Menu

REKLAMA

,

Czy antybiotyki są bezpieczne w czasie chemioterapii?

SPIS TREŚCI

REKLAMA

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Czy można stosować antybiotyki w trakcie chemioterapii?

Antybiotykoterapia to skuteczna metoda walki z zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi, które pojawiają się również w trakcie chemioterapii. Czy antybiotyki reagują z lekami onkologicznymi? Czy leczenie nimi jest bezpieczne? Czy nowotwór reaguje na antybiotyk?
Czy można stosować antybiotyki w trakcie chemioterapii?

Dlaczego stosuje się antybiotyki w czasie chemioterapii?

Pacjenci leczeni z powodu nowotworów narządowych są narażeni na infekcje bakteryjne, grzybicze oraz wirusowe (w przypadku tych ostatnich, nie jest zasadnym stosowanie antybiotykoterapii). Przyczyną zwiększonej zapadalności jest zarówno obecność nowotworu złośliwego, jak i stosowana terapia przeciwnowotworowa. Chemioterapia systemowa, a także leczenie miejscowe — radioterapia czy chirurgia — pośrednio lub bezpośrednio wpływają na zwiększenie ryzyka wystąpienia powikłań infekcyjnych.

W celu ograniczenia tych powikłań, które negatywnie wpływają na skuteczność leczenia onkologicznego oraz na jakość życia pacjenta, stosuje się profilaktykę antybiotykową. Należy jednak pamiętać, że profilaktyczne podawanie antybiotyków powinno dotyczyć sytuacji, w których istnieje większa korzyść z ich zastosowania niż ryzyko pojawienia się działań niepożądanych: reakcje uczuleniowe, zakażenia C.difficile czy selekcja szczepów lekoopornych [1].

Czy antybiotyki wchodzą w interakcje z chemioterapią?

Lista potencjalnych interakcji lekowych związanych ze stosowaniem antybiotyków jest bardzo obszerna, jednak w praktyce klinicznej ich występowanie nie jest tak częste, jak występowanie interakcji lekowych pomiędzy innymi leki (nie antybiotykami) a lekami onkologicznymi. Spośród często stosowanych u pacjentów onkologicznych antybiotyków, przede wszystkim należy zwrócić uwagę na [2]:

  • leki metabolizowane przy udziale cytochromu P450, na przykład erytromycyna, klarytromycyna czy ciprofloksacyna. Wiele leków stosowanych powszechnie w onkologii (na przykład tamoksifen, cyklofosfamid) jest również metabolizowanych przez ten enzym. Interakcje związane z hamowaniem lub indukowaniem izoenzymów cytochromu P450 są często trudne do przewidzenia w warunkach klinicznych, gdyż istnieje znaczna zmienność genetyczna tego układu enzymatycznego w populacji;
  • linezolid, który hamuje oksydazę monoaminową, przez co może prowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego podczas równoczesnego stosowania z niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi, ale również na przykład tramadolem lub petydyną;
  • antybiotyki o działaniu nefrotoksycznym (przede wszystkim aminoglikozydy, wankomycyna, kolistyna) mogą wykazywać addytywną nefrotoksyczność z niektórymi chemioterapeutykami.

Czy nowotwór reaguje na antybiotyki?

Najczęściej w leczeniu nowotworów wykorzystywane są takie metody, jak radioterapia, zabiegi chirurgiczne czy chemioterapia. Współcześnie coraz więcej uwagi poświęca się immunoterapii – zauważalne bowiem jest to, że wpływ na działanie układu odpornościowego chorych często pozwala pokonać nowotwór. Na funkcjonowanie układu odpornościowego u ludzi wpływ mają różne czynniki, jego czynność uzależniona jest między innymi od tego, jakie bakterie przebywają w ludzkim przewodzie pokarmowym.

Badacze ze Stanów Zjednoczonych postanowili sprawdzić (na zwierzętach), czy modyfikacja flory jelitowej może w pewien sposób wpływać na efekty zastosowania radioterapii w leczeniu nowotworów. Jakie były wnioski przeprowadzonych badań? Okazało się, że u tych myszy, którym podano antybiotyk, efekty radioterapii były lepsze niż u tych gryzoni, którym tego rodzaju leków nie podano. W tej chwili ciężko mówić o tym, aby pacjentom z chorobą nowotworową rutynowo podawać antybiotyk przed radioterapią, ale odkrycia badaczy ze Stanów Zjednoczonych są z całą pewnością interesujące i najprawdopodobniej stanowią one podłoże do przeprowadzenia w przyszłości dokładniejszych badań [3].

