Co to jest żeń-szeń?

Żeń-szeń jest rośliną zaliczoną do rodziny araliowatych. Pochodzi z Dalekiego Wschodu i jest ceniony ze względu na swoje właściwości lecznicze. Może on pomóc w poprawie funkcji kognitywnych, wzmocnieniu potencji, wspomaganiu pracy serca, a także działać przeciwutleniająco i przeciwwirusowo. Wielu ludzi stosuje żeń-szeń również ze względu na jego właściwości odmładzające skórę i zapobiegające wypadaniu włosów. Istnieje wiele rodzajów żeń-szenia, a dobór odpowiedniego dla siebie preparatu powinien być uzależniony od indywidualnych potrzeb i oczekiwań.

Jakie są rodzaje żeń-szenia?

Żeń-szeń syberyjski

Żeń-szeń syberyjski (lac. Eleutherococcus senticosus) jest również znany jako eleuterokok kolczasty. Roślina ta pochodzi z Chin i Rosji. Do jego najważniejszych działań zalicza się poprawa koncentracji, pamięci, obniżenie stresu i uspokojenie. Jest polecany w przypadku wzmożonej pracy umysłowej [1].

Żeń-szeń koreański

Żeń-szeń koreański jest znany również pod nazwą żeń-szeń czerwony. Pochodzi z górskich lasów wschodniej Azji, a dokładniej z Chin, Mandżurii czy Korei. Poprawia on witalność organizmu, przepływ krwi, polepsza libido, korzystnie wpływa na zaburzenia erekcji oraz na odporność organizmu [2].

Żeń-szeń indyjski

Żeń-szeń indyjski jest bardziej znany jako ashwagandha. Roślina ta pochodzi, jak sama nazwa wskazuje, z Indii. Co ciekawe, słowo „ashwagandha” w dosłownym tłumaczeniu oznacza „zapach konia”, ale z pewnością chodzi o końską witalność, którą ma dawać ta roślina, a nie o zapach. Roślina poprawia wydolność organizmu przy zwiększonym wysiłku fizycznym. Ma również właściwości przeciwdepresyjne i poprawiające nastrój. Sprawdza się doskonale osób z obniżonym nastrojem [3].

Ginsenozydy z żeń-szenia — jakie mają działanie?

W żeń-szeniu najważniejszymi substancjami aktywnymi obecnymi w korzeniu są ginsenozydy. Są to związki należące do grupy saponin triterpenowych. Wykazują następujące działania:

• psychostymulujące i poprawiające funkcje mózgu;
• antyoksydacyjne;
• przeciwstarzeniowe;
• przeciwdziałają stresowi, zmęczeniu i mają właściwości tonizujące;
• przeciwzapalne;
• przeciwalergiczne;
• przeciwnowotworowe;
• poprawiające krążenie krwi;
• regulujące ciśnienie i hipolipemiczne;
• przeciwzakrzepowe i przeciwcukrzycowe;
• wzmacniające działanie układu odpornościowego;
• pomaga w zaburzeniach erekcji;
• łagodzi objawy menopauzy [1,2].

Jak działają witanolidy?

Z kolei w ashwagandzie najważniejszym składnikiem są witanolidy. Wykazują one szereg korzystnych działań na organizm:

• działają przeciwbakteryjne i odkażająco;
• wykazują działanie przeciwnowotworowe;
• mają działanie uspokajające,
• obniżają ciśnienie krwi;
• hamują podział komórek na drodze mitozy (działanie antymitotyczne) [3,4].

Z jakimi lekami nie łączyć żeń-szenia?

W przypadku przyjmowania któregokolwiek z niżej wymienionych substancji należy skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem przyjmowania preparatów zawierających żeń-szeń. Do leków wykazujących interakcje z żeń-szeniem należą m.in.:

• lit, tranylcypromina, moklobemid – pod wpływem żeń-szenia może dojść do nasilenia działania tych substancji i wzrostu ich stymulacji psychoaktywnej;
• warfaryna, acenokumarol – ryzyko nasilenia działania tych leków, co może spowodować wzrost ryzyka krwawień;
• doustne leki przeciwcukrzycowe oraz insulina – żeń-szeń obniża stężenia glukozy we krwi, co może prowadzić do jej zbyt dużego spadku;
• amlodypina, diltiazem, enalapryl, kaptopryl – żeń-szeń może obniżać skuteczność działania leków na nadciśnienie;
• kofeina – stosowana razem z żeń-szeniem może prowadzić do nadmiernego przyspieszenia akcji serca i wzrostu ciśnienia krwi [1,2].

