Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej – co to za schorzenie?

Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej, zwana HFMD od angielskiej nazwy hand, foot and mouth disease jest często spotykana pod błędnie używana nazwą bostonka czy choroba bostońska. Jest wywoływana przez enterowirusy z grupy Coxsackie i ECHO. Enterowirusy są również odpowiedzialne za powodowanie przeziębienia, biegunki czy anginy. Chorobą można się zarazić drogą kropelkową, czyli np. przez kaszel czy kichanie. Często jest mylona z ospą wietrzną, ponieważ daje podobne objawy. Jednakże pęcherzyki są zlokalizowane w innych miejscach. W przypadku HFMD, jak sama nazwa wskazuje, występują one w jamie ustnej oraz na stopach i dłoniach. Z kolei w przebiegu ospy wietrznej występują one na twarzy, kończynach czy owłosionej skórze głowy. Mają również trochę inny wygląd, odpowiednio podłużne pęcherzyki na czerwonym podłożu (HFMD) oraz okrągłe przechodzące w strupki [1].

Kto choruje na chorobę bostońską?

Choroba bostońska najczęściej dotyka:

• dzieci w wieku 2-5 lat;
• dzieci uczęszczające do żłobków, przedszkoli czy wyjeżdżające na obozy lub kolonie;
• w Polsce najwięcej zakażeń jest w lecie i na jesieni;
• osoby z obniżoną odpornością;
• dzieci niestosujące podstawowych zasad higieny [1,2].

Jakie są objawy bostonki?

Do głównych objawów choroby bostońskiej zalicza się:

• bolesne owrzodzenia w jamie ustnej i gardle;
• pęcherzykowa wysypka na dłoniach i stopach;
• osłabienie;
• brak apetytu;
• powiększone węzły chłonne;
• kaszel i katar;
• gorączka [1,3].

Najbardziej charakterystyczne i typowe dla tej choroby są zmiany na języku, gardle i dziąsłach, które zaczynają pojawiać się już po 1-2 dniach. Następnie w ciągu kilku dni pęcherzykowa wysypka zaczyna się również pojawiać na stopach, dłoniach oraz rzadko w okolicach narządów płciowych [2].

Choroba z reguły ma łagodny lub wręcz bezobjawowy przebieg i samoistnie ustępuje po ok. 7-10 dniach. Chorują głównie dzieci, dorośli zdecydowanie rzadziej. Jeżeli jednak już chorują, to może się to wiązać z cięższym przebiegiem oraz powikłaniami. Uważać powinny również osoby z obniżoną odpornością [3].

Jak można się zarazić?

Główne drogi zakażenia są następujące:

• przez bezpośredni kontakt z wydzielinami osoby chorej;
• kaszel, kichanie czy ślinę chorego;
• brak odpowiedniej higieny, nieprawidłowe mycie rąk;
• ogniska w żłobkach i przedszkolach [1].

Profilaktyka — jak uniknąć zachorowania?

Aby uniknąć zachorowania na bostonkę, należy przestrzegać kilku zasad profilaktycznych. Należą do nich:

• przechorowanie nie uodparnia (mogą ją wywoływać różne wirusy);
• nie ma dostępnej szczepionki;
• należy dbać o higienę, często myć i dezynfekować ręce;
• dezynfekcja miejsc i przedmiotów np. zabawek, z których korzystają różne osoby, w szczególności dotyczy żłobków i przedszkoli;
• nie należy dotykać wysypki w przypadku zachorowania;
• ograniczyć kontakty z chorym np. nie przytulać i nie całować chorego dziecka przez rodziców;
• osoba chora powinna mieć swój zestaw ręczników, sztućców czy talerzy (dobrze wyprać czy umyć) [1,2].

Diagnostyka i leczenie bostonki

HFMD diagnozuje się na podstawie wywiadu medycznego, obserwacji objawów oraz wieku pacjenta. Aby mieć pewność, lekarz może zlecić badania laboratoryjne krwi, kału lub wymaz z gardła. Ze względu na fakt, że choroba ma najczęściej łagodny przebieg, stosuje się leczenie objawowe takie jak:

• odkażanie pęcherzyków np. za pomocą fioletu gencjanowego lub pudru wysuszającego np. puder płynny wysuszający;
• w przypadku gorączki można podać paracetamol np. Apap lub niesteroidowe leki przeciwzapalne np. Nurofen;
• nie powinno stosować się antybiotyków i sterydów (chyba że lekarz zaleci inaczej);
• należy dużo odpoczywać i pić chłodne napoje;
• ze względu na zmiany w jamie ustnej należy unikać owoców cytrusowych, napojów owocowych i gazowanych oraz ostrych i słynnych potraw;
• w przypadku cięższego przebiegu koniecznie należy udać się do lekarza [2,3].

Jakie są powikłania choroby bostońskiej?

Nieleczona bądź leczona nieskutecznie bostonka, może wiązać się z następującymi powikłaniami:

• odwodnienie;
• nadkażenia bakteryjne;
• wtórna infekcja bakteryjna skóry;
• bardzo rzadko może dojść do powikłań neurologicznych np. zapalenia mózgu czy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych [3].