Penicillaminum

Wskazania stosowania

Reumatoidalne zapalenie stawów o ciężkim przebiegu
Choroba Wilsona
Cystynuria
Zatrucie ołowiem
Przewlekłe aktywne zapalenie wątroby

Leki zawierające Penicillaminum

Producenci leków z Penicillaminum

O substancji czynnej

Informacje ogólne

Penicylamina (Penicillaminum) jest substancją czynną stosowaną w leczeniu różnych schorzeń, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby Wilsona, cystynurii, zatrucia ołowiem oraz przewlekłego aktywnego zapalenia wątroby. Jest to związek chelatujący, który wiąże metale ciężkie, takie jak miedź i ołów, ułatwiając ich wydalanie z organizmu¹.

Skład

Każda tabletka Cuprenil zawiera 250 mg penicylaminy (Penicillaminum). Substancje pomocnicze to:

Laktoza jednowodna: 166,25 mg
Lak azorubiny (E 122)

Pełny wykaz substancji pomocniczych znajduje się w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Cuprenil².

Wskazania

Penicylamina jest wskazana w leczeniu następujących schorzeń:

Reumatoidalne zapalenie stawów o ciężkim przebiegu
Choroba Wilsona (zwyrodnienie soczewkowo–wątrobowe)
Cystynuria
Zatrucie ołowiem
Przewlekłe aktywne zapalenie wątroby

Wskazania te są oparte na właściwościach chelatujących penicylaminy, które pomagają w usuwaniu nadmiaru metali z organizmu³.

Wskazania do stosowania

Wskazania do stosowania Penicylaminy

Penicylamina jest stosowana w następujących przypadkach:

Reumatoidalne zapalenie stawów o ciężkim przebiegu - w przypadkach, gdy inne leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów¹.
Choroba Wilsona (zwyrodnienie soczewkowo–wątrobowe) - jako lek chelatujący miedź, zmniejszający jej stężenie w organizmie².
Cystynuria - w celu zmniejszenia wydalania cystyny z moczem i zapobiegania tworzeniu się kamieni cystynowych³.
Zatrucie ołowiem - jako lek chelatujący, usuwający ołów z organizmu⁴.
Przewlekłe aktywne zapalenie wątroby - w przypadkach, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne⁵.

Dawkowanie Penicylaminy

Dawkowanie Penicylaminy powinno być dostosowane indywidualnie do pacjenta, w zależności od wskazania i stanu klinicznego. Zalecane dawki to:

Reumatoidalne zapalenie stawów: Początkowa dawka 125-250 mg na dobę, stopniowo zwiększana do 500-750 mg na dobę w zależności od odpowiedzi klinicznej¹.
Choroba Wilsona: 1-2 g na dobę w dawkach podzielonych, dostosowane do poziomu miedzi w organizmie².
Cystynuria: 1-2 g na dobę w dawkach podzielonych, z odpowiednią podażą płynów³.
Zatrucie ołowiem: 1-2 g na dobę w dawkach podzielonych, monitorując poziom ołowiu we krwi⁴.
Przewlekłe aktywne zapalenie wątroby: 1-1.5 g na dobę w dawkach podzielonych, dostosowane do stanu pacjenta⁵.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Monitorowanie i badania

W trakcie leczenia penicylaminą zaleca się regularne wykonywanie badań kontrolnych, w tym:
- Badanie ogólne moczu, morfologię krwi z rozmazem oraz oznaczenie liczby płytek krwi co 2 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie co miesiące¹.
- Badanie RTG układu moczowego raz do roku u pacjentów z cystynurią w celu wykrycia kamieni nerkowych².
- Kontrola prób czynnościowych wątroby co 6 miesięcy³.

Działania niepożądane

Penicylamina może powodować poważne działania niepożądane, takie jak:
- Niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, trombocytopenia, zespół Goodpasture’a, miastenia rzekomoporaźna⁴.
- Proteinuria i hematuria, które mogą wskazywać na kłębuszkowe zapalenie nerek⁵.
- Zespół miasteniczny, który może prowadzić do miastenii⁶.
- Pęcherzyca, wymagająca natychmiastowego przerwania leczenia⁷.

