Acidum ascorbicum

Ogólne informacje o kwasie askorbowym (Acidum ascorbicum)

Kwas askorbowy, znany również jako witamina C, jest niezbędnym składnikiem odżywczym, który pełni kluczową rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu. Jest to związek rozpuszczalny w wodzie, który nie jest syntetyzowany przez organizm człowieka, dlatego musi być dostarczany z pożywieniem lub w postaci suplementów¹.

Funkcje kwasu askorbowego:

• Uczestniczy w syntezie kolagenu, co wpływa na prawidłowe funkcjonowanie skóry, naczyń krwionośnych, kości i chrząstek².
• Wspomaga wchłanianie żelaza, co jest szczególnie ważne w leczeniu niedokrwistości³.
• Wzmacnia układ odpornościowy, pomagając w zwalczaniu infekcji⁴.
• Działa jako przeciwutleniacz, chroniąc komórki przed uszkodzeniem przez wolne rodniki⁵.

Zapobieganie i leczenie niedoborów witaminy C

Witamina C (Acidum ascorbicum) jest stosowana w zapobieganiu i leczeniu stanów niedoboru, które mogą wystąpić w różnych sytuacjach życiowych i zdrowotnych:

• Podczas ciąży i laktacji¹.
• U osób palących, w podeszłym wieku, w stanach stresu, podczas stosowania diety eliminacyjnej oraz u osób regularnie spożywających alkohol².
• W przypadkach, gdy stosowanie odpowiedniej diety nie wystarcza³.

Ostrzeżenia i środki ostrożności

Pacjenci z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G-6PD)

U pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G-6PD) przyjmowanie dużych dawek kwasu askorbowego (np. 4 g na dobę) może prowadzić do hemolizy, czasami nasilonej¹. Nie należy przekraczać zalecanego dawkowania, aby uniknąć ryzyka ciężkiej hemolizy².

Pacjenci z niewydolnością nerek

Pacjenci z ciężką lub schyłkową niewydolnością nerek (np. pacjenci poddawani dializie) nie powinni przekraczać dziennego spożycia 100 mg kwasu askorbowego, aby uniknąć ryzyka powstawania kamieni moczowych³. Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek⁴.

Pacjenci z hiperoksalurią i skłonnością do kamieni moczowych

Kwas askorbowy należy stosować ostrożnie u pacjentów z hiperoksalurią oraz u osób ze skłonnością do tworzenia złogów mineralnych w układzie moczowym⁵.

Pacjenci z cukrzycą, hemochromatozą, talasemią i niedokrwistością syderoblastyczną

Duże dawki kwasu askorbowego mogą zwiększać wchłanianie żelaza, dlatego należy zachować ostrożność u pacjentów z cukrzycą, hemochromatozą, talasemią i niedokrwistością syderoblastyczną⁶.

Dawkowanie

Dorośli

• Leczniczo: od 500 mg do 1000 mg na dobę, w dawkach podzielonych¹.
• 1 kapsułka raz lub dwa razy na dobę (500 do 1000 mg kwasu askorbowego)².
• 15 do 20 kropli na dobę³.
• Jedna lub dwie kapsułki na dobę (500 mg-1000 mg/dobę)⁴.

Dzieci

• Leczniczo: od 100 mg do 300 mg na dobę, w 2-3 dawkach podzielonych⁵.
• Niemowlęta i dzieci do 2 lat: 5 do 8 kropli na dobę⁶.
• Dzieci od 2 do 11 lat: 10 kropli na dobę⁷.
• Młodzież od 12 do 17 lat: 15 do 20 kropli na dobę⁸.
• Jedna kapsułka na dobę (500 mg/dobę) dla dzieci w wieku od 6 do 12 lat⁹.

Pacjenci w podeszłym wieku

• Nie jest wymagane specjalne dawkowanie¹⁰.

Nadwrażliwość

Przeciwwskazaniem do stosowania kwasu askorbowego (Acidum ascorbicum) jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku¹²³⁴⁵⁶.

