Acidum alendronicum

Wskazania stosowania

Osteoporoza u kobiet po menopauzie
Osteoporoza u mężczyzn
Złamanie kręgów
Złamanie szyjki kości udowej
Złamanie kompresyjne trzonów kręgów

Leki zawierające Acidum alendronicum

Producenci leków z Acidum alendronicum

O substancji czynnej

Informacje ogólne

Kwas alendronowy (Acidum alendronicum) to substancja czynna należąca do grupy bisfosfonianów, stosowana w leczeniu osteoporozy. Występuje w postaci soli sodowej, najczęściej jako alendronian sodu trójwodny. Każda tabletka zawiera 70 mg kwasu alendronowego, co odpowiada 91,35–91,37 mg alendronianu sodu trójwodnego¹²³.

Skład jakościowy i ilościowy

Kwas alendronowy: 70 mg
Alendronian sodu trójwodny: 91,35–91,37 mg

Substancje pomocnicze

W składzie leków zawierających kwas alendronowy często występuje laktoza jednowodna, która może stanowić od 60 mg do 150,94 mg na tabletkę⁴⁵⁶.

Wskazania do stosowania

Kwas alendronowy jest stosowany w leczeniu osteoporozy u kobiet po menopauzie oraz u mężczyzn z grupy zwiększonego ryzyka złamań. Jego działanie polega na zmniejszeniu ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej⁷⁸.

Główne wskazania:

Leczenie osteoporozy u kobiet po menopauzie.
Zmniejszenie ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej.
Leczenie osteoporozy u mężczyzn z grupy zwiększonego ryzyka złamań.

Wskazania do stosowania

Wskazania ogólne

Substancja czynna Acidum alendronicum (alendronian) jest stosowana w leczeniu osteoporozy u:

Kobiet po menopauzie – w celu zmniejszenia ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej¹.
Mężczyzn – w celu zmniejszenia ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej².

Alendronian jest również wskazany u mężczyzn z grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia złamań, choć jego skuteczność w zapobieganiu złamaniom innym niż złamania kręgów nie została jednoznacznie potwierdzona³.

Skuteczność

Alendronian wykazuje skuteczność w:

Zmniejszeniu ryzyka złamań kręgów – zarówno u kobiet po menopauzie, jak i u mężczyzn⁴.
Zmniejszeniu ryzyka złamań szyjki kości udowej – szczególnie u kobiet po menopauzie⁵.

W przypadku mężczyzn, alendronian skutecznie zapobiega złamaniom kręgów, ale nie wykazano jego wpływu na zmniejszenie ryzyka złamań innych niż kręgowe⁶.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Działania niepożądane

Alendronian może powodować miejscowe podrażnienie błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnymi zaburzeniami górnego odcinka przewodu pokarmowego, takimi jak dysfagia, choroby przełyku, zapalenie błony śluzowej żołądka, dwunastnicy, owrzodzenia lub u osób, które przebyły ciężkie choroby przewodu pokarmowego w ciągu ostatniego roku¹.

U pacjentów mogą wystąpić działania niepożądane dotyczące przełyku, takie jak zapalenie, owrzodzenia i nadżerki, rzadko prowadzące do zwężenia przełyku. Pacjenci powinni przerwać leczenie i skonsultować się z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów podrażnienia przełyku, takich jak dysfagia, ból podczas połykania, ból zamostkowy lub nasilenie zgagi².

Martwica kości szczęki

Martwica kości szczęki może wystąpić u pacjentów przyjmujących bisfosfoniany, szczególnie u tych, którzy przeszli ekstrakcję zęba lub mają miejscowe zakażenia. Czynniki ryzyka obejmują chorobę nowotworową, chemioterapię, radioterapię, przyjmowanie kortykosteroidów, palenie tytoniu oraz złą higienę jamy ustnej³.

Przed rozpoczęciem leczenia bisfosfonianami zaleca się przeprowadzenie badania stomatologicznego i unikanie inwazyjnych zabiegów dentystycznych podczas terapii⁴.

Nietypowe złamania kości udowej

Zgłaszano przypadki nietypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej u pacjentów długotrwale leczonych bisfosfonianami. Złamania te mogą wystąpić po minimalnym urazie lub bez urazu. Pacjenci powinni zgłaszać ból uda, biodra lub pachwiny, a w przypadku złamania należy zbadać drugą kończynę⁵.

