Jak powstaje agenezja pochwy - embriologiczne podstawy zaburzeń rozwoju

Agenezja pochwy jest złożoną wadą wrodzoną, której patogeneza opiera się na zaburzeniach embriologicznych zachodzących podczas rozwoju płodu1. Mechanizmy prowadzące do powstania tej anomalii są wieloczynnikowe i obejmują zarówno aspekty genetyczne, jak i środowiskowe, które wpływają na prawidłowy rozwój żeńskiego układu rozrodczego.

Embriologiczne podstawy rozwoju pochwy

Rozwój żeńskiego układu rozrodczego to skomplikowany proces, który zależy od szeregu zdarzeń obejmujących różnicowanie komórkowe, migrację, fuzję i kanalizację2. Niepowodzenie któregokolwiek z tych procesów skutkuje powstaniem wady wrodzonej. W normalnych warunkach dolna część przewodów Müllera rozwija się w macicę i pochwę, podczas gdy górna część staje się jajowodami13.

Kluczowym momentem w patogenezie agenezji pochwy jest okres pierwszych 20 tygodni ciąży, kiedy to przewody Müllera nie rozwijają się prawidłowo45. Niedorozwój tych struktur prowadzi do nieobecności lub częściowego zamknięcia pochwy, braku lub częściowego rozwoju macicy, bądź obu tych anomalii jednocześnie5.

Ważne: Proces normalnego rozwoju pochwy powinien zostać zakończony do 21. tygodnia ciąży, kiedy to dochodzi do połączenia i perforacji struktur embriologicznych odpowiedzialnych za formowanie kanału pochwy.

Mechanizmy molekularne i genetyczne

Badania wskazują, że patogeneza agenezji pochwy ma podłoże genetyczne, chociaż dokładne mechanizmy nadal są przedmiotem intensywnych badań6. Przypuszcza się, że jest to wynik dziedziczenia autosomalnego dominującego z niepełną penetracją i zmienną ekspresyjnością, co przyczynia się do złożoności w identyfikacji podstawowych mechanizmów przyczynowych6.

Spośród genów, które zostały zbadane pod kątem możliwego związku z zespołem, tylko WNT4 został jasno powiązany z agenezją Müllera z hiperandrogenizmem6. Mutacja genetyczna w tym genie powoduje substytucję leucyny na prolinę w pozycji aminokwasu 12, co zmniejsza wewnątrzjądrowe poziomy kateniny i usuwa hamowanie enzymów steroidogennych6. Bez prawidłowo funkcjonującego WNT4, przewód Müllera jest zdeformowany lub nieobecny, co wpływa na żeńskie narządy rozrodcze6 Zobacz więcej: Genetyczne podstawy agenezji pochwy - mutacje i dziedziczenie.

Zaburzenia procesu fuzji i kanalizacji

Centralnym mechanizmem w patogenezie agenezji pochvy jest niepowodzenie endodermy zatoki moczowo-płciowej i nabłonka przedsionka pochwy w połączeniu się i perforowaniu podczas rozwoju embrionalnego78. Ten proces normalnie powinien zostać zakończony do 21. tygodnia ciąży7.

Embriologicznie, agenezja pochwy jest spowodowana niedorozwojem przewodu Müllera, co skutkuje zastąpieniem górnej części pochwy tkanką łączną włóknistą9. Dodatkowo, agenezja pochwy występuje w wyniku niepowodzenia zatoki moczowo-płciowej w formowaniu ogonowej części pochwy, co powoduje, że tkanka łączna włóknista zastępuje ujście pochwy podczas rozwoju embriologicznego9 Zobacz więcej: Zaburzenia rozwoju przewodów Müllera w agenezji pochvy.

Mechanizm rozwoju: Prawidłowy rozwój pochwy wymaga skoordynowanego działania trzech współzależnych systemów: zewnętrznych narządów płciowych, wewnętrznego układu przewodów oraz struktury gonad. Zaburzenie któregokolwiek z tych elementów może prowadzić do agenezji pochwy.

Czynniki środowiskowe i wieloczynnikowa etiologia

Chociaż główną przyczyną agenezji pochwy są zaburzenia genetyczne, badacze wskazują również na możliwy wpływ czynników środowiskowych410. Te anomalie mogą wynikać z czynników środowiskowych, takich jak narażenie na substancje toksyczne podczas ciąży, lub mogą mieć podłoże genetyczne410.

Etiologia zespołu MRKH pozostaje nadal niejasna, jednak rosnąca liczba doniesień o występowaniu rodzinnym wskazuje na przyczyny genetyczne11. Wzornictwo tkanek i morfogeneza narządów u embrionu ludzkiego to złożony proces wynikający z kombinacji czasowych sygnałów pochodzących od czynników genetycznych, rozpuszczalnych morfogenów, czynników chemicznych i sił mechanicznych11.

Spektrum anomalii i defekt polowy

Etiologia agenezji Müllera pozostaje niejasna, ale szeroki spektrum anomalii występujących w tej wadzie sugeruje defekt polowy obejmujący blisko spokrewnione struktury pochodzące z mezodermy pośredniej12. Większość przypadków występuje sporadycznie, chociaż rosnąca liczba zgłaszanych przypadków rodzinnych wskazuje na etiologię genetyczną12.

Kariotyp kobiet z aplazją Müllera to 46,XX, a około 4% zgłoszonych przypadków ma charakter rodzinny, z dotkniętym rodzeństwem, a w niektórych przypadkach jest przekazywany jako cecha autosomalna dominująca12. To potwierdza złożoną naturę genetyczną tej wady i wskazuje na konieczność dalszych badań nad mechanizmami molekularnymi odpowiedzialnymi za jej powstanie.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy podczas ciąży dochodzi do zaburzeń prowadzących do agenezji pochwy?

Zaburzenia prowadzące do agenezji pochvy występują podczas pierwszych 20 tygodni ciąży, gdy przewody Müllera nie rozwijają się prawidłowo. Proces normalnego rozwoju pochwy powinien zostać zakończony do 21. tygodnia ciąży.

Jakie struktury embriologiczne są odpowiedzialne za rozwój pochwy?

Za rozwój pochvy odpowiedzialne są przewody Müllera, których dolna część normalnie rozwija się w macicę i pochwę, podczas gdy górna część staje się jajowodami. Dodatkowo kluczową rolę odgrywa zatoka moczowo-płciowa.

Czy agenezja pochwy ma podłoże genetyczne?

Tak, badania wskazują na genetyczne podłoże agenezji pochvy. Przypuszcza się dziedziczenie autosomalne dominujące z niepełną penetracją. Zidentyfikowano geny takie jak WNT4 i LHX1, które mogą być związane z rozwojem tej wady.

Jakie czynniki środowiskowe mogą wpływać na rozwój agenezji pochwy?

Czynniki środowiskowe mogą obejmować narażenie na substancje toksyczne podczas ciąży. Jednak dokładne mechanizmy wpływu czynników środowiskowych na rozwój tej wady nadal wymagają dalszych badań.

Co to jest defekt polowy w kontekście agenezji pochvy?

Defekt polowy odnosi się do szerokiego spektrum anomalii obejmujących blisko spokrewnione struktury pochodzące z mezodermy pośredniej. Sugeruje to, że agenezja pochvy może być częścią większego zaburzenia rozwojowego.

REKLAMA