Dydrogesteronum

Wskazania stosowania

  • Niedobór progesteronu
  • Bolesne miesiączkowanie
  • Endometrioza
  • Wtórny brak miesiączki
  • Nieregularne cykle miesiączkowe
  • Nieprawidłowe krwawienia z macicy
  • Zespół napięcia przedmiesiączkowego
  • Poronienie zagrażające
  • Poronienie nawykowe
  • Bezpłodność związana z niewydolnością ciałka żółtego
  • Hormonalna terapia zastępcza u kobiet z zachowaną macicą z zaburzeniami spowodowanymi przez naturalną lub indukowaną chirurgicznie menopauzę

Leki zawierające Dydrogesteronum

Producenci leków z Dydrogesteronum

O substancji czynnej

Informacje ogólne

Dydrogesteron jest syntetycznym analogiem progesteronu, który wykazuje działanie podobne do naturalnego progesteronu. Jest stosowany w leczeniu różnych zaburzeń związanych z niedoborem progesteronu oraz w hormonalnej terapii zastępczej.

Skład

  • Substancja czynna: Dydrogesteron (Dydrogesteronum) - 10 mg
  • Substancje pomocnicze: Laktoza jednowodna - 111,1 mg

Pełny wykaz substancji pomocniczych znajduje się w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Duphaston1.

Wskazania do stosowania

Niedobory progesteronu

  • Leczenie bolesnego miesiączkowania
  • Leczenie endometriozy
  • Leczenie wtórnego braku miesiączki
  • Leczenie nieregularnych cykli miesiączkowych
  • Leczenie nieprawidłowych krwawień z macicy
  • Leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego
  • Leczenie poronień zagrażających
  • Leczenie poronień nawykowych
  • Leczenie bezpłodności związanej z niewydolnością ciałka żółtego

Hormonalna terapia zastępcza

Przeciwdziałanie wpływowi niezrównoważonego stężenia estrogenu na błonę śluzową macicy, podawanemu w ramach hormonalnej terapii zastępczej u kobiet z zachowaną macicą, z zaburzeniami spowodowanymi przez naturalną lub indukowaną chirurgicznie menopauzę2.

Wskazania do stosowania

Niedobory progesteronu

Dydrogesteron jest stosowany w leczeniu różnych stanów związanych z niedoborem progesteronu, w tym:

  • Bolesne miesiączkowanie – łagodzenie bólu związanego z menstruacją1.
  • Endometrioza – leczenie objawów związanych z endometriozą2.
  • Wtórny brak miesiączki – przywracanie regularnych cykli menstruacyjnych3.
  • Nieregularne cykle miesiączkowe – regulacja nieregularnych cykli4.
  • Nieprawidłowe krwawienia z macicy – kontrola nieprawidłowych krwawień5.
  • Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) – łagodzenie objawów PMS6.
  • Poronienia zagrażające i nawykowe – wspomaganie utrzymania ciąży7.
  • Bezpłodność związana z niewydolnością ciałka żółtego – leczenie niepłodności spowodowanej niedoborem progesteronu8.

Hormonalna terapia zastępcza

Dydrogesteron jest stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) u kobiet z zachowaną macicą, u których występują zaburzenia związane z naturalną lub chirurgicznie indukowaną menopauzą. Jego głównym zadaniem jest przeciwdziałanie negatywnemu wpływowi niezrównoważonego stężenia estrogenu na błonę śluzową macicy9.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Ostrzeżenia ogólne

Przed rozpoczęciem leczenia dydrogesteronem nieprawidłowych krwawień z pochwy należy wyjaśnić ich etiologię. W trakcie pierwszych miesięcy terapii mogą pojawić się krwawienia i plamienia. W przypadku pojawienia się tych objawów dopiero po pewnym czasie stosowania leczenia lub utrzymywania się ich po przerwaniu leczenia, należy przeprowadzić badania mające na celu rozpoznanie ich przyczyny. Badania te mogą obejmować wykonanie biopsji błony śluzowej macicy w celu wykluczenia nowotworu złośliwego1.

Stany wymagające obserwacji

Pacjentkę należy poddawać ścisłej obserwacji, jeżeli występują u niej, występowały w przeszłości, uległy nasileniu w trakcie ciąży lub wcześniejszego leczenia hormonalnego, jakiekolwiek z wymienionych poniżej stanów chorobowych. W trakcie leczenia dydrogesteronem może dojść do nawrotu lub pogorszenia następujących stanów chorobowych, które mogą spowodować przerwanie leczenia:

  • porfiria
  • depresja
  • nieprawidłowe wartości wyników prób czynnościowych wątroby z powodu ostrej lub przewlekłej choroby wątroby2.

