Biegunka u starszej osoby wiąże się z dużym dyskomfortem, ale co ważniejsze – może być szczególnie niebezpieczna i prowadzić do groźnych dla zdrowia i życia powikłań. Chociaż całkowita śmiertelność z powodu ostrej biegunki jest niska, to w grupie chorych powyżej 80. roku życia może sięgać nawet 3% [1].

Dlaczego biegunka u starszej osoby występuje częściej?

Odpowiedź jest bardzo prosta – układ pokarmowy w dużym stopniu zbudowany jest z mięśni gładkich, które wraz z wiekiem tracą swoje napięcie. Napięcie to ma wpływ na tempo przesuwania się mas pokarmowych, począwszy od przełyku, przez żołądek, na jelitach kończąc. Ruchy te znane są wszystkim jako „perystaltyka jelit” i mają bardzo duże znaczenie, bo to od nich zależy, w jaki sposób przyswajają się składniki odżywcze zawarte w pokarmach oraz w jakim stopniu wchłaniają się przyjmowane leki [2].

Jakie rodzaje biegunek występują u osób starszych?

Można wyróżnić dwa główne rodzaje biegunki, które mogą dotykać osoby starsze:

• biegunka ostra – ten rodzaj biegunki nie trwa dłużej niż 14 dni, a jej przyczyną są: zakażenia przewodu pokarmowego lub spożycie toksyn bakteryjnych, działania niepożądane leków, antybiotyki o szerokim spektrum działania, zatrucie pokarmowe, ostre zapalenie uchyłków okrężnicy;
• biegunka przewlekła – trwająca 30 dni lub dłużej. Rzadko jest spowodowana zakażeniem przewodu pokarmowego. Przyczyną ponad 90% przypadków są nieswoiste zapalenia jelit, rak okrężnicy lub zespół jelita drażliwego [2].

Co powoduje częste biegunki u seniorów?

Biegunki u osób starszych mogą mieć różnorodne przyczyny. Wśród najczęstszych przyczyn częstych biegunek u osób starszych możemy wyróżnić:

• nadużywanie leków przeczyszczających;
• infekcje wirusowe wywołane przede wszystkim przez rotawirusy, norowirusy i adenowirusy;
• nietolerancja laktozy, która spowodowana jest spadającą (wraz z wiekiem) aktywnością laktazy – enzymu odpowiedzialnego za rozkładanie laktozy;
• cukrzyca typu 2, gdzie biegunka może być spowodowana podwyższonym poziomem cukru, ale także lekiem stosowanym w leczeniu – metforminą;
• niedrożność jelit;
• antybiotykoterapia;
• marskość wątroby;
• nadużywanie alkoholu.

Jak niebezpieczne są nawracające biegunki u osoby starszej?

Nawracające biegunki u osoby starszej mogą być bardzo niebezpieczne. Ponieważ u seniora, w trakcie biegunki może dojść do szybkiego odwodnienia i w efekcie do zaburzeń elektrolitowych, które potęgowane są przez i tak zmniejszoną całkowitą ilość wszystkich płynów ustrojowych u starszego pacjenta. Objawami odwodnienia organizmu w czasie biegunki są:

• zawroty głowy;
• ciemne zabarwienie moczu;
• nadmierne pragnienie;
• drżenie;
• zmęczenie;
• gorączka;
• w późniejszym etapie mogą dojść także: obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, pogorszenie pracy nerek, zaburzenia uwagi oraz zaburzenia w pracy serca (np. arytmie).

Probiotyki w leczeniu biegunki u osób starszych

Na rynku aptecznym istnieje wiele leków na biegunkę, które będą odpowiednie dla osób starszych. Zdecydowanie warto rozważyć szerokie podejście, tj. zastosować odpowiedni lek na biegunkę. Jak zostało wymienione wcześniej, jednymi z częstszych powodów biegunek u seniorów są infekcje wirusowe lub stosowanie antybiotyków. Co w takim razie warto przyjąć? Rozsądnym wyborem będzie stosowanie probiotyków, które zawierają szczepy grzybowe Saccharomyces boulardii (np. Enterol). Wskazaniem tego leku jest leczenie ostrych biegunek infekcyjnych oraz zapobieganie biegunkom związanym ze stosowaniem antybiotyków. Co więcej, ten preparat oparty jest na drożdżach a nie bakteriach, dlatego nie przenosi genu oporności. Co to znaczy? Nie występuje tutaj ryzyko zwiększenia oporności bakterii na inne antybiotyki, co jest coraz częstszym zjawiskiem w dzisiejszych czasach.

