Celecoxibum

Wskazania

Celekoksyb jest wskazany do leczenia objawowego następujących schorzeń u dorosłych:

• Choroba zwyrodnieniowa stawów
• Reumatoidalne zapalenie stawów
• Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Decyzja o przepisaniu selektywnego inhibitora cyklooksygenazy-2 (COX-2) powinna być podejmowana na podstawie indywidualnej oceny ryzyka u pacjenta⁵⁶.

Mechanizm działania

Celecoxib działa poprzez selektywne hamowanie enzymu cyklooksygenazy-2 (COX-2), który jest odpowiedzialny za powstawanie prostaglandyn wywołujących stan zapalny, ból i obrzęk. W przeciwieństwie do nieselektywnych inhibitorów COX, celecoxib nie hamuje znacząco cyklooksygenazy-1 (COX-1), co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie błony śluzowej żołądka⁵.

Korzyści z selektywności COX-2:

• Zmniejszenie ryzyka powikłań żołądkowo-jelitowych.
• Skuteczne łagodzenie bólu i stanu zapalnego bez wpływu na funkcje ochronne COX-1.

Układ pokarmowy

Celekoksyb może powodować poważne działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak perforacje, owrzodzenia lub krwawienia, które mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko jest większe u pacjentów w podeszłym wieku, stosujących jednocześnie inne NLPZ, kwas acetylosalicylowy, glikokortykoidy, nadużywających alkoholu lub z chorobami układu pokarmowego w wywiadzie⁴.

Jednoczesne stosowanie celekoksybu i kwasu acetylosalicylowego zwiększa ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego⁵.

Wątroba i nerki

Celekoksyb może powodować ciężkie reakcje ze strony wątroby, w tym piorunujące zapalenie wątroby, martwicę wątroby i niewydolność wątroby, które mogą prowadzić do zgonu lub wymagać przeszczepu wątroby. Większość tych zdarzeń występuje w ciągu pierwszego miesiąca leczenia⁶.

Leki z grupy NLPZ, w tym celekoksyb, mogą działać toksycznie na nerki, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności wątroby, stosujących diuretyki, inhibitory ACE, antagonistów receptora angiotensyny II oraz u pacjentów w podeszłym wieku⁷.

Reakcje skórne i nadwrażliwość

Bardzo rzadko zgłaszano ciężkie reakcje skórne, takie jak złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, które mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko jest największe na początku terapii⁸.

U pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy lub inne leki w wywiadzie może występować większe ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji skórnych lub nadwrażliwości⁹.

Szczególne grupy pacjentów

Osoby w podeszłym wieku (>65 lat)

Tak jak u osób dorosłych w wieku poniżej 65 lat, leczenie należy rozpoczynać od dawki 200 mg na dobę. W razie potrzeby dawkę można następnie zwiększyć do 200 mg dwa razy na dobę. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku osób w podeszłym wieku o masie ciała poniżej 50 kg⁶.

Dzieci i młodzież

Celekoksyb nie jest wskazany do stosowania u dzieci⁷.

Zaburzenia metabolizmu zależnego od cytochromu CYP2C9

Należy zachować ostrożność stosując celekoksyb u pacjentów, u których stwierdzono upośledzenie metabolizmu zależnego od cytochromu CYP2C9, lub u których istnieje podejrzenie takiego upośledzenia na podstawie dotychczasowej historii choroby, lub wywiadu zebranego od pacjenta i (lub) doświadczenia ze stosowaniem innych substratów enzymu CYP2C9. Należy rozważyć zastosowanie dawki o połowę mniejszej od zalecanej⁸.

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (stężenie albumin w surowicy 25-35 g/l) leczenie celekoksybem należy rozpocząć od dawki o połowę mniejszej od zalecanej. Dotychczasowe doświadczenia ograniczają się tylko do pacjentów z marskością wątroby⁹.

Zaburzenia czynności nerek

Istnieją jedynie ograniczone dane dotyczące stosowania celekoksybu u pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, dlatego należy zachować ostrożność stosując celekoksyb u takich pacjentów¹⁰.

