Metyraponum

Wskazania stosowania

  • Niedobór hormonu adrenokortykotropowego (ACTH)
  • ACTH-zależny zespół Cushinga
  • Endogenny zespół Cushinga

Leki zawierające Metyraponum

Producenci leków z Metyraponum

O substancji czynnej

Wskazania do stosowania

Metyrapon jest stosowany w następujących przypadkach:

  • Jako badanie diagnostyczne u pacjentów z niedoborem hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) oraz w diagnostyce różnicowej ACTH-zależnego zespołu Cushinga1.
  • W leczeniu pacjentów z endogennym zespołem Cushinga2.

Informacje o substancji czynnej

Metyrapon (Metyraponum)

Metyrapon jest inhibitorem enzymu 11β-hydroksylazy, który hamuje syntezę kortyzolu w korze nadnerczy. Działanie to prowadzi do zmniejszenia stężenia kortyzolu we krwi, co jest wykorzystywane zarówno w diagnostyce, jak i leczeniu zespołu Cushinga.

Mechanizm działania

Metyrapon blokuje konwersję 11-deoksykortyzolu do kortyzolu, co prowadzi do akumulacji 11-deoksykortyzolu i zmniejszenia poziomu kortyzolu. Efekt ten jest kluczowy w diagnostyce i leczeniu zaburzeń związanych z nadmiernym wydzielaniem kortyzolu.

Farmakokinetyka

Metyrapon jest szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego, a jego maksymalne stężenie we krwi osiągane jest w ciągu 1-2 godzin po podaniu. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, a wydalanie odbywa się przez nerki.

Wskazania do stosowania

Wskazania diagnostyczne

Metyrapon jest stosowany jako badanie diagnostyczne w następujących przypadkach:

  • U pacjentów z podejrzeniem niedoboru hormonu adrenokortykotropowego (ACTH)1.
  • W diagnostyce różnicowej ACTH-zależnego zespołu Cushinga1.

Wskazania terapeutyczne

Metyrapon jest również stosowany w leczeniu pacjentów z endogennym zespołem Cushinga1.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Ostrzeżenia ogólne

  • Test diagnostyczny z użyciem metyraponu powinien być przeprowadzany wyłącznie w referencyjnych ośrodkach szpitalnych1.
  • Przed zastosowaniem metyraponu u pacjentów z ograniczoną zdolnością wydzielniczą nadnerczy lub ciężką niedoczynnością przysadki, należy wykazać zdolność kory nadnerczy do odpowiedzi na egzogenne ACTH2.
  • U pacjentów z marskością wątroby może wystąpić opóźniona odpowiedź na metyrapon z powodu uszkodzenia wątroby3.

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci z niedoczynnością tarczycy

U pacjentów z niedoczynnością tarczycy odpowiedź na metyrapon może być opóźniona lub brakująca. Przed badaniem należy odstawić leki wpływające na czynność przysadki lub kory nadnerczy4.

Pacjenci z ciężkim zespołem Cushinga

U pacjentów z ciężkim zespołem Cushinga zwiększa się ryzyko zakażeń oportunistycznych, takich jak zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii5.

Monitorowanie i działania niepożądane

Hipokortyzolizm

Leczenie metyraponem może prowadzić do hipokortyzolizmu. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów, takich jak osłabienie, męczliwość, nudności, wymioty, niedociśnienie, hiperkaliemia, hiponatremia i hipoglikemia6.

Nadciśnienie tętnicze

Długotrwałe leczenie metyraponem może powodować nadciśnienie tętnicze z powodu nadmiernego wydzielania dezoksykortykosteronu7.

Hipokaliemia

Hipokaliemia może wystąpić u pacjentów z zespołem Cushinga oraz podczas leczenia metyraponem. Należy monitorować poziom potasu przed i podczas leczenia8.

Wydłużenie odstępu QTc

U pacjentów leczonych metyraponem może wystąpić bezobjawowe wydłużenie odstępu QTc. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami serca lub zaburzeniami elektrolitowymi9.

