Natrii hydrogenocarbonas

Wskazania stosowania

  • Kwasica metaboliczna
  • Kwasica mleczanowa
  • Zatrucie salicylanami
  • Zatrucie barbituranami
  • Nerczyca sulfonamidowa

Leki zawierające Natrii hydrogenocarbonas

Producenci leków z Natrii hydrogenocarbonas

O substancji czynnej

Opis substancji czynnej: Natrii hydrogenocarbonas

Natrii hydrogenocarbonas, znany również jako wodorowęglan sodu, jest substancją czynną stosowaną w leczeniu kwasicy metabolicznej oraz w celu alkalizacji moczu. W roztworze do wstrzykiwań Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma zawiera 84 mg/ml wodorowęglanu sodu, co odpowiada 23 mg sodu na 1 ml roztworu1.

Substancja ta działa poprzez neutralizację kwasów w organizmie, co prowadzi do przywrócenia równowagi kwasowo-zasadowej. Jest szczególnie skuteczna w przypadkach kwasicy metabolicznej, która może wystąpić w przebiegu ciężkich chorób nerek, niewydolności krążenia, wstrząsu, odwodnienia, choroby alkoholowej oraz podczas stosowania niektórych leków2.

Wskazania do stosowania

Wodorowęglan sodu jest wskazany w następujących sytuacjach klinicznych:

  • Kwasica metaboliczna – występująca w przebiegu ciężkich chorób nerek, zastoinowej niewydolności krążenia, wstrząsu, odwodnienia, choroby alkoholowej oraz podczas stosowania leków z grupy inhibitorów anhydrazy węglanowej i chlorku amonu3.
  • Kwasica mleczanowa – stan, w którym dochodzi do nadmiernego gromadzenia się kwasu mlekowego w organizmie4.
  • Alkalizacja moczu – konieczna w przypadku zatrucia salicylanami, barbituranami lub w nerczycy sulfonamidowej5.

Wskazania do stosowania

Wskazania do stosowania

Substancja czynna Natrii hydrogenocarbonas (wodorowęglan sodu) jest stosowana w następujących przypadkach:

  • Kwasica metaboliczna występująca w przebiegu ciężkich chorób nerek, zastoinowej niewydolności krążenia, we wstrząsie i odwodnieniu, chorobie alkoholowej oraz podczas stosowania leków z grupy inhibitorów anhydrazy węglanowej oraz chlorku amonu1.
  • Kwasica mleczanowa2.
  • Konieczność szybkiej alkalizacji moczu np. w zatruciu salicylanami i barbituranami lub w nerczycy sulfonamidowej3.

Dodatkowe informacje

Wodorowęglan sodu (Natrii hydrogenocarbonas) jest substancją stosowaną w celu przywrócenia równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Jego działanie polega na neutralizacji nadmiaru kwasów, co jest szczególnie ważne w stanach kwasicy metabolicznej i mleczanowej. Dodatkowo, alkalizacja moczu może być konieczna w przypadku zatruć niektórymi substancjami, takimi jak salicylany czy barbiturany, aby przyspieszyć ich wydalanie z organizmu3.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Hipokaliemia i hipokalcemia

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma może wywołać hipokaliemię i hipokalcemię. Hipokaliemia może prowadzić do alkalozy metabolicznej, a hipokalcemia może powodować tężyczkę i skurcz śródstopia. Przed zastosowaniem leku należy wyrównać niedobory elektrolitów, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia tych stanów1.

Pacjenci z niewydolnością krążenia i nerek

Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z niewyrównaną zastoinową niewydolnością krążenia, stanami obrzękowymi, zatrzymaniem sodu, ciężką niewydolnością nerek, skąpomoczem lub bezmoczem2.

Podanie dożylne

Lek należy podawać dokładnie do żyły, ponieważ podanie pozanaczyniowe może prowadzić do martwicy tkanek3.

Noworodki i dzieci

Szybkie wstrzyknięcie (10 ml/min.) hipertonicznego roztworu Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma u noworodków i dzieci poniżej 2 lat może wywołać hipernatremię, obniżyć ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego i spowodować krwawienia wewnątrzczaszkowe. U dzieci zaleca się dożylną infuzję w dawce nie większej niż 8 mEq/kg masy ciała na dobę4.

Zawartość sodu

Produkt leczniczy zawiera 23 mg sodu w 1 ml roztworu, co odpowiada 1,15% zalecanej przez WHO maksymalnej dobowej dawki sodu (2 g) dla osób dorosłych5.

Rozcieńczanie

Produkt może być rozcieńczany w 0,9% roztworze NaCl lub 5% roztworze glukozy. Zawartość sodu pochodzącego z rozcieńczalnika powinna być uwzględniona w obliczeniu całkowitej zawartości sodu w przygotowanym roztworze. Szczegółowe informacje dotyczące zawartości sodu w rozcieńczalniku można znaleźć w Charakterystyce Produktu Leczniczego stosowanego rozcieńczalnika6.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn7.

Dawkowanie

Dawkowanie

Dawka Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma zależy od stanu równowagi kwasowo-zasadowej i masy ciała pacjenta. Można ją obliczyć według wzoru:

NaHCO3 (mmol) = niedobór zasad (mmol) × masa ciała × 0,31.

1 ml roztworu zawiera: 1 mmol Na+ i 1 mmol HCO3- (= 1 mEq wodorowęglanu sodu NaHCO3)2.

Nie należy dążyć do całkowitego wyrównania deficytu zasad w ciągu 24 godzin terapii, ponieważ może wystąpić alkaloza metaboliczna i związane z nią objawy niepożądane3.

