Epidemiologia alergii na jajka – częstość występowania w różnych grupach

Alergia na jajka stanowi jedno z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego w zakresie alergii pokarmowych, szczególnie w populacji dziecięcej. Schorzenie to charakteryzuje się znaczną zmiennością epidemiologiczną między różnymi regionami świata oraz grupami wiekowymi¹. Zrozumienie wzorców występowania alergii na jajka jest kluczowe dla planowania odpowiednich strategii prewencyjnych i terapeutycznych.

Pozycja alergii na jajka wśród alergii pokarmowych

Alergia na jajka kurzych zajmuje szczególne miejsce w spektrum alergii pokarmowych. W krajach Ameryki Północnej i Europy Zachodniej, gdzie powszechne jest stosowanie mieszanek na bazie mleka krowiego, alergia na jajka kurze jest drugą najczęstszą alergią pokarmową u niemowląt i małych dzieci, ustępując jedynie alergii na mleko krowie²³. Według metaanaliz obejmujących różne populacje, alergia na jajka dotyka od 0,5 do 2,5% małych dzieci².

W kontekście globalnym, mleko krowie i jajka kurze są uznawane za dwie najczęstsze alergie pokarmowe w większości krajów, chociaż obserwuje się różnorodne wzorce alergii pokarmowych w poszczególnych regionach geograficznych, determinowane przez lokalne zwyczaje żywieniowe⁴. Wśród głównych ośmiu alergenów pokarmowych w Stanach Zjednoczonych – mleko, jajka, orzeszki ziemne, orzechy, pszenica, soja, ryby i skorupiaki – jajka odpowiadają za znaczną część poważnych reakcji alergicznych⁵.

Częstość występowania w populacji dziecięcej

Dane epidemiologiczne dotyczące częstości występowania alergii na jajka u dzieci wykazują znaczną zmienność w zależności od zastosowanej metodologii badania oraz regionu geograficznego. Badania wykorzystujące złoty standard diagnostyczny – doustną próbę prowokacyjną – dostarczają najbardziej wiarygodnych danych⁴.

W Danii przeprowadzone badanie wykazało, że częstość występowania alergii na jajka kurze potwierdzona doustną próbą prowokacyjną wynosi 1,6% u dzieci w wieku trzech lat w nieselektowanej populacji². Podobne wyniki uzyskano w innych badaniach europejskich – w obszernym kohortowym badaniu EuroPrevall, które objęło ponad 12 000 noworodków, średnia skorygowana częstość występowania alergii na jajka do drugiego roku życia wyniosła 1,23%⁶.

Szczególnie wysokie wskaźniki występowania odnotowano w Australii, gdzie populacyjne badanie kohortowe z wykorzystaniem białka jajka kurzego w stanie surowym wykazało częstość alergii na jajka wynoszącą 9,5% w wieku jednego roku i 1,2% w wieku czterech lat². W słynnym badaniu HealthNuts z Melbourne częstość występowania alergii na jajka u 12-miesięcznych niemowląt osiągnęła 8,9%⁷⁸.

Różnice regionalne i etniczne w występowaniu

Analiza danych epidemiologicznych ujawnia istotne różnice w częstości występowania alergii na jajka między różnymi regionami świata i grupami etnicznymi Zobacz więcej: Różnice regionalne i etniczne w występowaniu alergii na jajka. W Stanach Zjednoczonych badania wykazały, że dzieci czarnoskóre są nadreprezentowane wśród dzieci z alergią na jajka, stanowiąc 23,4% dzieci alergicznych na jajka, mimo że stanowią jedynie 13,2% amerykańskiej populacji pediatrycznej⁹.

Dane z różnych krajów europejskich pokazują znaczną zmienność – od zaledwie 0,07% w Grecji do 2,18% w Wielkiej Brytanii⁶¹⁰. W Korei Południowej częstość występowania alergii na jajka u niemowląt wynosi 2,8%, a jajka stanowią najważniejszą przyczynę alergii pokarmowej wśród pojedynczych pokarmów¹¹¹².

Badania przeprowadzone w Ameryce Łacińskiej sugerują inne wzorce sensytyzacji pokarmowej niż te obserwowane w Europie i Stanach Zjednoczonych. W Meksyku sensytyzacja na jajka i orzeszki ziemne jest mniejsza niż w krajach rozwiniętych, gdzie te źródła stanowią niemal 80% alergii pokarmowych¹³. Jednocześnie w populacji meksykańskiej obserwuje się proporcjonalnie wysoką częstość reakcji na kukurydzę, fasolę i papryczki chili, prawdopodobnie ze względu na ich wysoką obecność w lokalnej diecie¹³.

