Levodopum + Benserazidum

Wskazania stosowania

  • Choroba Parkinsona
  • Dysfagia
  • Wczesnoporanna akinezja
  • Popołudniowa akinezja
  • Opóźnienie działania leku (delayed-on)
  • Skrócenie działania leku (wearing-off)
  • Dyskineza szczytu dawki
  • Pogorszenie końca dawki
  • Nocny bezruch
  • Zespół niespokojnych nóg (RLS)
  • Idiopatyczny zespół niespokojnych nóg
  • Zespół niespokojnych nóg związany z niewydolnością nerek wymagającą dializy
  • Zespół parkinsonowski
  • Parkinsonizm indukowany leczeniem

Leki zawierające Levodopum + Benserazidum

Producenci leków z Levodopum + Benserazidum

O substancji czynnej

Informacje ogólne

Substancjami czynnymi w lekach są lewodopa i benserazyd (w postaci chlorowodorku), które występują w stałym stosunku 4:1. Lewodopa jest prekursorem dopaminy, natomiast benserazyd jest inhibitorem dekarboksylazy obwodowej, co zapobiega przedwczesnemu przekształceniu lewodopy w dopaminę poza ośrodkowym układem nerwowym1.

Leki te są dostępne w różnych postaciach, w tym kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, tabletki oraz tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej. Każda postać zawiera różne dawki lewodopy i benserazydu, dostosowane do potrzeb pacjentów2.

Mechanizm działania

Lewodopa jest przekształcana w dopaminę w mózgu, co kompensuje niedobór dopaminy charakterystyczny dla choroby Parkinsona. Benserazyd, będąc inhibitorem dekarboksylazy obwodowej, zapobiega przedwczesnemu przekształceniu lewodopy w dopaminę poza ośrodkowym układem nerwowym, zwiększając tym samym dostępność lewodopy w mózgu3.

Dzięki temu mechanizmowi, leki te skutecznie łagodzą objawy choroby Parkinsona, takie jak drżenie, spowolnienie ruchów i sztywność mięśni, a także są stosowane w leczeniu zespołu niespokojnych nóg4.

Wskazania do stosowania

Choroba Parkinsona

Substancja czynna Levodopum + Benserazidum jest wskazana w leczeniu choroby Parkinsona, charakteryzującej się drżeniem, spowolnieniem ruchów oraz sztywnością mięśni1. Szczególnie zalecana jest u pacjentów z dysfagią (zaburzeniami połykania) oraz w sytuacjach, gdy pożądane jest szybsze rozpoczęcie działania leku, np. u chorych z wczesnoporanną lub popołudniową akinezją, opóźnieniem działania leku („delayed-on”) lub skróceniem jego działania („wearing-off”)2.

Dodatkowo, preparaty o przedłużonym uwalnianiu (np. Madopar HBS) są wskazane u pacjentów z wahaniami działania leku, takimi jak „dyskineza szczytu dawki” czy „pogorszenie końca dawki”3.

Zespół Niespokojnych Nóg (RLS)

Substancja czynna Levodopum + Benserazidum jest również stosowana w leczeniu objawowym zespołu niespokojnych nóg (RLS), zarówno w przypadku idiopatycznego RLS, jak i RLS związanego z niewydolnością nerek wymagającą dializy4.

Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć niedobór żelaza jako przyczynę objawów RLS. W przypadku stwierdzenia niedoboru żelaza, należy najpierw wdrożyć suplementację żelaza5.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Ostrzeżenia ogólne

  • U osób predysponowanych mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości1.
  • Zgłaszano zmiany w liczbie krwinek (np. anemię hemolityczną, leukopenię i trombocytopenię). W kilku przypadkach zgłaszano agranulocytozę i pancytopenię, w których związek z przyjmowaniem lewodopy i benserazydu nie mógł być ani ustalony, ani wykluczony2.
  • Nie wolno nagle odstawiać lewodopy i benserazydu. Nagłe odstawienie może prowadzić do wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego, który może zagrażać życiu3.
  • Podczas stosowania lewodopy może wystąpić senność i w rzadkich przypadkach nagłe napady snu4.
  • Zespół dysregulacji dopaminowej (DDS) może wystąpić u niewielkiej liczby pacjentów, którzy przyjmują większe niż zalecane dawki leku5.