Sposób podawania

Kapsułki można przyjmować niezależnie od posiłków¹¹.

Pacjenci mający problemy z połykaniem kapsułek mogą wsypać zawartość kapsułki celekoksybu do musu jabłkowego, kleiku ryżowego, jogurtu lub rozgniecionego banana. Zawartość kapsułki wysypana na mus jabłkowy, kleik ryżowy lub jogurt zachowuje stabilność przez maksymalnie 6 godzin, pod warunkiem przechowywania w lodówce (w temperaturze od 2°C do 8°C). Zawartości kapsułki wysypanej na rozgniecionego banana nie należy przechowywać w lodówce - należy ją niezwłocznie przyjąć¹².

Przeciwwskazania związane z układem krążenia

• Zastoinowa niewydolność serca (NYHA II-IV)⁸.
• Choroba niedokrwienna serca, choroba naczyń obwodowych i (lub) choroba naczyń mózgowych⁹.

Przeciwwskazania związane z ciążą i laktacją

• Okres ciąży oraz stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej metody antykoncepcji¹⁰.
• Karmienie piersią¹¹.

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ celekoksybu na inne leki

Hamowanie CYP2D6

Celekoksyb jest inhibitorem cytochromu CYP2D6. Stężenia w osoczu leków, które są substratami tego enzymu, mogą zwiększać się podczas jednoczesnego stosowania celekoksybu. Przykładami leków będących substratami tego enzymu są leki przeciwdepresyjne (trójcykliczne i selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny), neuroleptyki i leki przeciwarytmiczne. Może zaistnieć konieczność zmniejszenia indywidualnie ustalonej dawki substratów CYP2D6 po rozpoczęciu leczenia celekoksybem lub zwiększenia jej po zakończeniu terapii celekoksybem⁵.

Hamowanie CYP2C19

W badaniach in vitro wykazano zdolność celekoksybu do hamowania metabolizmu katalizowanego przez cytochrom CYP2C19. Kliniczne znaczenie tych badań nie jest znane. Przykładami produktów leczniczych metabolizowanych przez CYP2C19 są diazepam, cytalopram i imipramina⁶.

Wpływ innych produktów leczniczych na celekoksyb

Pacjenci z zaburzonym metabolizmem zależnym od cytochromu CYP2C9

U pacjentów z zaburzonym metabolizmem zależnym od cytochromu CYP2C9 oraz u których występuje zwiększone narażenie na celekoksyb, jednoczesne podawanie leków będących inhibitorami CYP2C9, takich jak flukonazol, może prowadzić do dalszego jego nasilenia. U pacjentów z upośledzeniem metabolizmu zależnego od cytochromu CYP2C9 należy unikać takiego leczenia skojarzonego (patrz punkty 4.2 i 5.2. ChPL leku Celecoxib Accord)⁷.

Inhibitory i induktory CYP2C9

Ponieważ celekoksyb jest metabolizowany głównie przez cytochrom CYP2C9, należy zmniejszyć o połowę jego dawkę u pacjentów otrzymujących flukonazol. Jednoczesne zastosowanie pojedynczej dawki 200 mg celekoksybu i 200 mg raz na dobę flukonazolu, który jest silnym inhibitorem CYP2C9, powodowało średnie zwiększenie Cmax celekoksybu o 60% i AUC o 130%. Jednoczesne stosowanie induktorów CYP2C9, takich jak ryfampicyna, karbamazepina i barbiturany, może zmniejszać stężenie celekoksybu w osoczu⁸.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania celekoksybu, zaleca się podjęcie następujących działań:

• Usunięcie treści żołądkowej – w celu zmniejszenia wchłaniania substancji czynnej⁴⁵.
• Nadzór lekarski – monitorowanie stanu pacjenta w celu szybkiego reagowania na ewentualne objawy niepożądane⁶.
• Leczenie objawowe – wdrażane w razie wystąpienia objawów przedawkowania⁷.

Dializa nie jest skuteczną metodą usuwania celekoksybu z organizmu ze względu na jego wysoki stopień wiązania z białkami osocza⁸⁹.