Leczenie alkoholowej choroby wątroby – kompleksowe podejście terapeutyczne

Leczenie alkoholowej choroby wątroby stanowi kompleksowe wyzwanie medyczne, które wymaga skoordynowanego podejścia uwzględniającego zarówno aspekty somatyczne, jak i psychologiczne. Skuteczność terapii w znacznym stopniu zależy od gotowości pacjenta do wprowadzenia radykalnych zmian w stylu życia oraz współpracy z zespołem medycznym¹.

Abstynencja jako podstawa leczenia

Całkowite zaprzestanie spożywania alkoholu stanowi najważniejszy element leczenia alkoholowej choroby wątroby niezależnie od stadium zaawansowania choroby². W przypadku prostego stłuszczenia wątroby abstynencja może doprowadzić do całkowitego wyleczenia i powrotu wątroby do normalnego stanu w ciągu kilku tygodni³. Dla pacjentów z ciężkimi postaciami choroby, takimi jak alkoholowe zapalenie wątroby czy marskość, zalecana jest dożywotnia abstynencja¹.

Zaprzestanie spożywania alkoholu jest jedynym sposobem zapobiegania dalszemu uszkodzeniu wątroby i potencjalnie może zapobiec śmierci z powodu choroby wątroby¹. Należy podkreślić, że jeśli pacjent z marskością związaną z alkoholem lub alkoholowym zapaleniem wątroby nie przestanie pić, żadne leczenie medyczne czy chirurgiczne nie może zapobiec niewydolności wątroby¹.

Wsparcie psychologiczne i programy rehabilitacyjne

Pierwszym rodzajem leczenia oferowanego pacjentom jest zazwyczaj terapia psychologiczna⁴. Leczenie behawioralne może być prowadzone poprzez krótkie interwencje, wywiady motywujące, terapię poznawczo-behawioralną lub terapię wzmacniającą motywację⁵. Terapia poznawczo-behawioralna ma najbardziej spójne dowody na zwiększanie abstynencji w alkoholowej chorobie wątroby⁵.

Programy wsparcia prowadzone przez rówieśników są szeroko dostępne i bezpłatne, włączając w to Anonimowych Alkoholików opartych na 12-stopniowym modelu abstynencji⁵. Alternatywnie dostępny jest program SMART Recovery oparty na wzmacnianiu własnych możliwości i skuteczności⁵. Udział w programach rehabilitacyjnych i grupach wsparcia jest istotnym elementem długoterminowego leczenia i prawdopodobnie poprawia wyniki⁶.

Leczenie farmakologiczne

Jeśli sama terapia psychologiczna nie jest skuteczna, może być konieczne zastosowanie leków pomagających w utrzymaniu abstynencji⁴. Dostępne są różne opcje farmakologiczne wspierające abstynencję Zobacz więcej: Leczenie farmakologiczne w alkoholowej chorobie wątroby.

W przypadku ciężkiego alkoholowego zapalenia wątroby może być konieczne leczenie szpitalne⁴. Specjalistyczne leczenie kortykosteroidami może być stosowane w celu zmniejszenia stanu zapalnego wątroby u niektórych pacjentów z tym schorzeniem⁴. Większość ekspertów zaleca prednizolon w dawce 40 mg dziennie przez 28 lub 30 dni jako preferowane leczenie ciężkiego alkoholowego zapalenia wątroby⁷.

Wsparcie żywieniowe

Niedożywienie jest powszechne u pacjentów z alkoholową chorobą wątroby, dlatego wsparcie żywieniowe stanowi ważny element terapii⁸. Zalecane jest dzienne spożycie energii na poziomie 35-40 kcal na kilogram masy ciała oraz dzienne spożycie białka w ilości 1,2-1,5 grama na kilogram masy ciała⁸.

Pacjenci powinni otrzymywać suplementację witamin, szczególnie witamin z grupy B, w tym tiaminy w celu zmniejszenia ryzyka encefalopatii Wernickego⁸. Zalecane jest również uzupełnianie kwasu foliowego, witaminy B6, witaminy B12 i cynku w przypadku powszechnych niedoborów witaminowych⁸.

Transplantacja wątroby

Transplantacja wątroby jest obecnie jedynym sposobem leczenia nieodwracalnej niewydolności wątroby⁴. Może być rozważana u pacjentów, którzy rozwinęli postępującą niewydolność wątroby, pomimo zaprzestania spożywania alkoholu⁴. Szczegółowe kryteria kwalifikacji i proces przygotowania do transplantacji są omawiane osobno Zobacz więcej: Transplantacja wątroby w alkoholowej chorobie wątroby.

Podejście wielodyscyplinarne

Leczenie alkoholowej choroby wątroby wymaga wielodyscyplinarnego podejścia⁹. Zespół może składać się z hepatologa, specjalisty od uzależnień, psychiatry, doradcy, pracownika socjalnego, pielęgniarki hepatologicznej i dietetyka¹⁰. Niewielkie badania wykazały obiecujące wyniki, w tym zmniejszenie wizyt na oddziale ratunkowym i przyjęć do szpitala¹⁰.

Zintegrowane modele opieki, w których leczenie behawioralne jest zapewniane jako część zintegrowanej kliniki hepatologicznej, a nie przez zewnętrznych dostawców, wykazują poprawę abstynencji i mniej ciężkie nawroty⁵. Połączenie kompleksowej opieki medycznej i interwencji psychospołecznych z większym prawdopodobieństwem prowadzi do abstynencji, a zintegrowane podejścia opieki są związane z lepszymi wynikami¹⁰.

Rokowanie i monitorowanie

Pacjenci, którzy zaprzestaną spożywania alkoholu po diagnozie, wykazują znaczną poprawę po sześciu do dwunastu miesięcy¹¹. Wczesne rozpoznanie jest najlepszą nadzieją na wykrycie i odwrócenie skutków alkoholowego zapalenia wątroby¹¹. Długoterminowe przeżycie pacjenta z alkoholową chorobą wątroby zależy od jego zaangażowania w abstynencję⁶.