Dawkowanie

Zastosowania diagnostyczne

Krótki test po podaniu pojedynczej dawki

Test ten służy do rozpoznania niedoboru ACTH. Badanie można wykonać w warunkach ambulatoryjnych. Pacjent przyjmuje o północy Metopirone w dawce 30 mg/kg mc. (maksymalnie 3 g) wraz z jogurtem lub mlekiem, aby ograniczyć nudności i wymioty. Próbka krwi do analizy jest pobierana wcześnie rano (w godzinach 7:30 – 8:00). Następnie pacjent otrzymuje profilaktyczną dawkę 50 mg octanu kortyzonu1.

Test po podaniu wielokrotnym

Test ten służy do rozpoznania niedoboru ACTH i diagnostyki różnicującej nadczynności kory nadnerczy w zespole Cushinga. Pacjent musi być hospitalizowany. W pierwszym dniu ustalane są wartości początkowe dla 24 godzin poprzedzających badanie. W drugim dniu Metopirone jest podawany w dawce 500-750 mg co 4 godziny przez 24 godziny, łączna dawka wynosi 3,0 – 4,5 g. Działanie jest oceniane w dwóch próbkach z dwóch zbiórek dobowych moczu2.

Dzieci i młodzież

U dzieci zalecana jest taka sama dawka produktu leczniczego, jak u dorosłych. U dzieci należy stosować dawkę 15 mg/kg mc., przy minimalnej dawce wynoszącej 250 mg co 4 godziny dla 6 dawek3.

Zastosowanie lecznicze

Dorośli

W leczeniu zespołu Cushinga, dawka początkowa metyraponu może mieścić się w zakresie od 250 do 1500 mg/dobę zależnie od nasilenia hiperkortyzolizmu i przyczyny zespołu Cushinga. Dawkę należy dostosować indywidualnie do potrzeb danego pacjenta oraz zależnie od tolerancji produktu leczniczego. Zazwyczaj dawka podtrzymująca waha się od 500 do 6000 mg/dobę, podawana w trzech lub czterech dawkach podzielonych4.

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież: Zalecenia dotyczące dawkowania opierają się na ograniczonych danych. Dawkę należy dobierać indywidualnie dla każdego pacjenta w oparciu o stężenia kortyzolu i tolerancję produktu leczniczego5.

Pacjenci w podeszłym wieku: Dawkowanie jak u pacjentów dorosłych. Nie są wymagane specjalne zalecenia dawkowania6.

Sposób podawania

Kapsułki należy przyjmować popijając je mlekiem lub wraz z posiłkiem w celu ograniczenia nudności i wymiotów, które mogą powodować gorsze wchłanianie7.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania

Stosowanie preparatów zawierających Metyraponum jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:

  • Objawy pierwotnych zaburzeń czynności kory nadnerczy1.
  • Nadwrażliwość na substancję czynną (Metyraponum) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Metopirone2.

Dodatkowe informacje

Przed zastosowaniem leku zawierającego Metyraponum, należy dokładnie zapoznać się z pełną charakterystyką produktu leczniczego (ChPL), aby uniknąć działań niepożądanych i zapewnić bezpieczne stosowanie.

Interakcje

Obserwowane interakcje

Podczas stosowania metyraponu jako środka diagnostycznego, należy zwrócić uwagę na możliwe interakcje z innymi lekami, które mogą wpływać na wyniki badania. Do takich leków należą:

  • Leki przeciwpadaczkowe (np. fenytoina, barbiturany)
  • Leki przeciwdepresyjne i neuroleptyki (np. amitryptylina, chloropromazyna, alprazolam)
  • Hormony działające na oś podwzgórzowo-przysadkową
  • Kortykosteroidy
  • Leki przeciwtarczycowe
  • Cyproheptadyna

Jeśli nie można odstawić tych leków, należy ponownie rozważyć potrzebę przeprowadzenia badania z użyciem produktu leczniczego Metopirone1.

