny, doustnych leków przeciwzakrzepowych i innych substancji wpływających na układ krzepnięcia krwi, w tym na czynność płytek, należy częściej monitorować parametry układu krzepnięcia2.

Metotreksat

Piperacylina może zmniejszać wydalanie metotreksatu, co wymaga kontroli stężenia metotreksatu w surowicy, aby uniknąć jego toksycznego działania3.

Probenecyd

Jednoczesne podawanie probenecydu z piperacyliną i tazobaktamem wydłuża okres półtrwania i zmniejsza klirens nerkowy obu substancji, nie wpływając jednak na ich maksymalne stężenia4.

Aminoglikozydy

Piperacylina, podawana w monoterapii lub w skojarzeniu z tazobaktamem, nie wpływa znacząco na farmakokinetykę tobramycyny u pacjentów z prawidłową lub lekko zaburzoną czynnością nerek. Jednak u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek może dojść do unieczynnienia tobramycyny i gentamycyny przez piperacylinę5.

Wankomycyna

Badania wykazały, że jednoczesne podawanie piperacyliny z tazobaktamem i wankomycyny zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek w porównaniu do monoterapii wankomycyną. Interakcja ta może być zależna od dawki wankomycyny6.

Wpływ na wyniki badań diagnostycznych

Oznaczanie glukozy w moczu

Piperacylina z tazobaktamem może powodować fałszywie dodatnie wyniki oznaczenia glukozy w moczu metodami nieenzymatycznymi. Zaleca się stosowanie metod enzymatycznych7.

Oznaczanie białka w moczu

Wyniki chemicznych metod oznaczania białka w moczu mogą być fałszywie dodatnie, jednak testy paskowe nie są zaburzone8.

Test Coombsa

Bezpośredni test Coombsa może być dodatni u pacjentów otrzymujących piperacylinę z tazobaktamem9.

Testy na aspergilozę

Wyniki testów Bio-Rad Laboratories Platelia Aspergillus EIA mogą być fałszywie dodatnie u pacjentów otrzymujących piperacylinę z tazobaktamem. Zaleca się potwierdzenie wyników innymi metodami diagnostycznymi10.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Wpływ na ciążę

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania piperacyliny z tazobaktamem u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję, ale nie wykazały działania teratogennego przy stosowaniu dawek toksycznych dla matki1. Piperacylina i tazobaktam przenikają przez łożysko. Stosowanie piperacyliny z tazobaktamem w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu i matki2.

Wpływ na karmienie piersią

Piperacylina przenika w małych ilościach do mleka ludzkiego, natomiast stężenie tazobaktamu w mleku nie zostało zbadane. Stosowanie piperacyliny z tazobaktamem u kobiet karmiących piersią jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka3.

Wpływ na płodność

Badania na szczurach nie wykazały wpływu na płodność ani na kojarzenie się w pary po podaniu dootrzewnowym tazobaktamu lub skojarzenia piperacyliny z tazobaktamem4.

Działania niepożądane

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym jest biegunka, występująca u 1 na 10 pacjentów1.

Inne często występujące działania niepożądane to:

  • Bóle głowy
  • Wysypka i świąd
  • Gorączka i odczyn w miejscu wstrzyknięcia
  • Zakażenia drożdżakami

Częste działania niepożądane

Do najcięższych działań niepożądanych zalicza się:

  • Rzekomobłoniaste zapalenie jelit (1 do 10 na 10 000 pacjentów)2
  • Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) (1 do 10 na 10 000 pacjentów)3
  • Pancytopenia, wstrząs anafilaktyczny i zespół Stevensa-Johnsona (częstość nieznana)4

Inne działania niepożądane

Inne działania niepożądane obejmują:

  • Zaburzenia krwi i układu chłonnego: małopłytkowość, niedokrwistość, leukopenia, agranulocytoza, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, trombocytoza, eozynofilia5
  • Zaburzenia układu immunologicznego: wstrząs anafilaktoidalny, wstrząs anafilaktyczny, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, nadwrażliwość6
  • Zaburzenia żołądka i jelit: ból brzucha, wymioty, zaparcia, nudności, niestrawność, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej7
  • Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: rumień wielopostaciowy, pokrzywka, wysypka grudkowo-plamkowa, złuszczające zapalenie skóry, polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS), ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), pęcherzowe zapalenie skóry, plamica8

Dodatkowe informacje

Leczenie piperacyliną wiąże się ze zwiększoną częstością występowania gorączki i wysypki u pacjentów z mukowiscydozą9.

Antybiotyki beta-laktamowe, w tym piperacylina z tazobaktamem, mogą prowadzić do wystąpienia objawów encefalopatii i drgawek (patrz punkt 4.4 Charakterystyki Produktu Leczniczego)10.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl11.

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania piperacyliny z tazobaktamem

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano przypadki przedawkowania piperacyliny z tazobaktamem. W większości doniesień opisywano nudności, wymioty i biegunkę, które występowały również przy stosowaniu zalecanych dawek1.

W przypadku podania dożylnego dawek większych niż zalecane, może wystąpić wzmożona pobudliwość nerwowo-mięśniowa lub drgawki, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek2.

Leczenie przedawkowania piperacyliny z tazobaktamem

W przypadku przedawkowania należy natychmiast przerwać podawanie piperacyliny z tazobaktamem. Nie jest znane specyficzne antidotum3.

Należy zastosować leczenie podtrzymujące czynności życiowe i leczenie objawowe, odpowiednie do stanu pacjenta4.

Nadmierne stężenie piperacyliny lub tazobaktamu w surowicy można zmniejszyć za pomocą hemodializy5.