Popularne
Substancją czynną w produktach leczniczych jest tlen (Oxygenium), który występuje w stężeniu nie mniejszym niż 99,5% objętości w większości preparatów1. W przypadku preparatu OXiN, stężenie tlenu wynosi 21,0 – 22,4% v/v2.
Postacie farmaceutyczne obejmują:
W przypadku preparatu Powietrze medyczne syntetyczne Air Products, tlen występuje w stężeniu 22% v/v3.
Tlen medyczny jest stosowany w leczeniu niedotlenienia w różnych stanach klinicznych, takich jak:
Ponadto, tlen medyczny jest stosowany jako część znieczulenia ogólnego i intensywnej opieki, w tym w opiece przed- i pooperacyjnej, reanimacji pacjentów w stanie krytycznym oraz reanimacji noworodków8.
W przypadku preparatu OXiN, syntetyczne powietrze medyczne jest stosowane jako część przepływu świeżego gazu podczas terapii wentylacyjnej, znieczulenia oraz jako gaz nośny przy nebulizacji9.
Tlen medyczny jest stosowany w leczeniu różnych postaci niedotlenienia. Jest szczególnie korzystny u pacjentów z prawidłowym zużyciem tlenu, u których stwierdza się zmniejszoną prężność tlenu w mieszanej krwi żylnej podczas oddychania powietrzem atmosferycznym1.
Tlen medyczny jest integralną częścią znieczulenia ogólnego i intensywnej opieki medycznej. Stosuje się go w następujących sytuacjach:
Tlen medyczny jest podawany w stężeniach od 21% do 100%, w zależności od potrzeb pacjenta. Dawkę i czas stosowania określa personel medyczny1.
W przypadku tlenoterapii hiperbarycznej (HBO), tlen jest podawany pod ciśnieniem powyżej 1,4-krotnie wyższego od ciśnienia atmosferycznego, a czas trwania pojedynczego leczenia wynosi od 60 minut do 4-6 godzin2.
Tlen medyczny jest podawany przez inhalację przez płuca, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest podawany do utleniacza w pozaustrojowym obiegu systemu omijającego krążenie sercowo-płucne3.
W przypadku wentylacji mechanicznej, tlen jest podawany za pośrednictwem maski twarzowej, rurki intubacyjnej lub tracheostomijnej4.
W znieczuleniu, tlen jest podawany jako część przepływu świeżego gazu, często w mieszaninie z syntetycznym powietrzem medycznym5.
Syntetyczne powietrze medyczne można stosować we wszystkich grupach wiekowych, w tym u noworodków, niemowląt, dzieci i młodzieży6.
Noworodkom można podawać maksymalnie 100% tlenu, jeżeli istnieje taka konieczność, jednak zaleca się unikanie stężeń przekraczających 40% ze względu na ryzyko uszkodzenia soczewki lub zapadnięcia płuc7.
Nie stosować tlenu medycznego u pacjentów, u których prężność CO2 w krwi tętniczej przekracza 9,3 kPa. Może to prowadzić do narkozy dwutlenkowęglowej z utratą przytomności, a następnie do zgonu pacjenta123.
W przypadku hiperbarycznej terapii tlenowej (HBOT) przeciwwskazaniem jest nieleczona odma opłucnowa4.
Stężenie wdychanego tlenu należy zmniejszyć u wcześniaków, aby uniknąć potencjalnych powikłań56.
U pacjentów z przewlekłym zapaleniem oskrzeli i rozedmą płuc należy zmniejszyć stężenie wdychanego tlenu56.
Stosowanie wysokich stężeń tlenu podczas terapii bleomycyną nasila działania niepożądane tego cytostatyku, takie jak zwłóknienie tkanki płucnej1.
Podczas terapii tlenowej w leczeniu zatruć parakwatem, uszkodzenia tkanki płucnej mogą się pogłębić u pacjentów z wcześniejszymi uszkodzeniami płuc powstałymi podczas leczenia tlenem2.
Przeciwwskazaniami do hiperbarycznej terapii tlenowej jest leczenie z użyciem adriamycyny, disulfiramu, cisplatyny, sulfamylonu3.
Znane są przypadki oddziaływania tlenu z amiodaronem, które mogą prowadzić do nawrotu uszkodzenia płuc4.
Duże stężenie tlenu może pogłębić uszkodzenie płuc przez czynniki toksyczne, takie jak nitrofurantoina5.
Tlen w dużym stężeniu może wchodzić w reakcje z tlenkiem azotu (NO), w wyniku czego powstaje NO2 i inne tlenki azotu (NOx)6.
Depresja oddechowa spowodowana alkoholem może pogłębić się pod wpływem tlenu7.
Istnieje ryzyko pożaru w przypadku obecności innych źródeł zapłonu (palenie tytoniu, płomień, iskry, piecyki itp.) oraz substancji bardzo łatwopalnych (oleje, smary, kremy, maści, środki nawilżające itp.)8.
Stosowanie tlenu medycznego w ciąży jest możliwe, ale wymaga ostrożności. W badaniach na zwierzętach obserwowano toksyczny wpływ na rozmnażanie po podaniu tlenu przy podwyższonym ciśnieniu lub w wysokim stężeniu. Nie wiadomo, w jakim stopniu te wyniki są istotne dla ludzi1.
Terapia tlenowa w warunkach normobarycznych może być stosowana tylko w razie konieczności, tj. ze wskazań życiowych, u kobiet krytycznie chorych lub w przypadkach niedotlenienia2.
Hiperbaryczna terapia tlenowa (HBOT) wykazała korzyści dla płodu w przypadku zatrucia tlenkiem węgla (CO) w ciąży. W innych sytuacjach terapię HBOT u kobiet w ciąży należy stosować z zachowaniem środków ostrożności, ponieważ nie jest znany wpływ potencjalnego ryzyka uszkodzenia płodu wywołanego przez stres oksydacyjny3.
Tlen może być stosowany podczas karmienia piersią bez ryzyka dla dziecka4.
Syntetyczne powietrze medyczne może być stosowane podczas karmienia piersią5.
Syntetyczne powietrze medyczne może być stosowane przez kobiety w wieku rozrodczym6.
Brak dostępnych danych dotyczących płodności u kobiet i mężczyzn7.
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu12.
Przedawkowanie tlenu medycznego jest rzadkie i zwykle związane z terapią hiperbaryczną. Może prowadzić do toksyczności tlenowej, która objawia się głównie w układzie oddechowym, ośrodkowym układzie nerwowym i układzie krążenia1.
W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania tlenu, należy natychmiast podjąć działania mające na celu zmniejszenie stężenia tlenu i leczenie objawowe2.