Przewidywane interakcje

Metyrapon może nasilać działanie toksyczne paracetamolu (acetaminofen) u ludzi2. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych substancji.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Częstość występowania

Brak danych lub istnieją tylko ograniczone dane dotyczące stosowania metyraponu u kobiet w okresie ciąży1.

Zalecenia

Produkt leczniczy Metopirone nie jest zalecany w badaniu diagnostycznym lub w leczeniu endogennego zespołu Cushinga do stosowania w okresie ciąży, chyba że potencjalna korzyść ze stosowania dla kobiety przeważa nad ryzykiem dla płodu2.

Monitorowanie

W przypadku konieczności podania produktu leczniczego Metopirone w czasie ciąży, należy monitorować poziom kortyzolu i elektrolitów u noworodka bezpośrednio po i tydzień po urodzeniu3.

Przenikanie do mleka

Brak wystarczających danych dotyczących przenikania metyraponu do mleka ludzkiego4.

Zalecenia

Podczas leczenia produktem leczniczym Metopirone należy przerwać karmienie piersią5.

Badania kliniczne

Nie przeprowadzono badań klinicznych wpływu metyraponu na płodność u ludzi6.

Badania na zwierzętach

W badaniach na zwierzętach wykazano, że metyrapon wywiera niekorzystny wpływ na spermatogenezę i rozwój pęcherzyków w jajnikach7.

Działania niepożądane

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Działania niepożądane związane z zaburzeniami krwi i układu chłonnego obejmują:

  • Leukopenia – częstość nieznana1
  • Niedokrwistość – częstość nieznana1
  • Trombocytopenia – częstość nieznana1

Zaburzenia endokrynologiczne

Działania niepożądane związane z zaburzeniami endokrynologicznymi obejmują:

  • Niewydolność nadnerczy – częstość nieznana2

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Działania niepożądane związane z zaburzeniami metabolizmu i odżywiania obejmują:

  • Zmniejszony apetyt – częstość nieznana3
  • Hipokalemia – częstość nieznana4

Zaburzenia układu nerwowego

Działania niepożądane związane z zaburzeniami układu nerwowego obejmują:

  • Ból głowy – częstość nieznana5
  • Zawroty głowy – częstość nieznana6
  • Sedacja – częstość nieznana7

Zaburzenia naczyniowe

Działania niepożądane związane z zaburzeniami naczyniowymi obejmują:

  • Nadciśnienie tętnicze – częstość nieznana8
  • Obniżenie ciśnienia tętniczego – częstość nieznana9

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

  • Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Telefon: +48 22 49 21 301
  • Faks: +48 22 49 21 309
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu10.

Przedawkowanie

Objawy przedmiotowe i podmiotowe

Ostre zatrucie metyraponem charakteryzuje się objawami żołądkowo-jelitowymi oraz ostrymi zaburzeniami czynności kory nadnerczy1.

Objawy żołądkowo-jelitowe:

  • Nudności2
  • Bóle brzucha3
  • Biegunka4
  • Wymioty5

Wyniki laboratoryjne

W przypadku przedawkowania metyraponu mogą wystąpić następujące zaburzenia laboratoryjne:

  • Hiponatremia6
  • Hipochloremia7
  • Hiperkalemia8

U pacjentów w trakcie insulinoterapii lub przyjmujących doustne leki przeciwcukrzycowe, objawy przedmiotowe i podmiotowe ostrego zatrucia mogą ulec nasileniu lub zmianom9.

Leczenie

Brak swoistego antidotum na przedawkowanie metyraponu. Postępowanie obejmuje:

  • Natychmiastowe odesłanie pacjenta do szpitala w celu uzyskania pomocy medycznej10.
  • Jeśli przedawkowanie nastąpiło w ciągu godziny, można rozważyć leczenie węglem aktywnym11.
  • Podanie dużej dawki hydrokortyzonu wraz z dożylnym podaniem roztworu soli fizjologicznej i glukozy12.
  • Kontrola ciśnienia tętniczego oraz równowagi wodno-elektrolitowej przez kilka dni13.