Środki ostrożności

Pacjenci z nadwrażliwością na penicylinę mogą być uczuleni na penicylaminę (nadwrażliwość krzyżowa)⁸.
Przed zabiegami chirurgicznymi należy zmniejszyć dawkę penicylaminy do 250 mg na dobę⁹.
W przypadku wystąpienia gorączki lub wysypki w trakcie leczenia, należy rozważyć odstawienie leku¹⁰.

Inne ostrzeżenia

Produkt zawiera laktozę jednowodną, dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy–galaktozy¹¹.
Obecność laku azorubiny (E122) może powodować reakcje alergiczne¹².

Dawkowanie

Dawkowanie ogólne

Wielkość dawki penicylaminy jest uzależniona od wskazania do stosowania. Lek należy przyjmować co najmniej 30 minut przed posiłkiem¹.

Dzieci i młodzież

Ze względu na dostępność tylko w dawce 250 mg, lek nie jest odpowiedni dla dzieci poniżej 12 roku życia².

Specyficzne wskazania

Reumatoidalne zapalenie stawów

Dorośli: Początkowa dawka wynosi 125-250 mg/dobę, zwiększana co 4-12 tygodni o 125-250 mg, aż do remisji. Dawka podtrzymująca to 500-750 mg/dobę, nie przekraczając 1500 mg/dobę³.

Choroba Wilsona

Dorośli: 1500-2000 mg/dobę w dawkach podzielonych, z możliwością redukcji do 750-1000 mg/dobę po remisji⁴.

Uwagi dodatkowe

Podczas leczenia zaleca się picie co najmniej 3 litrów płynów na dobę, w tym 500 ml przed snem i 500 ml w nocy⁵.

Dieta

Zalecana jest dieta uboga w metioninę, aby zminimalizować produkcję cystyny, z wyjątkiem dzieci w okresie wzrostu i kobiet w ciąży⁶.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na penicylaminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą¹.
Toczeń rumieniowaty².
Pacjenci, u których w przeszłości wystąpiła niedokrwistość aplastyczna lub agranulocytoza podczas stosowania penicylaminy³.
Pacjenci z reumatoidalnym zapaleniem stawów z jednoczesnymi zaburzeniami czynności nerek obecnie lub w przeszłości⁴.
Pacjenci z przewlekłym zatruciem ołowiem, u których stwierdzono badaniem RTG obecność substancji zawierających ołów w przewodzie pokarmowym⁵.
Pacjenci stosujący preparaty złota, leki przeciwmalaryczne, cytostatyki, oksyfenylobutazon i fenylobutazon⁶.

Uwagi dodatkowe

Zatrucie ołowiem

Penicylamina może być nieskuteczna i niebezpieczna w przypadku nadmiernego spożywania ołowiu podczas jej podawania. Podawanie leku można rozpocząć dopiero po usunięciu substancji zawierających ołów z przewodu pokarmowego⁷.

Interakcje z innymi lekami

Penicylamina może wywoływać działania niepożądane ze strony układu krwiotwórczego i nerek, szczególnie w połączeniu z preparatami złota, lekami przeciwmalarycznymi, cytostatykami, oksyfenylobutazonem i fenylobutazonem⁸.

Interakcje

Interakcje z witaminami

Penicylamina zwiększa zapotrzebowanie na witaminę B6 (pirydoksynę) oraz jest jej antagonistą. Dodatkowo, zwiększa wydalanie pirydoksyny w moczu, co może prowadzić do niedokrwistości lub obwodowego zapalenia nerwów¹.

Interakcje z metalami ciężkimi

Penicylamina tworzy związki kompleksowe z metalami ciężkimi. W przypadku stosowania preparatów żelaza, należy zachować co najmniej dwugodzinną przerwę między przyjmowaniem tych preparatów a penicylaminą².