REKLAMA

Bibliografia

  1. Czyż A, Dębska-Szmich S.: Powikłania infekcyjne. W: Krzakowski M, Potemski P, Warzocha K, Wysocki P. (red.). Onkologia kliniczna. Via Medica, Gdańsk 2015; 179–180.
  2. Riechelmann RP, Del Giglio A.: Drug interactions in oncology: how common are they? Ann. Oncol. 2009; 20; 1907–1912.
  3. Zhao Z, Cheng W, Qu W, Shao G, Liu S.: Antibiotic Alleviates Radtiation – Induced Intestinal Injury by Remodeling Microbiota, Reducing Inflammation and Inhibiting Fibrosis. ACS Omega, 2020; 5(6); 2967-2977.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Omawiane substancje

  • Cyklofosfamid

    Cyklofosfamid to cytostatyk stosowany w leczeniu nowotworów i jako lek immunosupresyjny. Hamuje podział komórek, wykorzystywany jest w terapii białaczek, chłoniaków i raka piersi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Cyprofloksacyna

    Cyprofloksacyna to antybiotyk o szerokim spektrum działania, skuteczny w leczeniu wielu zakażeń bakteryjnych. Dostępna w różnych formach, działa bakteriobójczo i szybko łagodzi objawy infekcji.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Erytromycyna

    Erytromycyna to antybiotyk makrolidowy skuteczny w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych i trądziku, dostępny w wielu formach, ceniony za bezpieczeństwo i szerokie zastosowanie terapeutyczne.
    substancje syntetyczne

  • Klarytromycyna

    Klarytromycyna to antybiotyk makrolidowy stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, skóry i tkanek miękkich oraz w zwalczaniu Helicobacter pylori.
    Brak danych

  • Kolistyna

    Kolistyna to suplement diety zawierający naturalne składniki, które wspierają zdrowie serca i układu krążenia. Dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym, Kolistyna może pomóc w ochronie organizmu przed stresem oksydacyjnym.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Kolistyna

    Kolistyna to suplement diety zawierający naturalne składniki, które wspierają zdrowie serca i układu krążenia. Dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym, Kolistyna może pomóc w ochronie organizmu przed stresem oksydacyjnym.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Linezolid

    Linezolid to innowacyjny antybiotyk skuteczny przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń. Charakteryzuje się unikalnym mechanizmem działania i szerokimi możliwościami terapeutycznymi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Petydyna

    Petydyna to silny opioid o szybkim działaniu, wykorzystywany w leczeniu silnych bólów. Charakteryzuje się ryzykiem uzależnienia i poważnych działań niepożądanych, dlatego stosowana jest głównie w szpitalach.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Tamoksyfen

    Tamoksyfen to lek hormonalny stosowany w terapii raka piersi, hamujący wpływ estrogenów na komórki nowotworowe. Jego skuteczność i bezpieczeństwo zależą od wielu czynników klinicznych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Tramadol

    Tramadol to opioidowy lek przeciwbólowy stosowany w terapii bólu umiarkowanego i silnego. Jego działanie, dostępność różnych form oraz potencjalne ryzyko wymagają indywidualnego podejścia.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

  • Wankomycyna

    Wankomycyna to silny antybiotyk stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń bakteriami Gram-dodatnimi opornymi na inne leki. Wymaga indywidualnego dawkowania i ścisłego monitorowania terapii.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Nowotwór

    Nowotwory stanowią drugą najczęstszą przyczynę zgonów na świecie, ale dzięki postępom medycyny wiele z nich można skutecznie leczyć. Kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie oraz świadoma prewencja poprzez zdrowy styl życia i regularne badania.

  • Zakażenia bakteryjne

    Zakażenia bakteryjne to choroby wywołane przez bakterie, które mogą atakować różne narządy i układy w organizmie człowieka. Objawy zakażeń bakteryjnych mogą być różnorodne i zależą od rodzaju bakterii oraz miejsca ich występowania.
Avatar photo

Adrian Bryła

Absolwent Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Doktor nauk farmaceutycznych i specjalista farmacji klinicznej. Od kilku lat pracuje jako farmaceuta kliniczny w Oddziałach Szpitala Specjalistycznego im. Ludwika Rydygiera w Krakowie. Obszary jego aktywności związane są z interakcjami lekowymi oraz optymalizacją leczenia przeciwbólowego. Koordynuje także pracą Zespołu Farmacji Klinicznej, którego praca skupia się na realizacji usług farmacji klinicznej w tym szpitalu. Równolegle stara się łączyć praktykę z nauką, dlatego pełni również funkcję asystenta w Katedrze Farmakologii Klinicznej, Zakładu Farmakologii Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Bierze także udział w kształceniu podyplomowym w ramach specjalizacji z farmacji klinicznej oraz farmacji szpitalnej. Autor i współautor wielu publikacji naukowych. Jest jednym z założycieli Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej, w którym obecnie pełni funkcję wiceprezesa.