Monitorowanie pacjentów

  • Należy często kontrolować morfologię krwi podczas rozpoczynania leczenia, a następnie regularnie przez cały czas trwania terapii6.
  • U pacjentów z jaskrą z otwartym kątem przesączania należy regularnie mierzyć ciśnienie śródgałkowe, gdyż lewodopa teoretycznie może je podwyższać7.
  • U pacjentów z cukrzycą należy często badać stężenie glukozy we krwi i odpowiednio dostosowywać dawki leków przeciwcukrzycowych8.
  • Pacjentów należy monitorować pod kątem rozwoju zaburzeń kontroli impulsów, takich jak uzależnienie od gier hazardowych, hiperseksualność czy kompulsywne objadanie się9.

Interakcje i przeciwwskazania

  • Nie należy podawać lewodopy i benserazydu razem z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO, ponieważ może to prowadzić do przełomu nadciśnieniowego10.
  • Jednoczesne podawanie leków przeciwpsychotycznych z lekami blokującymi receptor D2 może znosić działanie lewodopy11.
  • Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania lewodopy z lekami sympatykomimetycznymi, ponieważ może nasilać ich działanie12.
  • W przypadku znieczulenia ogólnego z użyciem halotanu, należy odstawić lewodopę na 12-48 godzin przed zabiegiem13.

Dawkowanie

Dawkowanie

Choroba Parkinsona

  • Dawka zależy od ciężkości objawów i tolerancji pacjenta. Leczenie rozpoczyna się od stopniowego zwiększania dawki1.
  • U pacjentów nieleczonych wcześniej lewodopą, dawka początkowa wynosi 100-200 mg lewodopy + 25-50 mg benserazydu na dobę2.
  • Dawkę można zwiększać co 3-7 dni o 50 mg lewodopy + 12,5 mg benserazydu lub 100 mg lewodopy + 25 mg benserazydu3.
  • Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 800 mg lewodopy + 200 mg benserazydu4.
  • Dawka dobowa powinna być podzielona na 1-4 dawki, a w późniejszym etapie na co najmniej 4 dawki5.

Zespół niespokojnych nóg (RLS)

  • Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 200-300 mg lewodopy + 50-75 mg benserazydu6.
  • Leczenie rozpoczyna się od 100 mg lewodopy + 25 mg benserazydu na dobę, z możliwością zwiększenia do 200 mg + 50 mg7.

Sposób podawania

  • Tabletki należy przyjmować na 30 minut przed posiłkiem lub 1 godzinę po posiłku, aby uniknąć wpływu białek z pokarmu na wchłanianie lewodopy8.
  • Kapsułki o przedłużonym uwalnianiu należy połykać w całości, bez rozgryzania9.
  • Tabletki można podzielić na równe dawki w celu łatwiejszego połknięcia10.

Specjalne zalecenia

Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby

  • U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny ≥30 mL/min) dostosowanie dawki nie jest konieczne11.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • Dawka powinna być zwiększana powoli i stopniowo12.

Dzieci i młodzież

  • Produkt jest przeciwwskazany u dzieci, młodzieży i pacjentów poniżej 25 lat13.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania ogólne

Substancja czynna Levodopum + Benserazidum jest przeciwwskazana w następujących przypadkach:

  • Nadwrażliwość na lewodopę, benserazyd lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku 1.
  • Pacjenci w wieku poniżej 25 lat (rozwój układu kostnego musi być zakończony)2.
  • Kobiety w ciąży lub kobiety w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod antykoncepcji3.

Interakcje z innymi lekami

Substancja czynna Levodopum + Benserazidum nie powinna być stosowana z następującymi lekami:

  • Nieselektywne inhibitory monoaminooksydazy (MAO) z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego4.
  • Łączne podawanie selektywnego inhibitora MAO-A i selektywnego inhibitora MAO-B, co odpowiada nieselektywnemu hamowaniu MAO5.

Specyficzne grupy pacjentów

Substancja czynna Levodopum + Benserazidum jest przeciwwskazana u pacjentów z:

  • Niewyrównanymi zaburzeniami endokrynologicznymi (np. guz chromochłonny nadnerczy, nadczynność tarczycy, zespół Cushinga)6.
  • Niewyrównanymi zaburzeniami czynności nerek (z wyjątkiem pacjentów poddawanych dializie z RLS)7.
  • Niewyrównanymi zaburzeniami czynności wątroby8.
  • Częstymi zaburzeniami serca (np. ciężkie arytmie serca i niewydolność serca)9.
  • Zaburzeniami psychicznymi z objawami psychotycznymi10.
  • Jaskrą z zamkniętym kątem przesączania11.

