Jak pandemia wpływa na pacjentów z astmą?

Pandemia COVID-19 zmieniła sposób, w jaki ludzie korzystają z opieki zdrowotnej na całym świecie. Dla osób z przewlekłymi chorobami, szczególnie tych z problemami oddechowymi jak astma, okres pandemii mógł wpłynąć na to, jak często chorują i jak często potrzebują pomocy lekarza. Badacze postanowili sprawdzić, czy pandemia wpłynęła na zdrowie osób z astmą i czy kobiety i mężczyźni reagowali na te zmiany w podobny sposób. Astma to choroba, która powoduje, że oddychanie staje się trudne – drogi oddechowe zwężają się i powstaje duszność, kaszel oraz świszczący oddech. Wiadomo, że kobiety częściej chorują na astmą niż mężczyźni i często mają gorsze objawy.

Naukowcy z Kanady przeprowadzili bardzo duże badanie, w którym przeanalizowali dane zdrowotne prawie 385 tysięcy osób z astmą. Porównali oni, co działo się z tymi pacjentami przez 18 miesięcy przed pandemią i 18 miesięcy po jej rozpoczęciu. W badanej grupie kobiety stanowiły 55,5% wszystkich przypadków, co potwierdza znaną prawidłowość, że astma częściej dotyka kobiet niż mężczyzn w wieku dorosłym. Badacze chcieli sprawdzić, czy pandemia zmieniła sposób, w jaki ludzie z astmą korzystają z opieki zdrowotnej, czy częściej chorowali, czy częściej trafiali do szpitala, a także czy były różnice między kobietami a mężczyznami. Do oceny ciężkości astmy użyli informacji o stosowaniu leków biologicznych – nowoczesnych, drogich leków zarezerwowanych dla najcięższych przypadków astmy.

Jakie zmiany zauważono w opiece zdrowotnej?

Wyniki badania były dość zaskakujące. Okazało się, że podczas pandemii ludzie z astmą rzadziej trafiali na pogotowie i rzadziej byli hospitalizowani z powodu problemów związanych z astmą. Wizyty na pogotowiu z powodu astmy spadły o około 39% u obu płci, a hospitalizacje związane z astmą zmniejszyły się o 54% u kobiet i 42% u mężczyzn. Jednocześnie zwiększyła się liczba wizyt u lekarzy w ramach opieki ambulatoryjnej – czyli zwykłych wizyt u lekarza rodzinnego czy specjalisty. Wiele z tych wizyt odbywało się przez internet lub telefon, co stało się popularne podczas pandemii – aż 69,9% pacjentów korzystało z wizyt wirtualnych. „Nasze wyniki sugerują, że osoby z astmą doświadczyły poprawy wyników zdrowotnych podczas pandemii, co jest szczególnie zauważalne w przypadku zmniejszenia liczby ostrych zaostrzeń wymagających natychmiastowej pomocy medycznej” – piszą autorzy badania.

Szczególnie interesujące było to, że różnice między kobietami a mężczyznami, które wcześniej były widoczne, podczas pandemii się zmniejszyły. Przed pandemią kobiety z astmą częściej trafiały do szpitala i na pogotowie niż mężczyźni, ale podczas pandemii ta różnica prawie zniknęła. Kobiety zwiększyły liczbę wizyt ambulatoryjnych bardziej niż mężczyźni, co mogło pomóc im lepiej kontrolować swoją chorobę. Badacze uważają, że możliwe jest to dzięki lepszemu dostępowi do telemedycyny, która umożliwiła kobietom łatwiejsze umówienie się na wizytę bez konieczności wychodzenia z domu, organizowania opieki nad dziećmi czy brania wolnego w pracy. Pandemia mogła też zmniejszyć narażenie na czynniki, które wywołują zaostrzenia astmy, takie jak infekcje, zanieczyszczenie powietrza czy stres w pracy. Naukowcy zaobserwowali też ciekawy wzrost liczby nowych diagnoz astmy podczas pandemii – ogólnie o 28%, ale szczególnie dramatyczny wśród mężczyzn (o 39% w porównaniu z tylko 8% u kobiet).