REKLAMA

Książka z poradnikamiSłownik medyczny

Infekcja

Infekcja to stan, w którym drobnoustroje chorobotwórcze, takie jak bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty, wnikają do organizmu i zaczynają się w nim namnażać. Aby wywołać chorobę, muszą pokonać naturalną odporność organizmu. Infekcje mogą być miejscowe (ograniczone do jednego obszaru) lub uogólnione (rozprzestrzenione po całym organizmie).

Antybiotykoterapia

Antybiotykoterapia to leczenie zakażeń bakteryjnych za pomocą antybiotyków, czyli leków zdolnych do niszczenia bakterii lub hamowania ich wzrostu. Stosuje się ją w celu zwalczania infekcji bakteryjnych, takich jak zapalenie płuc, angina czy zakażenia dróg moczowych.
Należy pamiętać, że antybiotyki nie działają na wirusy, więc nie są skuteczne w leczeniu chorób wirusowych, takich jak grypa czy przeziębienie.

Terapia przeciwnowotworowa

Terapia przeciwnowotworowa to zbiór metod leczenia nowotworów, które mają na celu zniszczenie komórek nowotworowych lub zahamowanie ich wzrostu. Może obejmować chemioterapię, radioterapię, immunoterapię oraz chirurgię.

Chemioterapia

Chemioterapia to metoda leczenia chorób wywoływanych przez bakterie, wirusy, grzyby czy pasożyty, a także chorób nowotworowych, za pomocą syntetycznych związków chemicznych. Należy odróżnić chemioterapię od antybiotykoterapii, w której to wykorzystywane są związki wytwarzane przez organizmy żywe.

Radioterapia

Radioterapia to metoda leczenia, która wykorzystuje promieniowanie jonizujące (np. fotony, elektrony, protony).
Stosowana jest głównie w onkologii do leczenia chorób nowotworowych oraz łagodzenia bólu i innych objawów związanych z występowaniem przerzutów.
Radioterapia jest także wykorzystywana w leczeniu niektórych chorób nienowotworowych, zwłaszcza tych z bolesnym stanem zapalnym, takich jak łokieć tenisisty.

Działania niepożądane

Działania niepożądane to nieprzewidziane i niepożądane reakcje organizmu na lek, które mogą wystąpić niezależnie od stosowanej dawki.

Zakażenie

Zakażenie to proces, w którym patogeny wnikają do organizmu i zaczynają się w nim rozmnażać, co może prowadzić do choroby.

Interakcja

Interakcja to wzajemne oddziaływanie dwóch lub więcej substancji, które może wpływać na ich działanie, skuteczność lub bezpieczeństwo, szczególnie w kontekście leków.

Cytochromy

Cytochromy to białka, które odgrywają kluczową rolę w procesach metabolicznych, w tym w metabolizmie leków.

Enzym

Enzym to białko, które przyspiesza reakcje chemiczne w organizmie. W kontekście metabolizmu leków, enzymy są kluczowe dla ich przekształcania i eliminacji.

Nefrotoksyczny

Nefrotoksyczny to termin określający substancje lub leki, które mogą uszkadzać nerki. Działanie nefrotoksyczne może prowadzić do pogorszenia funkcji nerek, co może być odwracalne lub trwałe. Przykłady nefrotoksycznych substancji to niektóre antybiotyki, środki kontrastowe używane w diagnostyce obrazowej oraz niektóre leki przeciwbólowe.

Nefrotoksyczność

Nefrotoksyczność to termin odnoszący się do szkodliwego wpływu substancji na nerki, co może prowadzić do ich uszkodzenia i zaburzenia funkcji. Leki nefrotoksyczne mogą uszkadzać kanaliki nerkowe i wpływać na proces filtracji.

Immunoterapia

Immunoterapia to metoda leczenia, która polega na modyfikacji działania układu odpornościowego. Może obejmować jego osłabienie (immunosupresja), wzmocnienie (immunostymulacja) lub odbudowę (immunorekonstrukcja); i wykorzystywana jest w transplantologii, reumatologii czy onkologii.

Bakteria

Bakteria to jednokomórkowy organizm, który może żyć w różnych środowiskach, w tym w ciele człowieka. Niektóre bakterie są korzystne i niezbędne dla zdrowia (np. tworzące mikroflorę jelitową), inne z kolei mogą powodować choroby, takie jak zapalenie płuc czy angina.
Typowymi lekami o aktywności przeciwbakteryjnej są antybiotyki.

Antybiotyk

Antybiotyk to substancja chemiczna, która działa na bakterie, hamując ich wzrost lub je zabijając. Stosowane są w leczeniu infekcji bakteryjnych, ale mogą również wpływać na naturalną florę bakteryjną organizmu.

poznaj nasz słownik medyczny

Przeczytaj również:

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .

Porady