Interakcje z lekami hamującymi czynność szpiku

Penicylaminy nie należy stosować jednocześnie z lekami hamującymi czynność szpiku kostnego, takimi jak preparaty złota, leki przeciwmalaryczne, cytostatyki, oksyfenylobutazon czy fenylobutazon. Szczegóły można znaleźć w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Cuprenil³.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Wpływ penicylaminy na ciążę

Bezpieczeństwo stosowania penicylaminy u kobiet w ciąży nie zostało ustalone. Badania na zwierzętach wykazały, że podanie szczurom dawek sześciokrotnie większych od maksymalnych dawek zalecanych u ludzi powoduje u płodu wady wrodzone w układzie kostnym oraz rozszczep podniebienia¹.

Zalecenia w zależności od wskazań:

Choroba Wilsona: Chociaż nie obserwowano zaburzeń rozwojowych u noworodków, zaleca się zmniejszenie dawek dobowych do 1 g. W przypadku planowanego cesarskiego cięcia, dawka powinna być zmniejszona do 250 mg w ostatnich 6 tygodniach ciąży oraz do czasu zagojenia ran pooperacyjnych².
Reumatoidalne zapalenie stawów: Nie zaleca się stosowania penicylaminy u kobiet w ciąży z tym schorzeniem, ze względu na doniesienia o występowaniu wad wrodzonych u dzieci³.
Cystynuria: Nie zaleca się stosowania penicylaminy u kobiet w ciąży z cystynurią⁴.

Wpływ penicylaminy na karmienie piersią

Brak jest danych dotyczących przenikania penicylaminy do mleka kobiet karmiących piersią. W związku z tym nie zaleca się stosowania tego leku u kobiet karmiących⁵.

Działania niepożądane

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Często: trombocytopenia, powiększenie węzłów chłonnych¹.
Niezbyt często: agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, leukopenia².

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często: pokrzywka, rumień, świąd³.
Rzadko: złuszczające zapalenie skóry, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella), pęcherzyca⁴.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Często: bóle stawów⁵.
Rzadko: miastenia rzekomoporaźna, zespół toczniopodobny⁶.

Inne zaburzenia

Zaburzenia oka: rzadko: zapalenie nerwu wzrokowego⁷.
Zaburzenia ucha i błędnika: rzadko: szumy uszne⁸.
Zaburzenia żołądka i jelit: często: zapalenie jamy ustnej; rzadko: zapalenie trzustki, nawrót choroby wrzodowej żołądka⁹.
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: rzadko: żółtaczka cholestatyczna¹⁰.
Zaburzenia nerek i dróg moczowych: często: uszkodzenie kłębuszków nerkowych, infekcja dróg moczowych; rzadko: zespół Goodpasture’a¹¹.
Zaburzenia ogólne: często: gorączka¹².

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania penicylaminy

Do tej pory nie odnotowano przypadków ostrego zatrucia penicylaminą. Jednakże, nawet w dawkach terapeutycznych, penicylamina może wywoływać różnorodne działania niepożądane, w tym ostre reakcje nadwrażliwości, szczególnie na początku leczenia. Może również wystąpić nadwrażliwość krzyżowa z penicyliną¹.

Postępowanie w przypadku przedawkowania penicylaminy

Leczenie przedawkowania penicylaminy jest objawowe i obejmuje:

Reakcje alergiczne: Należy przerwać stosowanie penicylaminy i podać kortykosteroidy. Następnie można rozpocząć ponowne podawanie penicylaminy, zaczynając od najmniejszych dawek i stopniowo zwiększając do skutecznej dawki terapeutycznej².
Niedobór żelaza i witaminy B6: W przypadku niedoborów, należy uzupełnić poziom żelaza i witaminy B6³.
Zaburzenia smaku: Zaleca się podawanie 5 do 10 mg miedzi na dobę w postaci 5–10 kropli 4% roztworu CuSO₄·5H₂O w soku owocowym, w dwóch dawkach podzielonych⁴. Uwaga: Nie należy podawać miedzi pacjentom z chorobą Wilsona⁵.