Jakie preparaty z żeń-szeniem można kupić w aptece?

W aptece istnieje mnóstwo preparatów z żeń-szeniem. Sa to suplementy diety, które różnią się ilością składników. Niektóre zawiera tylko 1 rodzaj żeń-szenia, a inne więcej. Część posiada także inne składniki. Wybierajmy te z bogatym składem i standaryzacją. Poniżej opisujemy wybrane preparaty.

Po jakim czasie zaczyna działać żeń-szeń?

Czas, po którym żeń-szeń zaczyna działać, może się różnić w zależności od osoby oraz formy i dawki, którą stosujemy. Ogólnie jednak, efekty działania żeń-szenia można zauważyć po 2-3 tygodniach regularnego stosowania. Niektóre korzystne działania, takie jak poprawa energii i wpływ na odporność organizmu, mogą być odczuwalne wcześniej, nawet po kilku dniach. Istnieje jednak wiele czynników, które mogą wpływać na czas, po którym zaobserwujemy działanie żeń-szenia, dlatego warto być cierpliwym i regularnie obserwować reakcję organizmu na ten ziołowy preparat. Jeśli jednak masz jakiekolwiek wątpliwości lub obawy, zawsze warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji żeń-szeniem.

Jakie skutki uboczne ma żeń-szeń?

Żeń-szeń może wywoływać pewne skutki uboczne u niektórych osób. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi żeń-szenia są:

• Problemy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i ból brzucha;
• Problemy związane z układem nerwowym, takie jak nadpobudliwość, nerwowość, bezsenność i zmęczenie;
• Niekiedy mogą wystąpić uczucie gorąca, zawroty głowy, skoki ciśnienia krwi i bóle głowy;
• U niektórych osób zaobserwowano także reakcje alergiczne, takie jak wysypka, świąd i obrzęk.

Kiedy nie wolno stosować żeń-szenia? Przeciwwskazania

Nie zaleca się stosowania żeń-szenia w następujących sytuacjach:

• ciąża i karmienie piersią – nie ma wystarczających badań naukowych dotyczących bezpieczeństwa stosowania żeń-szenia u kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią, dlatego lepiej unikać używania go w tych okresach;
• dzieci i młodzież – ze względu na brak badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania żeń-szenia u dzieci i młodzieży, nie zaleca się podawania go w tej grupie wiekowej;
• cukrzyca – osoby z cukrzycą powinny być ostrożne przy stosowaniu żeń-szenia, ponieważ może on wpływać na poziom cukru we krwi;
• nadciśnienie tętnicze – ze względu na możliwość zwiększenia ciśnienia krwi, osoby z nadciśnieniem powinny unikać używania żeń-szenia;
• choroby serca – osoby z chorobami serca, takimi jak arytmia lub niewydolność serca, powinny unikać stosowania żeń-szenia, ponieważ może on mieć wpływ na pracę serca;
• nadużywanie kofeiny – stosowanie żeń-szenia w połączeniu z nadużywaniem kofeiny może prowadzić do nadpobudliwości i innych skutków niepożądanych;
• skłonność do alergii – osoby mające skłonność do alergii powinny być ostrożne, ponieważ w rzadkich przypadkach żeń-szeń może wywołać reakcje alergiczne.

Podsumowanie

W aptekach można znaleźć wiele suplement diety zawierających różne rodzaje żeń-szenia. Zdecydowanie najpopularniejszym i najczęściej spotykanym jest żeń-szeń koreański. Jednakże ostatnimi czasy coraz większą popularność zdobywa żeń-szeń indyjski, czyli ashwagandha. Ma ona trochę inne działanie, co pozwala mu dotrzeć do innej grupy odbiorców, niż tradycyjny żeń-szeń. W tym artykule przedstawiono kilka przykładowych preparatów, wszystkie z nich są godne polecenia. Należy pamiętać jednak,  że w stosowaniu żeń-szenia należy zachować umiar i co jakiś czas robić sobie przerwy. W razie jakichkolwiek wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.