Fludrocortisoni acetas

Informacje ogólne

Fludrokortyzon octan (Fludrocortisoni acetas) jest syntetycznym kortykosteroidem o działaniu mineralokortykoidowym. Stosowany jest głównie w leczeniu zaburzeń związanych z niedoborem hormonów kory nadnerczy, takich jak pierwotna niewydolność kory nadnerczy (choroba Addisona) oraz wrodzony przerost nadnerczy z utratą soli¹².

Fludrokortyzon octan działa poprzez zwiększenie retencji sodu i wody w organizmie, co pomaga w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi i równowagi elektrolitowej¹.

Wskazania ogólne

Fludrokortyzon (Fludrocortisoni acetas) jest stosowany w leczeniu różnych stanów związanych z niedoborem mineralokortykoidów. Główne wskazania obejmują:

• Pierwotną niewydolność kory nadnerczy (choroba Addisona)¹
• Postać klasyczną wrodzonego przerostu nadnerczy (zespół nadnerczowo-płciowy z utratą soli)²

Ostrzeżenia ogólne

Fludrokortyzon jest silnym mineralokortykoidem o działaniu kortykosteroidowym, stosowanym głównie w terapii zastępczej. Ryzyko działań niepożądanych związanych z aktywnością glikokortykotropową można zminimalizować dzięki stosowaniu niskich dawek¹. Ze względu na silne działanie mineralokortykotropowe, Fludrokortyzon nie powinien być stosowany w nieswoistej terapii glikokortykoidami².

Należy monitorować spożycie elektrolitów i sodu, aby uniknąć nadciśnienia tętniczego, obrzęków i przyrostu masy ciała³.

Dawkowanie Fludrokortyzonu

Dorośli

• Pierwotna niewydolność kory nadnerczy (choroba Addisona): W przypadku zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej zalecana dawka dobowa wynosi od 0,05 mg do 0,2 mg, jako uzupełnienie do terapii octanem kortyzonu (zwykle 12,5 mg 3 razy na dobę). U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zalecana dawka dobowa to 0,05 mg¹.
• Postać klasyczna wrodzonego przerostu nadnerczy: Zalecana dawka dobowa wynosi od 0,1 mg do 0,2 mg².

Dzieci i młodzież

• Dzieci i młodzież poniżej 18 lat: Zalecana dawka dobowa to od 0,05 mg do 0,1 mg, dostosowana indywidualnie w zależności od wieku, masy ciała i ciężkości choroby³.
• Niemowlęta (w pierwszym roku życia): Zalecana dawka dobowa wynosi od 50 µg do 200 µg, w wyjątkowych przypadkach do 300 µg⁴.

Ogólne zalecenia

Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, biorąc pod uwagę ciśnienie krwi, stężenie potasu i sodu w surowicy oraz aktywność reniny w osoczu, która powinna mieścić się w normie lub w górnej granicy normy⁵.

Przeciwwskazania ogólne

• Nadwrażliwość na substancję czynną (fludrokortyzon) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Cortineff ophtalm. 0,1% oraz Fludrocortisone Adamed¹².

Interakcje farmakologiczne

Leki przeciwcukrzycowe

Fludrokortyzon może zmniejszać działanie leków przeciwcukrzycowych, co może prowadzić do konieczności zmiany dawkowania¹.

Inhibitory CYP3A

Jednoczesne podawanie inhibitorów CYP3A, w tym produktów zawierających kobicystat, może zwiększyć ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Należy unikać łączenia leków, chyba że korzyść przewyższa ryzyko².

Leki moczopędne i amfoterycyna B

Amfoterycyna B i leki moczopędne powodujące zwiększone wydalanie wapnia mogą nasilać hipokaliemię³.

Leki przeciwzakrzepowe

Fludrokortyzon może wpływać na działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych, zwiększając lub zmniejszając ich skuteczność, co może wymagać zmiany dawkowania⁴.

Leki antycholinesterazowe

Kortykosteroidy mogą osłabiać działanie leków antycholinesterazowych⁵.

Barbiturany i leki przeciwdrgawkowe

Barbiturany i inne leki przeciwdrgawkowe, takie jak ryfampicyna, mogą zwiększać metabolizm kortykosteroidów, prowadząc do osłabienia ich działania⁶.

Cyklosporyna

Cyklosporyna może nasilać działanie zarówno kortykosteroidów, jak i samej siebie⁷.

