Opipramol czy hydroksyzyna – który lek jest skuteczniejszy w terapii lęku?

Opipramol i hydroksyzyna – co to za leki?

Opipramol jest substancją zaliczaną do grupy trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD). Lek stosuje się w przypadku zaburzeń lękowych uogólnionych oraz innych zaburzeń psychicznych, które są związane z chorobami somatycznymi (np. chorobami tarczycy, zespołami bólowymi, nowotworami, chorobą Parkinsona). Opipramol bywa zalecany poza wskazaniami rejestracyjnymi, np. w przypadku bezsenności.

Wskazaniem do stosowania hydroksyzyny jest leczenie lęku, niepokoju, nerwic, a także dolegliwości skórnych, takich jak np. świąd czy pokrzywka. Lek podaje się niekiedy przed zabiegami chirurgicznymi. Ma to m.in. na celu zmniejszyć napięcie, zredukować stres, a także obniżyć ryzyko wystąpienia ewentualnych nudności i wymiotów po zabiegu [1,2]

Jak działa opipramol, a jak hydroksyzyna?

Opipramol wykazuje efekt przeciwlękowy, uspokajający i słabo przeciwdepresyjny poprzez wpływ na receptory zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym. Mechanizm działania opiera się na pobudzaniu receptorów sigma (działanie przeciwlękowe i poprawiające nastrój) i hamowaniu receptorów histaminowych (uspokojenie, wyciszenie) oraz adrenergicznych (redukcja napięcia nerwowego). 

Hydroksyzyna natomiast działa wielokierunkowo, wpływając na różne receptory (m.in. histaminowe oraz serotoninowe) i neuroprzekaźniki w mózgu, co skutkuje efektem przeciwlękowym, nasennym, przeciwalergicznym oraz przeciwwymiotnym [1-4].

Który lek jest mocniejszy – opipramol czy hydroksyzyna?

Odpowiedź brzmi: to zależy. Jeśli bierzemy pod uwagę działanie przeciwlękowe, silniej i dłużej działać będzie opipramol. Z kolei hydroksyzyna jest wskazana do leczenia objawowego, co oznacza, że nie leczy przyczyny dolegliwości. Jest również przeznaczona najczęściej do krótkotrwałego leczenia (w praktyce bywa z tym różnie), podczas gdy opipramol zaleca się przyjmować minimum kilka tygodni [1-4].

Jak dawkuje się opipramol i hydroksyzynę?

U osób dorosłych stosuje się zwykle 50 mg opipramolu rano, kolejne 50 mg około południa oraz 100 mg wieczorem. Jeśli lekarz uzna to za zasadne, może obniżyć dawkowanie do 50-100 mg raz na dobę lub zwiększyć je do 100 mg 3 razy na dobę. Opipramol bywa zalecany dzieciom od 6. roku życia – maksymalna stosowana dawka nie powinna wówczas przekroczyć 100 mg dziennie [1].

Dawkowanie hydroksyzyny różni się w zależności od wskazania:

• objawowe leczenie lęku: 50 mg na dobę 2-3 razy dziennie;
• objawowe leczenie świądu: 25 mg przed snem, jeśli lekarz uzna to za konieczne może zwiększyć dawkę. U dzieci powyżej 2 lat stosuje się 1-2 mg leku na kg masy ciała w kilku dawkach dziennych;
• niepokój i pobudzenie psychoruchowe w przebiegu nerwic: 50 mg 1 raz na dobę u dorosłych. U dzieci zaleca się stosowanie 0,6 mg leku na kg masy ciała [2].

Kiedy nie powinno się stosować opipramolu i hydroksyzyny?

Opipramolu nie należy stosować w przypadku:

• ostrego zatrzymania moczu;
• zatrucia alkoholem, lekami psychotropowymi, nasennymi oraz przeciwbólowymi;
• nieleczonej jaskry;
• bloku przedsionkowo-komorowego;
• chorób wątroby i nerek;
• przerostu prostaty z towarzyszącym zaleganiem moczu;
• stosowania leków z grupy inhibitorów MAO (moklobemid, selegilina, rasagilina) [1,3].

Wśród przeciwwskazań do zażywania hydroksyzyny można wymienić:

• porfirię;
• zaburzenia rytmu serca;
• ciążę i karmienie piersią;
• przyjmowanie leków wydłużających odstęp QT, m.in. przeciwarytmicznych (np. sotalol, amiodaron), przeciwpsychotycznych (haloperidol), przeciwdepresyjnych (escitalopram, citalopram); antybiotyków (erytromycyny, lewofloksacyny, moksyfloksacyny) [2,4].