Interakcje z lekami

Kwas askorbowy a leki zobojętniające sok żołądkowy

Jednoczesne stosowanie kwasu askorbowego z lekami zobojętniającymi sok żołądkowy zawierającymi glin może zwiększać wydalanie glinu z moczem. Nie zaleca się jednoczesnego podawania tych leków, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek¹.

Kwas askorbowy a salicylany

Salicylany mogą zwiększać nerkowe wydalanie kwasu askorbowego. Jednoczesne podawanie kwasu acetylosalicylowego i kwasu askorbowego może zakłócać wchłanianie kwasu askorbowego²³.

Kwas askorbowy a deferoksamina

Kwas askorbowy może nasilać toksyczne działanie żelaza na tkanki, zwłaszcza serca, powodując niewydolność serca. U pacjentów z idiopatyczną hemochromatozą i talasemią, którzy przyjmują deferoksaminę, kwas askorbowy należy stosować ostrożnie i monitorować czynność serca⁴⁵.

Kwas askorbowy a leki przeciwdepresyjne

Stosowanie kwasu askorbowego w dawkach większych niż 1 g dziennie może zmniejszać skuteczność działania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych⁶.

Wpływ kwasu askorbowego na ciążę

Kwas askorbowy (witamina C) przenika przez łożysko, co może wpływać na rozwój płodu. Zalecane dzienne spożycie w okresie ciąży wynosi 80 mg¹. Stosowanie dużych dawek (powyżej 5 g) może zwiększać ryzyko poronienia². Wysokie dawki mogą również prowadzić do niedoboru witaminy C u noworodków po porodzie³.

Zalecenia:

• Nie przekraczać zalecanych dawek⁴.
• Unikać stosowania bez nadzoru lekarza⁵.

Działania niepożądane kwasu askorbinowego (witaminy C)

Kwas askorbinowy jest na ogół dobrze tolerowany, jednak duże dawki, zwłaszcza stosowane długotrwale, mogą powodować różne działania niepożądane. Poniżej przedstawiono najczęściej zgłaszane objawy:

Zaburzenia układu pokarmowego

• Biegunka – częstość nieznana¹.
• Zgaga – częstość nieznana¹.
• Nudności, wymioty, ból brzucha, niestrawność – bardzo rzadko².

Zaburzenia układu moczowego

• Zwiększone ryzyko kamieni moczanowych, cystynowych i szczawianowych – częstość nieznana¹.
• Hiperoksaluria i kamienie szczawianowe w nerkach – przy dużych dawkach³.
• Wielomocz – przy dawkach powyżej 600 mg/dobę³.

Zaburzenia układu nerwowego

• Bóle głowy – bardzo rzadko².
• Zawroty głowy – bardzo rzadko².

Reakcje skórne i nadwrażliwość

• Zaczerwienienie skóry – przy dużych dawkach⁴.
• Reakcje alergiczne – bardzo rzadko².

Inne działania niepożądane

• Rozwój tolerancji i objawy niedoboru po odstawieniu – przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek⁴.
• Uczucie zmęczenia – bardzo rzadko².

Objawy przedawkowania kwasu askorbowego (Acidum ascorbicum)

Przedawkowanie kwasu askorbowego jest rzadkie, ponieważ nadmiar witaminy C jest szybko wydalany z moczem. Jednak w przypadku znacznego przekroczenia zalecanych dawek mogą wystąpić następujące objawy:

• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka osmotyczna (szczególnie przy dawkach powyżej 3 g), wymioty, zgaga¹.
• Objawy skórne: zaczerwienienie skóry².
• Objawy neurologiczne: ból głowy, bezsenność³.
• Zaburzenia nerkowe: hiperoksaluria, kamica nerkowa (szczególnie przy długotrwałym stosowaniu dawek powyżej 10 g/dobę)⁴.
• Zaburzenia elektrolitowe: hiponatremia, hipochloremia (u osób z chorobami nerek)⁵.