Enterol Probiotykkapsułki, 250 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• skuteczność szczepu Saccharomyces boulardii CNCM I-745 została potwierdzona na podstawie ponad 100 badań klinicznych;
• zapobiega biegunkom podróżnych i poantybiotykowym;
• leczy biegunki infekcyjne wywołane przez bakterie, wirusy i pierwotniaki;
• probiotyk w formie leku bez recepty, który można stosować nawet jednocześnie z antybiotykiem;
• nie trzeba przechowywać w lodówce, lecz w temperaturze pokojowej;
• dla dzieci już od urodzenia i dorosłych, ale u dzieci poniżej 6 lat ze względu na możliwość zadławienia, zaleca się otwierać kapsułki i dodawać ich zawartość do napoju lub pokarmu.

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku biegunki, biegunki podróżnych, zespołu drażliwego jelita, odwodnienia oraz wyjałowionej flory bakteryjnej po antybiotykoterapii.

Skład

Do substancji czynnych zawartych w produkcie należą saccharomyces boulardii.

Dawkowanie

Zalecane dawkowanie u dorosłych i dzieci zależy od przyczyny biegunki:

• ostra biegunka infekcyjna: 1 do 2 kapsułek na dobę, przez okres do 1 tygodnia;
• biegunka poantybiotykowa: 1 do 2 kapsułek na dobę, w trakcie i po antybiotykoterapii;
• biegunka spowodowana zakażeniem C. difficile: 4 kapsułki na dobę, przez okres do 4 tygodni;
• biegunka związana z żywieniem dojelitowym: 1 do 2 kapsułek na dobę;
• biegunka podróżnych: 1 do 4 kapsułek na dobę przez okres do 1 tygodnia;
• wspomagająco w leczeniu biegunek występujących w zespole jelita drażliwego (IBS): 1 kapsułka 1 do 2 razy na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Co jeszcze można powiedzieć o probiotykach? Probiotyki pomagają w przywróceniu równowagi bakteryjnej w przewodzie pokarmowym, co jest szczególnie istotne u osób starszych, u których mikrobiota może być osłabiona przez wiek, choroby przewlekłe lub stosowanie antybiotyków. Preparaty probiotyczne mogą zawierać bakterie kwasu mlekowego, takie jak wspomniane wcześniej drożdże Saccharomyces boulardii lub Lactobacillus i Bifidobacterium (np. Lakcid, Dicoflor, Multilac, Vivomixx, Lacidofil), które wykazują skuteczność w profilaktyce i leczeniu biegunek. Regularne stosowanie probiotyków może skrócić czas trwania biegunki, zmniejszyć ryzyko jej nawrotów oraz wspomóc ogólną odporność organizmu.

Co warto wiedzieć o innych preparatach na biegunkę u seniorów?

A co z innymi preparatami? Już wyjaśniamy. Inne produkty, które można stosować podczas biegunki u osób starszych, preparaty wiążące niepożądane toksyny, np. Węgiel aktywny lub leki, które tworzą swoistą barierę ochronną dla błony przewodu pokarmowego względem bakterii (np. Smecta). A co z popularnym nifuroksazydem? Nifuroksazyd (Nifuroksazyd Hasco, Nifuroksazyd Gedeon Richter) to substancja, która działa na bakterie w układzie pokarmowym. Jeśli biegunka spowodowana jest infekcją bakteryjną, to będzie to dobre rozwiązanie. Jednak w większości przypadków biegunki nie są wywoływane przez bakterie a wirusy, dlatego stosowanie tego leku, należy bardzo dobrze przemyśleć – najlepiej wraz z lekarzem. Czy warto zatrzymywać biegunkę, stosując, np. loperamid (Laremid, Stoperan)? Biegunki nie powinno się zatrzymywać od razu. Na początku warto pamiętać o elektrolitach, aby uzupełnić ich niedobory po seriach wypróżnień. Jednak jeśli biegunka jest bardzo intensywna lub trwa długo, to można rozważyć preparaty przeciwbiegunkowe. Warto sięgnąć także po probiotyki, które pomogą szybko powrócić do pełni sił.