Interakcje

Interakcje farmakokinetyczne

Triheksyfenidyl

W przypadku równoczesnego stosowania lewodopy z triheksyfenidylem zmniejsza się szybkość, ale nie stopień absorpcji lewodopy. Jednak w przypadku postaci o przedłużonym uwalnianiu (np. Madopar HBS, Xevoben XR) nie obserwuje się wpływu na farmakokinetykę lewodopy1.

Środki zobojętniające sok żołądkowy

Jednoczesne podawanie środków zobojętniających sok żołądkowy zmniejsza wchłanianie lewodopy o 32%2.

Siarczan żelaza

Siarczan żelaza zmniejsza wartość maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) i wartość AUC lewodopy o 30-50%. Zmiany te mogą być istotne klinicznie u niektórych pacjentów3.

Metoklopramid

Metoklopramid zwiększa szybkość wchłaniania lewodopy4.

Domperidon

Domperidon może zwiększać biodostępność lewodopy poprzez zwiększone wchłanianie w jelicie. Jednak istnieje zwiększone ryzyko arytmii przy jednoczesnym stosowaniu lewodopy i domperidonu5.

Interakcje farmakodynamiczne

Leki neuroleptyczne, opioidy i rezerpina

Leki neuroleptyczne, opioidy oraz preparaty przeciwnadciśnieniowe zawierające rezerpinę hamują działanie lewodopy6.

Leki przeciwpsychotyczne

Leki przeciwpsychotyczne, szczególnie antagoniści receptora D2, mogą znosić działanie lewodopy. Należy zachować ostrożność i monitorować pacjenta pod kątem nasilenia objawów choroby Parkinsona7.

Inhibitory MAO

Nie wolno jednocześnie podawać lewodopy z nieodwracalnymi, nieselektywnymi inhibitorami MAO. Dopuszcza się stosowanie z selektywnymi inhibitorami MAO-B (np. selegilina, rasagilina) lub MAO-A (np. moklobemid), ale wymaga to starannego dostosowania dawki8.

Leki sympatykomimetyczne

Lewodopa może nasilać działanie leków sympatykomimetycznych (np. epinefryna, norepinefryna). W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania wymagane jest ścisłe monitorowanie układu krążenia9.

Leki przeciwnadciśnieniowe

Objawowe niedociśnienie ortostatyczne może wystąpić u pacjentów przyjmujących lewodopę i inhibitory dekarboksylazy. Należy ostrożnie włączać lewodopę u pacjentów przyjmujących leki przeciwnadciśnieniowe i monitorować ciśnienie krwi10.

Wpływ na badania laboratoryjne

Fałszywe wyniki badań

Lewodopa może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych dotyczących katecholamin, kreatyniny, kwasu moczowego oraz glukozurii. W badaniu ogólnym moczu może pojawić się fałszywie dodatni wynik obecności związków ketonowych11.

Odczyn Coombsa

U pacjentów przyjmujących lewodopę mogą występować fałszywie dodatnie wyniki odczynu Coombsa12.

Wpływ posiłków bogatych w białko

Jednoczesne spożywanie posiłków bogatych w białko może osłabiać działanie lewodopy, ponieważ konkuruje ona z aminokwasami o transport przez błonę śluzową żołądka i barierę krew-mózg13.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Częstość występowania wad wrodzonych u dzieci matek leczonych lewodopą i benserazydem

Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu lewodopy i benserazydu na ciążę u ludzi. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ obu substancji na rozwój płodu. W związku z tym:

  • Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się wykonanie testu ciążowego, aby wykluczyć ciążę1.
  • Produkt jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod antykoncepcji2.
  • Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas leczenia, należy odstawić lek poprzez stopniowe zmniejszanie dawki3.

Wpływ na laktację i karmienie piersią

Lewodopa hamuje wydzielanie prolaktyny, co może prowadzić do zahamowania laktacji. Dodatkowo:

  • Nie wiadomo, czy benserazyd przenika do mleka ludzkiego, ale obserwowano zmiany zwyrodnieniowe szkieletu u rosnących zwierząt po podaniu benserazydu4.
  • Kobiety nie powinny karmić piersią podczas leczenia, a jeśli leczenie jest konieczne, należy przerwać karmienie piersią5.

Wpływ na płodność

Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu lewodopy i benserazydu na płodność u ludzi6.