Sposób podawania

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma można podawać:

  • W bezpośredniej iniekcji dożylnej nierozcieńczony (ze wskazań życiowych, np. podczas zatrzymania akcji serca)4.
  • Rzadko podskórnie po rozcieńczeniu i doprowadzeniu roztworu do izotoniczności (np. 1,5% roztwór), stopień wchłaniania trudny do przewidzenia5.
  • W dożylnym wlewie kroplowym wyłącznie przez cewnik wprowadzony do żyły, w postaci rozcieńczonej 5% roztworem glukozy w stosunku 1 : 1, z szybkością 60 kropli/min6.

Specjalne grupy pacjentów

Niemowlęta i dzieci poniżej 2 lat

U niemowląt i dzieci poniżej 2 lat roztwór podaje się w powolnym wlewie kroplowym do 8 mEq/kg mc./dobę (8 ml/kg mc./dobę). Początkowa dawka powinna wynosić 1 mEq/kg mc. Z uwagi na niebezpieczeństwo krwawienia wewnątrzczaszkowego roztwór należy podawać w postaci rozcieńczonej7.

Pacjenci z zatrzymaniem akcji serca

W razie zastosowania u chorych z zatrzymaniem akcji serca, dawka początkowa nie powinna być większa niż 1 mEq/kg mc. Przy braku efektu leczniczego, kolejną dawkę produktu w ilości do 0,5 mEq/kg mc. można podać po 10 minutach8.

Starsze dzieci i dorośli

W lżejszych postaciach kwasicy metabolicznej u starszych dzieci i dorosłych produkt stosuje się w infuzji dożylnej w dawce 2 do 5 mEq/kg mc. (2 do 5 ml/kg mc.) co 4-8 godzin. Dawka podtrzymująca powinna być zależna od odpowiedzi terapeutycznej na produkt i wyników badań laboratoryjnych: oceny stanu równowagi kwasowo-zasadowej9.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania ogólne

  • Nadwrażliwość na substancję czynną (Natrii hydrogenocarbonas) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma1.

Specyficzne stany kliniczne

  • Alkaloza metaboliczna2.
  • Alkaloza oddechowa3.
  • Hipowentylacja4.
  • Hipernatremia oraz stany, w których dostarczanie sodu jest przeciwwskazane, np.:
    • zastoinowa niewydolność krążenia,
    • obrzęki,
    • choroba nadciśnieniowa,
    • rzucawka,
    • niewydolność nerek5.
  • Hipokalcemia, w której alkaloza może wywołać tężyczkę6.
  • Nadmierna utrata chlorków spowodowana m.in. wymiotami7.
  • Pacjenci z ryzykiem rozwoju alkalozy indukowanej przez leki moczopędne8.

Interakcje

Interakcje z innymi produktami leczniczymi

  • Lit: Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma zwiększa wydalanie soli litu podczas łącznego stosowania.
  • Kortykosteroidy i kortykotropina: Zachować ostrożność u pacjentów stosujących te leki, ponieważ 1 g Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma zawiera około 12 mEq Na+.
  • Tetracykliny (zwłaszcza doksycyklina): Alkalizacja moczu może spowodować wzrost klirensu nerkowego tetracyklin.
  • Chinidyna, pochodne amfetaminy, efedryna, pseudoefedryna: Alkalizacja moczu może wydłużyć okres półtrwania tych leków.
  • Leki moczopędne (bumetanid, kwas etakrynowy, furosemid, tiazydy): Jednoczesne stosowanie może doprowadzić do alkalozy hipochloremicznej.
  • Produkty potasu: Stosowanie równocześnie z produktami potasu może spowodować zmniejszenie stężenia potasu w surowicy krwi.

Interakcje z innymi substancjami

Brak dodatkowych informacji dotyczących interakcji z innymi substancjami w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Bezpieczeństwo stosowania w ciąży

Bezpieczeństwo stosowania Natrii hydrogenocarbonas u kobiet w ciąży nie zostało ustalone. Produkt leczniczy powinien być stosowany u kobiet w ciąży tylko wtedy, jeśli zdaniem lekarza oczekiwane korzyści przewyższają ryzyko uszkodzenia płodu1.

Bezpieczeństwo stosowania podczas karmienia piersią

Należy unikać stosowania produktu leczniczego zawierającego Natrii hydrogenocarbonas w czasie karmienia piersią2.

Działania niepożądane

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

  • Alkaloza metaboliczna oraz tężyczka, szczególnie u pacjentów z hipokalcemią i po zastosowaniu dużych dawek1.
  • Hipokaliemia2.
  • Hipernatremia3.
  • Hiperosmolarność, która może być szczególnie ciężka podczas resuscytacji sercowo-płucnej i stosowania dużych dawek4.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

  • Miejscowe owrzodzenia5.
  • Martwica tkanek6.
  • Obrzęki, które mogą wystąpić szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, niewydolnością krążenia oraz skłonnych do retencji sodu i obrzęków7.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych8.

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu9.

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania

W razie przedawkowania Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma może wystąpić alkaloza metaboliczna1.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

  • Przerwij infuzję i kontroluj objawy alkalozy2.
  • Zapewnij pacjentowi oddychanie zwrotne z ponownym wdychaniem wydychanego powietrza3.
  • W cięższych przypadkach zastosuj 0,9% roztwór chlorku sodu w infuzji dożylnej4.
  • W przypadku hipokaliemii podaj chlorek potasu5.
  • W razie wystąpienia tężyczki, której nie udaje się opanować przy pomocy oddychania zwrotnego, zastosuj glukonian wapnia dożylnie6.
  • W razie wystąpienia odczynów w miejscu wstrzyknięcia zastosuj ciepły okład oraz miejscowo lidokainę lub hialuronidazę7.