Inne ostrzeżenia

Przed rozpoczęciem leczenia alendronianem należy wyrównać hipokalcemię i inne zaburzenia gospodarki mineralnej, takie jak niedobór witaminy D. U pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy szczególnie ważne jest zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia i witaminy D⁶.

Podczas stosowania bisfosfonianów notowano martwicę kości przewodu słuchowego zewnętrznego, głównie związaną z długotrwałym leczeniem. Możliwe czynniki ryzyka obejmują stosowanie steroidów, chemioterapii oraz miejscowe infekcje⁷.

Dawkowanie

Zalecana dawka to jedna tabletka 70 mg raz na tydzień. Nie ustalono optymalnego czasu trwania leczenia bisfosfonianami. Należy okresowo oceniać konieczność dalszego leczenia u każdego pacjenta indywidualnie w oparciu o korzyści i potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem produktu, zwłaszcza po upływie co najmniej 5 lat terapii¹.

W przypadku pominięcia dawki, pacjent powinien przyjąć jedną tabletkę następnego dnia rano, gdy sobie o tym przypomnie. Nie należy przyjmować dwóch tabletek tego samego dnia².

Sposób podawania

Produkt należy przyjmować doustnie, popijając tylko czystą wodą, co najmniej 30 minut przed pierwszym posiłkiem, napojem lub przyjęciem innego produktu leczniczego w danym dniu³.

W celu ułatwienia przemieszczenia się tabletki do żołądka i zmniejszenia ryzyka miejscowych podrażnień i podrażnienia przełyku, należy:

Przyjmować tabletkę rano, bezpośrednio po wstaniu z łóżka, popijając pełną szklanką wody (co najmniej 200 ml).
Połknąć tabletkę w całości, bez rozgryzania, żucia lub rozpuszczania w jamie ustnej.
Nie kłaść się przez co najmniej 30 minut po przyjęciu tabletki i do chwili spożycia pierwszego posiłku w danym dniu⁴.

Populacje szczególne

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów w podeszłym wieku, ponieważ badania kliniczne nie wykazały różnic związanych z wiekiem w skuteczności lub profilu bezpieczeństwa alendronianu⁵.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Nie jest konieczna modyfikacja dawki u pacjentów, u których klirens kreatyniny jest większy niż 35 ml/min. Nie zaleca się stosowania alendronianu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, u których wartość klirensu kreatyniny wynosi poniżej 35 ml/min⁶.

Dzieci i młodzież

Nie zaleca się stosowania alendronianu u dzieci w wieku poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności⁷.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania ogólne

Nadwrażliwość na substancję czynną Acidum alendronicum lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku¹.
Niemożność utrzymania pozycji stojącej lub siedzącej przez co najmniej 30 minut².

Zaburzenia przełyku

Nieprawidłowości budowy przełyku oraz inne czynniki powodujące opóźnienie jego opróżniania, takie jak zwężenie, achalazja, skurcz wpustu żołądka³.
Choroby przełyku powodujące opóźnienie jego opróżniania, takie jak zwężenie lub achalazja⁴.

Hipokalcemia

Hipokalcemia jest przeciwwskazaniem do stosowania leków zawierających Acidum alendronicum⁵.

Interakcje

Interakcje z żywnością i napojami

Jednoczesne przyjmowanie alendronianu z pokarmami, napojami (w tym wodą mineralną), suplementami wapnia, lekami zobojętniającymi sok żołądkowy oraz niektórymi doustnymi lekami może zaburzać wchłanianie alendronianu. Dlatego pacjenci powinni odczekać co najmniej 30 minut po przyjęciu alendronianu, zanim zastosują inne leki doustne¹.

Interakcje z lekami

Nie są spodziewane inne interakcje o znaczeniu klinicznym. W badaniach klinicznych wielu pacjentów jednocześnie z alendronianem otrzymywało estrogen (dopochwowo, przezskórnie lub doustnie). Nie stwierdzono działań niepożądanych, które można przypisać jednoczesnemu stosowaniu obu leków².

Interakcje z NLPZ

Ponieważ stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) wiąże się z podrażnieniem błony śluzowej przewodu pokarmowego, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z alendronianem³.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Częstość występowania

Nie ma wystarczających danych dotyczących przyjmowania alendronianu przez kobiety w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję. Podawanie alendronianu ciężarnym szczurom było przyczyną utrudnienia porodu związanego z hipokalcemią¹.

Zalecenia

Produktu leczniczego nie należy stosować u kobiet w ciąży².