Działania niepożądane

Działania niepożądane

Podczas stosowania lewodopy z benserazydem mogą wystąpić następujące działania niepożądane, których częstość jest nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych):

  • Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: infekcje z gorączką, zapalenie oskrzeli, zapalenie błony śluzowej nosa1.
  • Zaburzenia krwi i układu chłonnego: niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość, leukopenia2.
  • Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: zmniejszony apetyt3.
  • Zaburzenia psychiczne: zespół dysregulacji dopaminowej, stan splątania, depresja, pobudzenie, lęk, bezsenność, halucynacje, urojenia, dezorientacja, patologiczna skłonność do hazardu, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie, napadowe objadanie się, zespół zaburzeń odżywiania4.
  • Zaburzenia układu nerwowego: brak smaku, zaburzenia smaku, dyskinezja (ruchy pląsawicze i atetotyczne), fluktuacje odpowiedzi terapeutycznej, zamrożenie, pogorszenie końca dawki, zespół przełączenia „on-off”, zespół niespokojnych nóg, senność, nagły napad snu5.
  • Zaburzenia serca: arytmia6.
  • Zaburzenia naczyniowe: niedociśnienie ortostatyczne7.
  • Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty, biegunka, zmiana zabarwienia śliny, języka, zębów lub błony śluzowej jamy ustnej8.
  • Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: zwiększenie aktywności transaminaz, fosfatazy alkalicznej lub gamma-glutamylotransferazy9.
  • Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: świąd, wysypka10.
  • Zaburzenia nerek i dróg moczowych: zwiększenie stężenia mocznika we krwi, chromaturia11.

Zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów leczonych agonistami dopaminy i (lub) innymi dopaminergicznymi produktami leczniczymi zawierającymi lewodopę, w tym produktem leczniczym Madopar, może wystąpić zespół dysregulacji dopaminergicznej; uzależnienie od gier hazardowych, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie oraz kompulsywne lub napadowe objadanie się (patrz punkt 4.4 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Madopar)12.

Zaburzenia układu nerwowego

W późniejszym okresie leczenia mogą występować dyskinezy (np. ruchy pląsawicze i atetotyczne). Można je zazwyczaj wyeliminować lub ograniczyć poprzez zmniejszanie dawki produktu leczniczego13.

W przypadku dłuższego okresu leczenia mogą także występować wahania odpowiedzi na leczenie (objawy zamrożenia, dystonie końca dawki i zespół przełączenia „on-off”). Powyższe objawy można zazwyczaj wyeliminować lub ograniczyć poprzez odpowiednie dobranie dawki produktu leczniczego lub przez podawanie mniejszych pojedynczych dawek w krótszych odstępach czasu14.

Przyjmowanie lewodopy z benserazydem jest związane z występowaniem senności. W bardzo rzadkich przypadkach było ono związane z występowaniem epizodów nadmiernej senności w ciągu dnia oraz epizodów nagłego zasypiania15.

Zaburzenia żołądka i jelit

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występują głównie we wczesnym okresie leczenia i można je w znacznym stopniu ograniczyć poprzez przyjmowanie produktu leczniczego Madopar z niewielkim posiłkiem ubogim w białko, popijanie leku płynem bądź powolne zwiększanie jego dawki16.

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania

Objawy przedmiotowe i podmiotowe przedawkowania lewodopy z benserazydem są podobne do działań niepożądanych występujących podczas stosowania w dawkach terapeutycznych, ale mogą być bardziej nasilone. Do głównych objawów należą:

  • Objawy sercowo-naczyniowe: zaburzenia rytmu serca1.
  • Objawy psychiczne: splątanie, bezsenność2.
  • Objawy żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty3.
  • Objawy neurologiczne: patologiczne ruchy mimowolne4.

Opóźnione objawy w przypadku postaci o przedłużonym uwalnianiu

W przypadku przedawkowania postaci o przedłużonym uwalnianiu (np. Madopar HBS, Xevoben XR), wystąpienie objawów może być opóźnione ze względu na wolniejsze wchłanianie substancji czynnych z żołądka5.

Leczenie przedawkowania

W przypadku przedawkowania lewodopy z benserazydem zaleca się:

  • Monitorowanie stanu pacjenta: kontrola podstawowych czynności życiowych oraz innych parametrów zgodnie ze stanem klinicznym6.
  • Leczenie objawowe:
    • Zaburzenia sercowo-naczyniowe: podanie leków antyarytmicznych7.
    • Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego: podanie leków pobudzających układ oddechowy lub neuroleptyków8.
  • Postacie o przedłużonym uwalnianiu: zapobieganie dalszemu wchłanianiu leku poprzez odpowiednie metody9.