Występowanie u dorosłych

W przeciwieństwie do populacji dziecięcej, alergia na jajka u dorosłych występuje znacznie rzadziej. Nowo powstająca alergia na jajka u dorosłych jest rzadka i ogranicza się do opisów przypadków²¹⁴. Według wytycznych British Society for Allergy & Clinical Immunology (BSACI), alergia na jajka występuje u około 2% dzieci i jedynie 0,1% dorosłych¹⁵.

Dane z badań europejskich wskazują, że w przypadku wszystkich grup wiekowych częstość występowania alergii na jajka zgłaszana przez pacjentów wynosi 2,5%, podczas gdy potwierdzona badaniami prowokacyjnymi – jedynie 0,2%¹⁴. Narodowe dane z badań przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych w latach 2005-2006 pokazały, że od szóstego roku życia częstość występowania alergii na jajka potwierdzona poziomem IgE w surowicy wynosi poniżej 0,2%¹⁴.

Trendy czasowe i czynniki wpływające na częstość występowania

Większość krajów odnotowała wzrost częstości występowania alergii pokarmowych, w tym alergii na jajka, w ciągu ostatniej dekady Zobacz więcej: Trendy czasowe i czynniki wzrostu częstości alergii na jajka. W Wielkiej Brytanii wskaźniki przyjęć do szpitala z powodu anafilaksji wywołanej pokarmem wzrosły z 1,2 do 2,4 na 100 000 między 1998 a 2012 rokiem¹⁶. W Australii przyjęcia do szpitala z powodu anafilaksji spowodowanej pokarmem wykazywały średni roczny wzrost o 13,2% między 1994 a 2005 rokiem, przy czym najwyższy wskaźnik wzrostu odnotowano wśród osób w wieku 0-4 lata – 5,5-krotny wzrost w ciągu 12-letniego okresu badania¹⁶.

Według danych Centers for Disease Control and Prevention, częstość występowania alergii pokarmowych u dzieci w wieku 0-17 lat wzrosła z 3,4% w latach 1997-1999 do 5,1% w latach 2009-2011¹². W Korei Południowej wskaźnik częstości alergii pokarmowych wzrósł z 0,6% do 3,15% u dzieci w wieku 6-7 lat oraz z 1,6% do 4,01% u dzieci w wieku 12-13 lat między 2010 a 2015 rokiem¹².

Współwystępowanie z innymi schorzeniami

Badania epidemiologiczne wskazują na istotne powiązania między alergią na jajka a innymi schorzeniami alergicznymi. Wśród dzieci z alergią na jajka 60,2% ma również alergie na inne pokarmy, a 29,3% cierpi na alergię na orzeszki ziemne⁹. Astma jest znacznie częstsza u dzieci z alergią na jajka w porównaniu z dziećmi mającymi inne główne alergie pokarmowe (46,5% vs 33,2%)⁹.

Niezależnymi czynnikami związanymi z alergią na jajka są przeszłe lub obecne egzema, stosowanie antybiotyków w pierwszym tygodniu życia oraz obecny nieżyt nosa¹⁷. Zwiększająca się ciężkość egzemy wiąże się ze wzrostem prawdopodobieństwa wystąpienia alergii na jajka¹⁷.

Perspektywy rozwoju tolerancji

W przeciwieństwie do innych alergii pokarmowych, takich jak alergia na orzechy, orzeszki ziemne czy ryby, alergia na jajka zazwyczaj ustępuje lub poprawia się stosunkowo wcześnie w życiu¹. Znacząca większość pacjentów z alergią na jajka kurze rozwinie tolerancję na alergeny jajek do czasu osiągnięcia wieku szkolnego, choć niektórzy budują tolerancję dopiero w okresie dojrzewania¹.

Około 50% dzieci z alergią na jajka może wyrosnąć z tej alergii do szóstego roku życia, jednak badania sugerują, że dzieci rozwijają tolerancję na jajka wolniej niż wcześniej sądzono¹⁸. Pomimo tego optymistycznego rokowania, u około jednej trzeciej pacjentów alergia utrzymuje się do dorosłości¹⁹.