Przenikanie do mleka

Nie wiadomo, czy alendronian/metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią. Nie można wykluczyć ryzyka dla noworodków/dzieci³.

Zalecenia

Alendronianu nie należy stosować u kobiet karmiących piersią⁴.

Wpływ na płodność

Bisfosfoniany wbudowywane są do macierzy kostnej, z której stopniowo uwalniają się przez lata. Ilość bisfosfonianów wbudowanych w tkankę kostną osoby dorosłej, a zatem ilość, jaka może zostać uwolniona z powrotem do krwiobiegu, ściśle wiąże się z wielkością dawki oraz czasem stosowania produktu⁵.

Ryzyko dla płodu

Brak jest danych dotyczących zagrożenia dla płodu ludzkiego. Teoretycznie istnieje jednak ryzyko uszkodzenia płodu, zwłaszcza układu kostnego, jeśli kobieta zajdzie w ciążę po zakończeniu kuracji bisfosfonianami⁶.

Działania niepożądane

Zaburzenia żołądka i jelit

Działania niepożądane związane z układem pokarmowym są jednymi z najczęściej zgłaszanych podczas stosowania kwasu alendronowego. W badaniach klinicznych obserwowano następujące objawy:

Ból brzucha – występował u 3,7% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 6,6% przyjmujących 10 mg na dobę¹.
Niestrawność – zgłaszana u 2,7% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 3,6% przyjmujących 10 mg na dobę¹.
Zarzucanie treści żołądkowej do przełyku – występowało u 1,9% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 2,0% przyjmujących 10 mg na dobę¹.
Nudności – zgłaszane u 1,9% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 3,6% przyjmujących 10 mg na dobę¹.
Zaparcia – występowały u 0,8% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 3,1% przyjmujących 10 mg na dobę¹.
Biegunka – zgłaszana u 0,6% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 3,1% przyjmujących 10 mg na dobę¹.

Rzadziej obserwowano również owrzodzenie przełyku, zapalenie błony śluzowej żołądka oraz zwężenie przełyku².

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Kwas alendronowy może powodować bóle mięśniowo-szkieletowe, które są jednym z najczęstszych działań niepożądanych:

Bóle mięśniowo-szkieletowe – występowały u 2,9% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 4,1% przyjmujących 10 mg na dobę¹.
Kurcze mięśni – zgłaszane u 0,2% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 1,1% przyjmujących 10 mg na dobę¹.

Rzadko obserwowano również martwicę kości szczęki oraz nietypowe złamania kości udowej³.

Zaburzenia układu nerwowego

Działania niepożądane związane z układem nerwowym obejmują:

Ból głowy – zgłaszany u 0,4% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 2,6% przyjmujących 10 mg na dobę¹.
Zawroty głowy – występowały u 0,3% pacjentów przyjmujących 70 mg raz na tydzień i u 1,5% przyjmujących 10 mg na dobę¹.

Niezbyt często obserwowano również zaburzenia smaku⁴.

Inne działania niepożądane

Inne działania niepożądane zgłaszane podczas stosowania kwasu alendronowego obejmują:

Reakcje nadwrażliwości – rzadko obserwowane, w tym pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy⁵.
Objawowa hipokalcemia – rzadko występująca, zwykle związana z czynnikami predysponującymi⁶.
Zaburzenia oka – niezbyt często obserwowane, w tym zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie twardówki i zapalenie nadtwardówki⁷.
Zaburzenia skóry – często obserwowane, w tym łysienie i świąd⁸.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych⁹.

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie kwasu alendronowego może prowadzić do następujących objawów:

Hipokalcemia – obniżenie poziomu wapnia we krwi¹.
Hipofosfatemia – obniżenie poziomu fosforanów we krwi¹.
Objawy ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego, takie jak:
- Niestrawność¹.
- Zgaga¹.
- Zapalenie przełyku¹.
- Zapalenie błony śluzowej żołądka¹.
- Owrzodzenia¹.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania kwasu alendronowego zaleca się następujące działania:

Podanie mleka lub leków zobojętniających sok żołądkowy w celu związania wolnego alendronianu².
Unikanie wywoływania wymiotów ze względu na ryzyko podrażnienia przełyku³.
Utrzymanie pacjenta w pozycji pionowej (stojącej lub siedzącej)⁴.

Brak jest specyficznych danych dotyczących leczenia przedawkowania alendronianu⁵.