Glikozydy naparstnicy

Wzrost ryzyka wystąpienia arytmii i toksyczności naparstnicy w związku z hipokaliemią⁸.

Niedepolaryzujące leki zwiotczające

Kortykosteroidy mogą osłabiać lub nasilać działanie niedepolaryzujących leków zwiotczających⁹.

Isoniazyd

Kortykosteroidy mogą powodować zmniejszenie stężenia izoniazydu w surowicy¹⁰.

Ketokonazol

Ketokonazol może zmniejszać metabolizm kortykosteroidów, prowadząc do nasilenia ich działania¹¹.

Mifamurtyd

Ryzyko zmniejszonej skuteczności mifamurtydu, który działa poprzez stymulację układu odpornościowego. Należy unikać przewlekłego stosowania kortykosteroidów podczas leczenia mifamurtydem¹².

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) / kwas acetylosalicylowy

Zwiększone ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego oraz osłabienie działania farmakologicznego kwasu acetylosalicylowego. Przerwanie stosowania kortykosteroidów może prowadzić do wzrostu stężenia salicylanów¹³.

Somatotropina

Kortykosteroidy mogą osłabiać działanie somatotropiny¹⁴.

Leki stosowane w zaburzeniach czynności tarczycy

Zwiększony metabolizm kortykosteroidów u pacjentów z nadczynnością tarczycy i zmniejszony metabolizm u pacjentów z niedoczynnością tarczycy¹⁵.

Szczepionki

Ryzyko wystąpienia powikłań neurologicznych i osłabienia odpowiedzi immunologicznej w przypadku szczepienia pacjentów leczonych kortykosteroidami¹⁶.

Estrogen / leki antykoncepcyjne

Możliwe wydłużenie okresu półtrwania i stężenia kortykosteroidów¹⁷.

Wpływ na ciążę

Badania na zwierzętach wykazały, że kortykosteroidy, w tym fludrokortyzon, mogą powodować wady rozwojowe, takie jak rozszczep podniebienia i zniekształcenia szkieletu. Jednakże, wyniki te nie są uważane za istotne w kontekście stosowania u ludzi¹.

Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów u ludzi i zwierząt może prowadzić do zmniejszenia masy łożyska i masy urodzeniowej, a także do zahamowania czynności kory nadnerczy u noworodka². Z tego powodu, stosowanie fludrokortyzonu u kobiet w ciąży wymaga dokładnego rozważenia korzyści i ryzyka³.

W przypadku produktu Cortineff ophtalm. 0,1%, może on być stosowany w okresie ciąży tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu⁴.

Działania niepożądane ogólne

Fludrokortyzon może powodować szereg działań niepożądanych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub w dawkach przekraczających zalecane. Poniżej przedstawiono najważniejsze z nich:

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: zasadowica hipokaliemiczna, utrata apetytu¹.
• Zaburzenia układu nerwowego: bóle głowy, omamy, drgawki, omdlenia, zaburzenia smaku².
• Zaburzenia serca: niewydolność serca, przerost serca³.
• Zaburzenia naczyniowe: nadciśnienie⁴.
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka⁵.
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: osłabienie mięśni, zanik mięśni⁶.
• Zaburzenia ogólne: obrzęk⁷.
• Badania diagnostyczne: hipokaliemia⁸.

W przypadku stosowania dawek wyższych niż zalecane mogą wystąpić dodatkowe działania niepożądane, takie jak powikłania zakrzepowe, zaburzenia psychiczne, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, zahamowanie czynności kory nadnerczy, objawy podobne do zespołu Cushinga, osteoporoza, zanik skóry, jaskra, zaćma, osłabienie odporności na zakażenia, aktywacja utajonych infekcji, zaburzenia gojenia ran, bezsenność, zaburzenia miesiączkowania oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe⁹.

Przedawkowanie przewlekłe

W przypadku przewlekłego przedawkowania Fludrocortisoni acetas mogą wystąpić następujące objawy:

• Nadciśnienie tętnicze
• Obrzęk
• Hipokaliemia
• Wyraźne zwiększenie masy ciała
• Osłabienie mięśni
• Powiększenie serca

Postępowanie: Należy przerwać stosowanie produktu. Po ustąpieniu objawów można wznowić leczenie z zastosowaniem mniejszych dawek. Można rozważyć suplementację potasu¹.