Adenosinum

Informacje ogólne

Adenozyna jest substancją czynną występującą w produktach leczniczych takich jak Adenosine Kabi i Adenocor. Jest to naturalny nukleozyd, który pełni ważną rolę w procesach metabolicznych organizmu, szczególnie w regulacji rytmu serca¹².

Dawkowanie

• Adenosine Kabi dostępny jest w ampułko-strzykawkach o objętości 1 ml, 2 ml i 4 ml, zawierających odpowiednio 3 mg, 6 mg i 12 mg adenozyny³.
• Adenocor dostępny jest w fiolkach z 2 ml roztworu, zawierających 6 mg adenozyny⁴.

Skład pomocniczy

Oba produkty zawierają sód jako substancję pomocniczą, co może być istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej⁵⁶.

Wskazania terapeutyczne

Dorośli

• Szybkie przywracanie rytmu zatokowego w napadowym częstoskurczu nadkomorowym, również w przypadkach występowania dodatkowej drogi przewodzenia (zespół Wolffa-Parkinsona-White’a)¹².

Dzieci i młodzież

• Szybkie przywracanie prawidłowego rytmu zatokowego w napadowym częstoskurczu nadkomorowym u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 18 lat³.

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania adenozyny

Monitorowanie i warunki podawania

Adenozyna może powodować przemijające zaburzenia rytmu serca, dlatego należy ją podawać wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością ciągłego monitorowania EKG oraz natychmiastowego użycia sprzętu do resuscytacji krążeniowo-oddechowej¹².

Pacjenci z chorobami serca

Adenozyna może powodować znaczne niedociśnienie tętnicze, dlatego należy zachować ostrożność u pacjentów z:

• zwężeniem głównego pnia lewej tętnicy wieńcowej,
• niewyrównaną hipowolemią,
• zwężeniem zastawek serca,
• przeciekiem lewo-prawym,
• zapaleniem osierdzia lub wysiękiem w worku osierdziowym,
• dysfunkcją układu autonomicznego,
• zwężeniem tętnic szyjnych z niewydolnością naczyniowo-mózgową³⁴.

Pacjenci z zaburzeniami przewodzenia

Adenozynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z:

• blokiem przedsionkowo-komorowym pierwszego stopnia,
• blokiem odnogi pęczka Hisa,
• migotaniem lub trzepotaniem przedsionków, zwłaszcza u pacjentów z dodatkowym szlakiem przewodzenia⁵⁶.

Pacjenci po przeszczepie serca

U pacjentów we wczesnym okresie po przeszczepie serca (krótszym niż 1 rok) obserwowano zwiększoną wrażliwość serca na adenozynę⁷⁸.

Interakcje z dipirydamolem

Dipirydamol hamuje wychwyt adenozyny i nasila jej działanie. Nie należy podawać adenozyny pacjentom stosującym dipirydamol. W przypadku konieczności podania adenozyny, należy odstawić dipirydamol na 24 godziny przed podaniem lub znacznie zmniejszyć dawkę⁹¹⁰.

Dawkowanie

Dorośli

• Dawka początkowa: 3 mg w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (w ciągu 2 sekund)¹.
• Druga dawka: Jeśli po podaniu pierwszej dawki nie ustąpił częstoskurcz nadkomorowy w ciągu 1 do 2 minut, należy podać 6 mg także w szybkim wstrzyknięciu dożylnym².
• Trzecia dawka: Jeśli po podaniu drugiej dawki nie ustąpił częstoskurcz nadkomorowy w ciągu 1 do 2 minut, należy podać 12 mg także w szybkim wstrzyknięciu dożylnym³.

Uwaga: Nie zaleca się stosowania następnych dawek ani dawek większych niż 12 mg⁴.

Dzieci i młodzież

• Pierwszy bolus: 0,1 mg/kg masy ciała (maksymalna dawka 6 mg)⁵.
• Zwiększanie dawki: O 0,1 mg/kg masy ciała, w zależności od potrzeby, do ustąpienia częstoskurczu nadkomorowego (maksymalna dawka 12 mg)⁶.

Pacjenci w podeszłym wieku

Zalecane dawkowanie jak u dorosłych⁷.

Przeciwwskazania ogólne

• Nadwrażliwość na adenozynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Adenocor¹ oraz Adenosine Kabi².

Interakcje z lekami

Dipirydamol

Dipirydamol hamuje wychwyt i metabolizm adenozyny, co może prowadzić do nawet czterokrotnego nasilenia jej działania. W jednym badaniu wykazano, że dipirydamol wywoływał 4-krotne nasilenie działań adenozyny¹. Dlatego pacjentom leczonym dipirydamolem nie należy podawać adenozyny. Jeśli zastosowanie adenozyny jest bezwzględnie konieczne, należy odstawić dipirydamol na 24 godziny wcześniej lub znacznie zmniejszyć dawkę adenozyny².

Aminofilina, teofilina i inne ksantyny

Aminofilina, teofilina i inne ksantyny (np. kofeina) są kompetycyjnymi antagonistami adenozyny. Należy unikać ich podawania na 24 godziny przed zastosowaniem adenozyny³. U pacjentów leczonych tymi lekami może być konieczne podanie większych dawek adenozyny⁴.

Leki wpływające na przewodnictwo w mięśniu sercowym

Adenozyna może wchodzić w interakcje z lekami zaburzającymi przewodnictwo w mięśniu sercowym⁵.

Wpływ adenozyny na ciążę

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania adenozyny u kobiet w ciąży. Nie przeprowadzono również wystarczających badań na zwierzętach, które mogłyby potwierdzić bezpieczeństwo stosowania adenozyny w tym okresie¹².

Nie zaleca się podawania adenozyny u kobiet w ciąży, chyba że w opinii lekarza korzyści przewyższają potencjalne ryzyko³⁴.

Zaburzenia serca

• Bardzo często: Bradykardia, zahamowanie zatokowe, pominięte skurcze serca, dodatkowe skurcze przedsionkowe, blok przedsionkowo-komorowy, zaburzenia pobudliwości komór (np. dodatkowe skurcze komorowe, częstoskurcz komorowy)¹
• Niezbyt często: Częstoskurcz zatokowy, kołatanie serca²
• Bardzo rzadko: Migotanie przedsionków, ciężka bradykardia nie reagująca na atropinę (wymagająca tymczasowego zastosowania stymulatora serca), migotanie komór, torsade de pointes³
• Nieznana częstość: Niedociśnienie tętnicze (czasem ciężkie), asystolia i (lub) zatrzymanie czynności serca (czasem ze skutkiem śmiertelnym), skurcz tętnic wieńcowych (mogący prowadzić do zawału mięśnia sercowego)⁴

Objawy przedawkowania adenozyny

W wyniku przedawkowania adenozyny mogą wystąpić:

• Ciężkie niedociśnienie tętnicze
• Bradykardia
• Asystolia

Ze względu na bardzo krótki okres półtrwania adenozyny we krwi, występujące działania niepożądane szybko mijają¹.