Carbo activatus

Wskazania stosowania

Nieżyt jelit
Biegunka
Wzdęcia
Nadmierna fermentacja jelitowa
Zatrucie substancjami toksycznymi
Zatrucie lekami
Zatrucie związkami chemicznymi
Niestrawność

Leki zawierające Carbo activatus

Producenci leków z Carbo activatus

O substancji czynnej

Informacje ogólne

Węgiel aktywny (Carbo activatus) to substancja czynna stosowana w lekach o działaniu adsorbującym. Jest to forma węgla o wysokiej porowatości, co zwiększa jego powierzchnię czynną i zdolność do adsorpcji toksyn, gazów i innych substancji z przewodu pokarmowego¹.

Węgiel aktywny jest dostępny w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak tabletki i kapsułki twarde, o różnej mocy (np. 200 mg, 250 mg)².

Wskazania do stosowania

Węgiel aktywny jest stosowany w następujących przypadkach:

Biegunki – zarówno ostre, jak i przewlekłe³.
Wzdęcia – w celu zmniejszenia nadmiernej ilości gazów w przewodzie pokarmowym⁴.
Zatrucia – w porozumieniu z lekarzem, w przypadku zatruć lekami lub innymi substancjami chemicznymi (z wyjątkiem cyjanków, mocnych kwasów i zasad)⁵.
Nadmierna fermentacja jelitowa – np. przy zmianach klimatu lub składu pokarmu⁶.

Wskazania do stosowania

Wskazania ogólne

Węgiel leczniczy (Carbo activatus) jest stosowany w następujących przypadkach:

Biegunki – zarówno ostre, jak i przewlekłe¹.
Niestrawność – w celu łagodzenia objawów związanych z zaburzeniami trawienia¹.
Wzdęcia – w celu redukcji nadmiernego gromadzenia się gazów w jelitach¹.
Nieżyty jelit – w stanach zapalnych błony śluzowej jelit².
Nadmierna fermentacja jelitowa – np. przy zmianach klimatu lub składu pokarmu².

Zatrucia

Węgiel leczniczy jest również stosowany w przypadku zatruć, jednak zawsze po konsultacji z lekarzem:

Zatrucia lekami – jako środek wspomagający usuwanie toksyn z organizmu¹.
Zatrucia substancjami chemicznymi – z wyjątkiem zatruć cyjankami, mocnymi kwasami i zasadami².

Uwaga: W przypadku zatruć zawsze należy skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem węgla leczniczego³.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Zagrożenia i środki ostrożności

Aspiracja do płuc: Węgiel aktywny stwarza zagrożenie przy aspiracji do płuc, zwłaszcza w zatruciu lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy lub wywołującymi drgawki. Przed podaniem u pacjentów nieprzytomnych należy zabezpieczyć drogi oddechowe poprzez intubację¹.
Podawanie innych leków: W leczeniu ostrych zatruć inne niezbędne leki należy podawać parenteralnie. Jeśli konieczne jest wywołanie wymiotów za pomocą leku doustnego, wymioty należy wywołać przed podaniem węgla. Węgiel aktywny należy podać 30 do 60 minut po ustaniu wymiotów².
Zatrucia środkami wpływającymi na perystaltykę jelit: Produkt należy stosować ostrożnie w przypadku zatrucia środkami wpływającymi na perystaltykę jelit (np. opioidami). Środki przeczyszczające należy stosować ostrożnie i tylko sporadycznie, aby uniknąć zaburzeń wodno-elektrolitowych³.

Skuteczność w zatruciach

Mało skuteczne zatrucia: Węgiel aktywny jest mało skuteczny w zatruciu kwasem borowym, siarczanem żelaza, DDT, cyjankami, litem, etanolem, metanolem, glikolem etylenowym, związkami nierozpuszczalnymi w wodzie oraz kwasami i zasadami nieorganicznymi⁴.

Interakcje i przeciwwskazania

Interakcje z lekami: Węgla aktywnego nie należy podawać jednocześnie z innymi lekami, ponieważ może je adsorbować i osłabiać ich działanie⁵.
Przeciwwskazania: Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedoborem sacharozy-izomaltazy, nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy⁶.

Dawkowanie

Biegunka

Dorośli i dzieci powyżej 12 lat

Węgiel leczniczy (Norit): 3-4 kapsułki jednorazowo, popijając wodą. W razie potrzeby powtarzać 3 lub więcej razy na dobę¹.
Węgiel leczniczy VP: 20 kapsułek (4,0 g) jednorazowo, najlepiej w postaci zawiesiny. Dawkę można powtarzać co kilka godzin².
Carbo Medicinalis MF: 12-16 tabletek jednorazowo, najlepiej w postaci wodnej papki. W razie potrzeby powtarzać co kilka godzin³.

Uwagi dodatkowe

W przypadku długotrwałej lub nawracającej biegunki należy skonsultować się z lekarzem⁴.

Zatrucia

Dorośli i dzieci powyżej 12 lat

Węgiel leczniczy (Norit): 10 kapsułek jednorazowo, popijając wodą. Dawkę można powtarzać kilkakrotnie⁵.
Węgiel leczniczy VP: 62 kapsułki (12,5 g) jednorazowo, najlepiej w postaci zawiesiny. Dawkę można powtarzać kilkakrotnie w ciągu doby⁶.
Carbo Medicinalis MF: 49-50 tabletek jednorazowo. W ciężkich zatruciach do 100 g. Dawkę można powtarzać kilkakrotnie⁷.