Smecta, proszek do rozpuszczania

O produkcie

• jest to lek;
• proszek po rozprowadzeniu w wodzie ma pomarańczowo-waniliowy smak;
• przed stosowaniem innych leków należy zachować 2-godzinny odstęp;
• istnieje w formie gotowej do wypicia (SmectaGO);
• produkt występuje w dwóch różnych wielkościach opakowania.

Stoperan, kapsułki

O produkcie

• status leku, który gwarantuje jakość i bezpieczeństwo;
• szybko działa;
• przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 6. roku życia.

Węgiel leczniczy, kapsułki

O produkcie

• jest to lek;
• w postaci dużych kapsułek – może być trudny do połknięcia;
• nie należy stosować jednocześnie z innymi lekami.

Nifuroksazyd, tabletki powlekane

O produkcie

• zalecany do stosowania tylko w przypadku biegunek o podłożu bakteryjnym;
• lek nie niszczy naturalnej flory bakteryjnej przewodu pokarmowego;
• nie należy stosować leku dłużej niż 3 dni bez konsultacji z lekarzem.

Stoperan elektrolity, proszek do rozpuszczania

O produkcie

• zawiera cukier i substancje słodzące;
• opakowanie zawiera 7 saszetek;
• płynu nie należy dosładzać;
• występuje w różnych smakach.

Jak zatrzymać rozwolnienie u starszej osoby?

Podsumujmy sobie działania, jakie warto wdrożyć, aby zatrzymać biegunkę u seniora. Aby skutecznie zatrzymać rozwolnienie u starszej osoby, należy zastosować kompleksowe podejście:

• nawadnianie – to absolutny priorytet! Osoby starsze powinny pić dużo płynów, najlepiej w postaci roztworów elektrolitowych, które uzupełniają nie tylko wodę, ale i minerały utracone podczas biegunki;
• Odpowiednie leki – w zależności od przyczyny biegunki lekarz może zalecić:
  • leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) – hamują perystaltykę jelit;
  • adsorbenty (np. węgiel aktywny) – wiążą toksyny i bakterie;
  • leki osłonowe (np. Smecta) – chronią śluzówkę jelit;
• probiotyki – wspomagają odbudowę prawidłowej flory bakteryjnej jelit, co jest szczególnie ważne przy nawracających biegunkach u osoby starszej.

Jak zapobiegać częstym biegunkom u osób starszych? Domowe sposoby

Leki na biegunkę są bardzo ważne, ale przy częstych biegunkach u osób starszych należy zastanowić się, gdzie tkwi problem. Czasem wystarczy zmiana nawyków żywieniowych a czasami odżywienie mikrobioty jelit dobrymi bakteriami lub szczepami grzybowymi. Co robić przy częstych biegunkach u seniorów? Aby zapobiegać nawracającym biegunkom u osób starszych, warto stosować się do kilku prostych zasad:

• regularne spożywanie probiotyków w diecie (jogurty, kefiry);
• unikanie pokarmów ciężkostrawnych i tłustych;
• uokładne mycie owoców i warzyw przed spożyciem;
• picie przegotowanej lub butelkowanej wody podczas podróży;
• regularne mycie rąk, szczególnie przed posiłkami;
• unikanie kontaktu z osobami chorymi na biegunkę.

Podsumowanie

Osoby starsze są szczególnie podatne na zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Zaburzone pragnienie i łaknienie, cukrzyca, problemy z trawieniem laktozy oraz tendencje do niekontrolowanego rozrostu bakterii powodują, że seniorom często dokucza niestrawność i biegunki. Biegunka u starszej osoby wymaga szczególnej uwagi, gdyż może prowadzić do poważnych powikłań. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie problemu i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Najważniejsze jest, aby szybko zadbać przede wszystkim o odpowiednie nawodnienie seniora – odwodnienie może nieść ze sobą groźne dla zdrowia i życia konsekwencje. W przypadku nawracających biegunek u osoby starszej lub biegunki utrzymującej się dłużej niż 2-3 dni, należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem, który określi przyczynę dolegliwości i zaleci odpowiednie leczenie.