Dlaczego wyniki zdrowotne poprawiły się podczas pandemii?

Dlaczego ludzie z astmą czuli się lepiej podczas pandemii? Badacze mają kilka teorii. Po pierwsze, ograniczenia pandemiczne mogły zmniejszyć narażenie na czynniki wywołujące zaostrzenia astmy – ludzie częściej zostali w domu, co oznaczało mniej kontaktu z infekcjami, mniej zanieczyszczenia powietrza z powodu mniejszego ruchu samochodowego, a także mniej stresu związanego z pracą czy szkołą. Po drugie, zwiększona dostępność telemedycyny mogła pomóc w lepszym monitorowaniu choroby i wcześniejszym wykrywaniu problemów, zanim staną się one na tyle poważne, że wymagają wizyty na pogotowiu. Po trzecie, ludzie mogli być bardziej ostrożni w dbaniu o swoje zdrowie, regularniej przyjmować leki i lepiej przestrzegać zaleceń lekarskich. Kobiety mogły szczególnie skorzystać na usunięciu barier w dostępie do opieki zdrowotnej, takich jak konieczność wzięcia wolnego z pracy czy zorganizowania opieki nad dziećmi. Możliwe jest również, że kobiety lepiej przestrzegały zaleceń zdrowia publicznego podczas pandemii, co dodatkowo chroniło je przed zaostrzeniami astmy.

Czy oznacza to, że powinniśmy na stałe wprowadzić niektóre zmiany z okresu pandemii? Badacze uważają, że warto rozważyć większe wykorzystanie telemedycyny w opiece nad osobami z astmą, ponieważ może to być tańsze dla systemu zdrowia i wygodniejsze dla pacjentów. „Nasze dane sugerują, że dla osób z astmą opieka wirtualna może być odpowiednia do przewlekłego monitorowania zdrowia, co często wiąże się z mniejszymi kosztami dla systemu opieki zdrowotnej i wymaga mniej czasu oraz kosztów podróży dla pacjentów” – podkreślają autorzy badania. Wyniki te mogą mieć znaczenie dla przyszłego planowania polityki zdrowotnej i pokazują, że niektóre zmiany wprowadzone w czasie kryzysu mogą przynieść długoterminowe korzyści. „Zwiększona częstość występowania nowych diagnoz astmy podczas pandemii, szczególnie u mężczyzn, wymaga dalszych badań w celu potwierdzenia, czy rzeczywiście mamy do czynienia z prawdziwą astmą, czy raczej z następstwami infekcji wirusowych” – zauważają autorzy badania. Potrzebne są jednak dalsze badania, aby określić optymalną kombinację wizyt osobistych i wirtualnych, która zapewni najlepszą opiekę przy zachowaniu efektywności kosztowej.

Podsumowanie

Kanadyjskie badanie obejmujące prawie 385 tysięcy pacjentów z astmą wykazało, że pandemia COVID-19 paradoksalnie poprawiła wyniki zdrowotne tej grupy chorych. Podczas 18 miesięcy pandemii wizyty na pogotowiu z powodu astmy spadły o 39%, a hospitalizacje zmniejszyły się o 54% u kobiet i 42% u mężczyzn. Jednocześnie wzrosła liczba wizyt ambulatoryjnych, z których 69,9% odbywało się zdalnie. Szczególnie korzystne zmiany zaobserwowano u kobiet, które wcześniej częściej trafiały do szpitali niż mężczyźni – podczas pandemii ta różnica prawie zniknęła. Badacze tłumaczą poprawę zmniejszonym narażeniem na czynniki wywołujące zaostrzenia astmy, lepszym dostępem do telemedycyny oraz większą ostrożnością w dbaniu o zdrowie. Zwiększyła się też liczba nowych diagnoz astmy o 28%, szczególnie dramatycznie u mężczyzn (39%). Wyniki sugerują, że telemedycyna może być skutecznym narzędziem w przewlekłej opiece nad pacjentami z astmą, oferując korzyści zarówno dla systemu zdrowia jak i pacjentów.