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)

W przypadkach leczenia objawów związanych z przekwitaniem, HTZ powinna być rozpoczynana jedynie wtedy, gdy objawy te powodują pogorszenie jakości życia. Zawsze powinno rozważyć się ryzyko i spodziewane korzyści związane z leczeniem. Oceny takiej powinno dokonywać się przynajmniej raz w roku, a terapia powinna być kontynuowana, tak długo, jak długo korzyści przeważają nad ryzykiem3.

Ryzyko nowotworów

U kobiet z zachowaną macicą wzrasta ryzyko rozrostu i rozwoju raka błony śluzowej macicy, gdy długotrwale są stosowane same estrogeny. Cykliczne dodanie progestagenu takiego jak dydrogesteron przez co najmniej 12 dni w miesiącu, w cyklu 28-dniowym, lub terapia metodą ciągłą złożoną estrogenem z progestagenem może zapobiec zwiększeniu ryzyka wystąpienia raka endometrium występującemu w HTZ z zastosowaniem samych estrogenów4.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

HTZ wiąże się z 1,3 - 3 krotnym wzrostem ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), tzn. zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Prawdopodobieństwo wystąpienia epizodu ŻCHZZ jest większe w czasie pierwszego roku stosowania HTZ niż w latach późniejszych5.

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Randomizowane, kontrolowane badania nie potwierdziły ochronnego wpływu stosowania HTZ złożonej (z zastosowaniem estrogenu i progestagenu) oraz samym estrogenem na zmniejszenie ryzyka zawału mięśnia sercowego u kobiet z lub bez współistniejącej choroby niedokrwiennej serca6.

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy zawiera laktozę jednowodną. Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy7.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów

Dydrogesteron wywiera niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwanie maszyn. Rzadko dydrogesteron może powodować niewielką senność i (lub) zawroty głowy, zwłaszcza w ciągu pierwszych kilku godzin po zastosowaniu. Dlatego też, należy zachować ostrożność w czasie prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn8.

Dawkowanie

Dawkowanie Dydrogesteronu

Dawkowanie dydrogesteronu jest dostosowywane indywidualnie w zależności od rodzaju i ciężkości zaburzenia oraz odpowiedzi klinicznej pacjentki1.

Podstawowe zasady dawkowania:

  • Bolesne miesiączkowanie: 10 mg lub 20 mg na dobę od 5 do 25 dnia cyklu2.
  • Endometrioza: 10 mg do 30 mg na dobę od 5 do 25 dnia cyklu lub w sposób ciągły3.
  • Nieprawidłowe krwawienie z macicy: 20 mg lub 30 mg na dobę przez okres do 10 dni4.

Zastosowania kliniczne Dydrogesteronu

Dydrogesteron jest stosowany w leczeniu różnych zaburzeń ginekologicznych, w tym:

Wybrane zastosowania:

  • Wtórny brak miesiączki: 10 mg lub 20 mg na dobę przez 14 dni drugiej części cyklu5.
  • Zespół napięcia przedmiesiączkowego: 10 mg dwa razy na dobę od drugiej połowy cyklu do pierwszego dnia kolejnego cyklu6.
  • Poronienie zagrażające: Dawka początkowa do 40 mg, następnie 20 mg lub 30 mg na dobę7.

Hormonalna terapia zastępcza z Dydrogesteronem

Dydrogesteron jest stosowany w hormonalnej terapii zastępczej w połączeniu z estrogenami:

Schematy terapii:

  • Terapia ciągła sekwencyjna: Estrogen podawany jest w sposób ciągły, a dydrogesteron 10 mg na dobę przez ostatnie 14 dni każdego 28-dniowego cyklu8.
  • Terapia cykliczna: Estrogen podawany jest przez 21 dni z 7 dniami przerwy, a dydrogesteron 10 mg na dobę przez ostatnie 12–14 dni terapii estrogenowej9.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania

  • Nadwrażliwość na substancję czynną (dydrogesteron) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Duphaston1.
  • Nowotwory zależne od progestagenów (np. oponiak) – rozpoznanie lub uzasadnione podejrzenie ich występowania2.
  • Krwawienie z pochwy o nieustalonej przyczynie3.

Uwagi dodatkowe

W przypadku równoczesnego stosowania estrogenu z dydrogesteronem należy wziąć pod uwagę przeciwwskazania do stosowania estrogenów4.

Interakcje

Metabolizm i interakcje enzymatyczne

Dydrogesteron jest metabolizowany głównie przez AKR 1C w ludzkim cytozolu, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu DHD. Dodatkowo, metabolizm zachodzi również poprzez cytochrom P450, głównie izoenzym CYP3A4, co prowadzi do powstania innych metabolitów1.

Metabolizm dydrogesteronu i DHD może ulec przyspieszeniu w przypadku jednoczesnego stosowania substancji indukujących aktywność enzymów cytochromu, takich jak leki przeciwdrgawkowe (np. fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), przeciwzakaźne (np. ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz) oraz produkty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), szałwię i miłorząb2.