Zarówno opipramol, jak i hydroksyzyna nie powinny być stosowane w przebiegu jaskry, przerostu gruczołu krokowego, schorzeń wątroby i nerek, a także wtedy, gdy masz alergię na te leki bądź ich pochodne [1,2].

Profil bezpieczeństwa hydroksyzyny i opipramolu

Opipramol i hydroksyzyna różnią się swoim bezpieczeństwem stosowania w różnych grupach.

Ciąża i laktacja

Uważa się, że hydroksyzyna nie powinna być zażywana w okresie ciąży i podczas karmienia piersią. Jeśli natomiast chodzi o opipramol, dopuszcza się jego stsoowanie tylko wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne [1,2,5].

Interakcje z alkoholem

Obydwa leki oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy – nie należy łączyć ich z alkoholem [1,2].

Prowadzenie samochodu

Zarówno opipramol, jak i hydroksyzyna mogą upośledzać koncentrację i zaburzać prawidłową ocenę sytuacji, co należy mieć na uwadze stosując te leki [1,2].

Stosowanie u seniorów

Stosowana dawka zależy od stopnia nasilenia objawów. Z reguły nie ma potrzeby zmiany dawkowania opipramolu u seniorów, u których nie występują inne choroby współtowarzyszące. Warto pamiętać, aby przy długotrwałej terapii regularnie monitorować czynność wątroby [1].

Jeśli chodzi o hydroksyzynę, seniorzy powinni przyjmować początkowo połowę dawki zalecanej u dorosłych. W tej grupie wiekowej nie należy przekraczać 50 mg na dobę [2].

Stosowanie przy chorobach wątroby i nerek

Stosowanie opipramolu w przebiegu chorób nerek i wątroby jest niewskazane [1].

W przypadku hydroksyzyny zaleca się obniżenie dawki u pacjentów zmagających się z niewydolnością nerek. Jest to związane z osłabionym wydalaniem leku (a właściwie jego metabolitu) przez ten narząd. Jeśli chodzi natomiast o stosowanie w przypadku niewydolności wątroby, należy zmniejszyć dobową dawkę hydroksyzyny o ok. 33% w stosunku do dawki zalecanej [2].

Jakie skutki uboczne mogą wywoływać opipramol i hydroksyzyna?

Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem opipramolu i hydroksyzyny wynikają z wpływu tych leków na ośrodkowy układ nerwowy. W trakcie leczenia może wystąpić zmęczenie, nadmierne uspokojenie i senność, a także  zawroty głowy. 

Stosowanie opipramolu wiąże się często z wystąpieniem uczucia zatkanego nosa i suchości błony śluzowej jamy ustnej. Na początku leczenia może dochodzić również do spadków ciśnienia tętniczego. 

Podczas przyjmowania hydroksyzyny obserwowano rzadkie reakcje pobudzenia i splątania, zaburzeń widzenia, przyspieszonego bicia serca (tachykardii), zaparć i wymiotów, zapaleń skóry, świądu czy wysypki, a także zatrzymania moczu [1,2].

Jakie są leki z opipramolem i hydroksyzyną?

Opipramol jest dostępny w Polsce w postaci tabletek powlekanych (Pramolan) oraz drażowanych (Sympramol). Oba preparaty stosuje się doustnie, w trakcie posiłku lub bezpośrednio po nim.

Hydroksyzyna może być stosowana doustnie lub we wstrzyknięciach. Lek występuje w postaci tabletek powlekanych (Atarax, Hydroxyzine Orion, Hydroxyzinum Adamed, Hydroxyzinum VP, Hydroxyzinum Espefa), syropów (Atarax, Hydroxyzinum Hasco, Hydroxyzinum Aflofarm) oraz roztworu do wstrzykiwań (Hydroxyzinum Teva). Hydroksyzynę w tabletkach lub syropie najlepiej zażywać po posiłkach [6].

Podsumowanie

Opipramol i hydroksyzyna to dwa zupełnie różne leki, które co prawda działają przeciwlękowo, jednak stosuje się je w różnych sytuacjach. Pierwsze efekty działania opipramolu występują po około 2 tygodniach regularnego przyjmowania. Stąd zaleca się, aby kuracja trwała przynajmniej 1-2 miesiące. Natomiast hydroksyzynę należy zażywać w najmniejszych skutecznych dawkach, możliwie jak najkrócej. Może się bowiem wykształcić tolerancja na lek, a to pociąga za sobą konieczność zwiększenia jego dawki [1-4].