Perspektywy

W chwili pisania artykułu ani w Unii Europejskiej, ani w Stanach Zjednoczonych, nie udało się jeszcze zarejestrować preparatów przeciwko Covid-19 opracowywanych przez firmy Pfizer lub Merck. Jednakże brytyjska Agencja Regulacyjna ds. Leków i Produktów Zdrowotnych zarejestrowała do użytku w Wielkiej Brytanii lek opracowany przez Merck – molnupirawir, pod nazwą handlową Lagevrio. Z kolei firma Pfizer przedstawiła obiecujące wyniki badań i stara się o rejestrację dla substancji o nazwie ritonawir, pod nazwą handlową Paxlovid [1,2].

Wyniki badań 

Lagevrio-Molnupirawir

Wyniki badania klinicznego III fazy z udziałem molnupirawiru były bardzo obiecujące. Lek zmniejszał o ok.  50% ryzyko hospitalizacji (7.3% w porównaniu do 14.1%) lub zgonu u osób łagodnie, lub umiarkowanie przechodzących Covid-19, w porównaniu do grupy kontrolnej. Wśród przyjmujących lek nie odnotowano również żadnego zgonu (w grupie placebo 8 osób). Według założenia ma to być terapia dla osób dorosłych z grupy podwyższonego ryzyka (m.in. otyłość, choroby serca czy cukrzyca). W założeniu tacy pacjenci będą mogli leczyć się sami w domu, unikając hospitalizacji i cięższych powikłań [1]. 

Paxlovid-Ritonawir

Badanie kliniczne Paxlovidu wykazało skuteczność (85-89%) redukcji powikłań Covid-19 wymagających hospitalizacji. Również w tym przypadku ważny był czas rozpoczęcia leczenia. Najlepsze wyniki osiągnięto u pacjentów, którym podano preparat w ciągu 3-5 dni od wystąpienia objawów choroby [2]. 

REKLAMA
REKLAMA

Mechanizmy działania 

Lagevrio-Molnupirawir

Substancja początkowo była badana i opracowywana pod kątem leczenia wenezuelskiego wirusowego zapalenia mózgu. Mechanizm działania polega na blokowaniu replikacji wirusa (jest analogiem nukleozydowym). Koronawirus Covid-19 po wniknięciu do komórki duplikuje swoje RNA, aby się namnożyć. Molnupirawir hamuje enzym budujący łańcuch RNA, włącza się do rozrastającej się nici RNA i niszczy ją od środka. Lek może naśladować cytydynę lub urydynę, powodując punktowe mutacje. Mutacje powstają losowo, co zapobiega szybkiemu powstaniu odporności wirusa na ten mechanizm. Z tego względu lek najskuteczniejszy będzie w przypadku szybkiego podania, we wstępnej fazie infekcji. Niestety, lek okazał się nieskuteczny w przypadku hospitalizowanych, ciężko chorych pacjentów. Problemem może być również  niepewność, czy lek nie będzie działał mutagennie, również wobec zdrowych komórek. Dlatego podczas terapii kobiety bezwzględnie nie mogły być w ciąży, a wszyscy pacjenci musieli powstrzymać się od współżycia do 4 dni po zakończeniu terapii [1]. 

Paxlovid-Ritonawir

Jest to inhibitor proteazy (w tej grupie są leki wykorzystywane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C oraz wirusa HIV). Lek był po raz pierwszy testowany jako preparat dożylny w leczeniu zakażeń wirusem SARS. Ponieważ epidemie tamtego wirusa opanowano, zaprzestano prac nad cząsteczką. Teraz zmodyfikowano ją i przeprojektowano tak, aby móc ją podawać doustnie, a następnie, z dobrymi wynikami, zastosowano w leczeniu zakażeń Covid-19. Lek blokuje replikację wirusa poprzez zahamowanie aktywności kluczowego enzymu, powodującego replikację wirusa w komórkach. W przeciwieństwie do molnupirawiru mechanizm działania wyklucza powstawanie zmian w kodzie genetycznym [2].

Dawkowanie i koszty terapii

Lagevrio-Molnupirawir

Lek należy przyjmować dwa razy dziennie po cztery kapsułki (po 200 mg molnupirawiru), przez pięć dni, co daje łącznie 40 kapsułek twardych. Szacowany koszt terapii dla jednego pacjenta wynosi ok. 700$. Na pierwszy rzut oka jest to wysoka cena, ale w porównaniu do kosztów innych terapii, hospitalizacji lub leczenia powikłań po przechorowaniu Covid-19, nie wydaje się już tak wygórowana. Wszystko zależy też od tego jak będzie dostępna i czy będzie refundowana [1,3]. 

Paxlovid-Ritonawir

Stosuje się 3 tabletki dwa razy dziennie. Pfizer nie ujawnił do tej pory przybliżonej ceny za Paxlovid. Jedyną informacją, jaka została podana przez koncern to taka, że kraje wysokorozwinięte zapłacą wyższą cenę za zakup preparatu w porównaniu do państw słabiej rozwiniętych [2]. 

Czytaj więcej: Amantadyna w leczeniu Covid-19, co wiemy, a czego jeszcze musimy się dowiedzieć

Skutki uboczne

Lagevrio-Molnupirawir

Lek nie może być stosowany podczas ciąży. Należy unikać współżycia lub stosować antykoncepcję i zachować szczególną ostrożność, nawet do 4 dni po zakończeniu kuracji. Podobnie nie należy karmić piersią do 4 dni po zakończeniu kuracji preparatem. Lek może powodować biegunkę, nudności, bóle głowy, dezorientację, wysypkę czy wymioty [1,3]. 

Paxlovid-Ritonawir

Pfizer nie przedstawił informacji na temat działań niepożądanych zaobserwowanych podczas stosowania preparatu. Jedyna informacja podana przez producenta mówiła o wystąpieniu skutków ubocznych u ok. 20% pacjentów przyjmujących zarówno preparat, jak i placebo (nie dostawali Paxlovidu) [2]. 

Podsumowanie 

Obie terapie niosą nadzieję, że wspólnie ze szczepionkami mogą w znacznym stopniu przyczynić się do zmniejszenia liczby ofiar pandemii koronowirusa Covid-19. Niestety, aktualnie terapie nie są jeszcze zarejestrowane i dostępne w Polsce, niewiele wiadomo także o ich potencjalnych skutkach ubocznych. Z drugiej strony wyniki badań są bardzo obiecujące. Preparat Pfizera w badaniach wykazał wyższą skuteczność, ale to preparat Merc został zarejestrowany w UK i póki co, tylko on może być zastosowany. W niedługim czasie będzie więcej wiadomo na temat jego skuteczności, jak i skutków ubocznych.