Rytonawir i nelfinawir, mimo że są znane jako silne inhibitory enzymów cytochromu, mogą wykazywać właściwości indukujące w przypadku równoczesnego stosowania z hormonami steroidowymi3.

Interakcje z innymi lekami

Efektem klinicznym zwiększonego metabolizmu dydrogesteronu może być zmniejszenie skuteczności jego działania4.

Badania in vitro wykazały, że dydrogesteron i DHD w istotnych klinicznie stężeniach nie hamują ani nie pobudzają izoenzymów cytochromu P450 odpowiadających za metabolizm innych produktów leczniczych5.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Wpływ dydrogesteronu na ciążę

Dydrogesteron został przebadany u ponad 10 milionów kobiet w ciąży, bez wykazania szkodliwego wpływu na przebieg ciąży1. Istnieją doniesienia o potencjalnym związku między stosowaniem niektórych progestagenów a zwiększonym ryzykiem spodziectwa, jednak badania kliniczne z udziałem dydrogesteronu nie potwierdziły tego ryzyka2.

Badania niekliniczne potwierdzają bezpieczeństwo dydrogesteronu w zakresie rozwoju zarodkowo-płodowego, z działaniami niepożądanymi obserwowanymi jedynie przy dawkach znacznie przekraczających zalecane3.

Dydrogesteron może być stosowany w ciąży, jeśli istnieją odpowiednie wskazania medyczne4.

Wpływ dydrogesteronu na karmienie piersią

Brak danych dotyczących przenikania dydrogesteronu do mleka kobiet karmiących piersią. Badania innych progestagenów wskazują na niewielkie przenikanie tych substancji do mleka, jednak nie ma wystarczających danych, aby ocenić ryzyko dla dziecka5.

Z tego powodu, dydrogesteron nie jest zalecany do stosowania w okresie laktacji6.

Wpływ dydrogesteronu na płodność

Nie ma dowodów na to, że dydrogesteron stosowany w dawkach terapeutycznych wpływa negatywnie na płodność7.

Działania niepożądane

Działania niepożądane dydrogesteronu

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane u pacjentek przyjmujących dydrogesteron obejmują:

  • Migreny i bóle głowy
  • Nudności
  • Zaburzenia miesiączkowania
  • Bolesność i tkliwość piersi

Klasyfikacja działań niepożądanych według układów narządowych

Układ narządowy Częstość Objawy
Zaburzenia układu nerwowego Często (≥1/100 do <1/10) Migreny, bóle głowy
Zaburzenia żołądka i jelit Często (≥1/100 do <1/10) Nudności
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Często (≥1/100 do <1/10) Zaburzenia miesiączkowania, bolesność i tkliwość piersi
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Alergiczne reakcje skórne (wysypka, świąd, pokrzywka)

Działania niepożądane związane z leczeniem estrogenem z progestagenem obejmują zwiększone ryzyko raka piersi, rozrostu błony śluzowej macicy, raka błony śluzowej macicy, raka jajnika, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, zawału mięśnia sercowego, choroby niedokrwiennej serca oraz udaru niedokrwiennego mózgu1.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Przed rozpoczęciem leczenia

Przed rozpoczęciem leczenia dydrogesteronem nieprawidłowych krwawień z pochwy należy wyjaśnić ich etiologię. W trakcie pierwszych miesięcy terapii mogą pojawić się krwawienia i plamienia. W przypadku pojawienia się tych objawów dopiero po pewnym czasie stosowania leczenia lub utrzymywania się ich po przerwaniu leczenia należy przeprowadzić badania mające na celu rozpoznanie ich przyczyny2.

Stany wymagające obserwacji

  • Porfiria
  • Depresja
  • Nieprawidłowe wartości wyników prób czynnościowych wątroby z powodu ostrej lub przewlekłej choroby wątroby

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)

W przypadkach leczenia objawów związanych z przekwitaniem, HTZ powinna być rozpoczynana jedynie wtedy, gdy objawy te powodują pogorszenie jakości życia. Zawsze powinno rozważyć się ryzyko i spodziewane korzyści związane z leczeniem3.

Przedawkowanie

Ogólne informacje o przedawkowaniu dydrogesteronu

Dane dotyczące przedawkowania dydrogesteronu u ludzi są ograniczone. Substancja ta była dobrze tolerowana nawet przy wysokich dawkach, takich jak 360 mg na dobę, co jest najwyższą dawką dotychczas przyjętą przez człowieka1.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania dydrogesteronu nie istnieją swoiste odtrutki. Leczenie powinno być objawowe i dostosowane do stanu pacjenta. Dotyczy to również przypadków przedawkowania u dzieci2.