Dzieci poniżej 1 roku życia

Węgiel leczniczy VP: 1 g/kg masy ciała jednorazowo, w postaci zawiesiny. Dawkę można powtarzać co 4-6 godzin⁸.
Carbo Medicinalis MF: 1 g/kg masy ciała jednorazowo, w postaci zawiesiny. Dawkę można powtarzać co 4-6 godzin⁹.

Uwagi dodatkowe

W przypadku zatruć należy natychmiast skonsultować się z lekarzem. Węgiel aktywny należy podać jak najszybciej¹⁰.

Wzdęcia i niestrawność

Dorośli i dzieci powyżej 12 lat

Węgiel leczniczy VP: 4-6 kapsułek kilka razy na dobę, aż do ustąpienia objawów. Zalecane stosowanie w postaci zawiesiny¹¹.
Carbo Medicinalis MF: 4-5 tabletek kilka razy na dobę, aż do ustąpienia objawów¹².

Uwagi dodatkowe

Stosowanie węgla leczniczego może powodować ciemne lub czarne zabarwienie stolców¹³.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość

Przeciwwskazaniem do stosowania węgla leczniczego (Carbo activatus) jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku¹²³.

Stany chorobowe

Węgiel leczniczy (Carbo activatus) nie powinien być stosowany w przypadku:

Rozstroju żołądka
Podejrzenia niedrożności jelit
Ostrego bólu brzucha
Wrzodziejącego zapalenia okrężnicy⁴

Bezpieczeństwo stosowania

Węgiel leczniczy (Carbo activatus) nie powinien być podawany osobom nieprzytomnym, u których nie zabezpieczono dróg oddechowych⁵⁶⁷.

Interakcje

Interakcje z lekami

Węgiel aktywny (Carbo activatus) może adsorbować i hamować działanie innych leków podawanych doustnie. Substancje, które są szczególnie podatne na adsorpcję przez węgiel aktywny, obejmują:

Salicylany
Barbiturany
Benzodiazepiny
Chlormetiazol
Chlorochina
Chloropromazyna i inne pochodne fenotiazyny
Klonidyna i inne leki stymulujące OUN
Digoksyna i digitoksyna
Ibuprofen
Kwas mefenamowy
Mianseryna
Nikotyna
Paracetamol
Leki z grupy inhibitorów MAO
Fenytoina
Propranolol i inne leki blokujące receptory β-adrenergiczne
Chinina
Teofilina
Zydowudyna

Węgiel aktywny może również osłabiać wchłanianie innych leków do krwiobiegu¹²³.

Zalecenia dotyczące stosowania

Aby uniknąć interakcji z węglem aktywnym, inne leki należy stosować:

Co najmniej 2 godziny przed przyjęciem węgla aktywnego
Lub co najmniej 2 godziny po przyjęciu węgla aktywnego¹²³.

W przypadku leczenia ostrych zatruć, inne niezbędne leki powinny być podawane parenteralnie, aby uniknąć adsorpcji przez węgiel aktywny¹.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Wpływ na ciążę

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania węgla aktywnego u kobiet w ciąży. Dotychczas nie są znane przeciwwskazania do stosowania węgla aktywnego w okresie ciąży¹²³. Należy jednak zachować ostrożność w przypadku przepisywania produktu leczniczego kobietom w ciąży, biorąc pod uwagę działanie zapierające produktu⁴.

Wpływ na laktację

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania węgla aktywnego u kobiet karmiących piersią. Dotychczas nie są znane przeciwwskazania do stosowania węgla aktywnego w okresie laktacji¹³. Węgiel aktywny nie wchłania się z przewodu pokarmowego i jest nieczynny farmakologicznie, co sugeruje, że nie przewiduje się istotnego ryzyka w czasie podania w okresie laktacji⁵. Należy jednak uwzględnić działanie zapierające produktu⁴.

Działania niepożądane

Działania niepożądane związane z Carbo activatus

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Węgiel aktywny może powodować różne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym:

Zaparcia - występują rzadko, ale można im zapobiegać poprzez podawanie leków pobudzających perystaltykę jelit¹.
Wymioty - szczególnie u dzieci².
Biegunki - rzadko obserwowane³.

Inne działania niepożądane

Aspiracja do płuc - opisywano przypadki aspiracji węgla aktywnego do płuc, szczególnie podczas wymiotów po podaniu leku⁴.
Czarne zabarwienie stolca - węgiel aktywny może barwić stolec na czarno⁵.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego⁶.

Jak zgłaszać działania niepożądane?

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem:

Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Telefon: +48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu⁷.

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania

W przypadku przedawkowania węgla aktywnego mogą wystąpić następujące objawy:

Zaparcia – szczególnie po przyjęciu dużych dawek¹².
Niedrożność jelita cienkiego – możliwa po zażyciu bardzo dużych dawek³.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania węgla aktywnego zaleca się następujące działania:

Stosowanie środków przeczyszczających – w przypadku wystąpienia zaparć¹.
Podawanie leków pobudzających perystaltykę jelit – np. siarczanu sodu, aby zapobiec niedrożności jelita cienkiego³.