Czynniki ryzyka zapalenia nagłośni – predyspozycje do rozwoju choroby

Zapalenie nagłośni może dotknąć każdą osobę, jednak niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na rozwój tego potencjalnie zagrażającego życiu schorzenia. Identyfikacja czynników ryzyka ma kluczowe znaczenie dla właściwej prewencji oraz wczesnego rozpoznania objawów¹.

Zaburzenia układu odpornościowego

Osłabiony układ odpornościowy stanowi jeden z najważniejszych czynników predysponujących do rozwoju zapalenia nagłośni. Układ odpornościowy osłabiony przez choroby lub leki może być bardziej podatny na infekcje bakteryjne, które mogą powodować zapalenie nagłośni². Pacjenci z immunosupresją wymagają szczególnej uwagi, ponieważ u tych osób odnotowano wiele przypadków zapalenia nagłośni³.

Do grup szczególnie narażonych należą pacjenci poddawani leczeniu przeciwnowotworowemu oraz osoby zakażone wirusem HIV. U tych pacjentów może wystąpić różnorodność drobnoustrojów chorobotwórczych, a przypadki często dotyczą gatunków grzybów Candida, chociaż nie jest jasne, czy grzyby same w sobie powodują istotne schorzenia³.

Podstawowe zaburzenia układu odpornościowego, takie jak choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi oraz zaburzenia limfoproliferacyjne, również zostały zidentyfikowane jako czynniki zwiększające ryzyko rozwoju infekcji³.

Cukrzyca jako główny czynnik ryzyka

Cukrzyca stanowi jeden z najważniejszych czynników ryzyka ostrego zapalenia nagłośni, szczególnie u dorosłych¹⁴. Badania populacyjne wykazały, że 3,5-26,6% pacjentów z zapaleniem nagłośni ma współistniejącą cukrzycę⁵.

Związek między cukrzycą a zapaleniem nagłośni można wytłumaczyć zmienioną odpornością wynikającą z obniżonej funkcji wielojądrzastych leukocytów oraz zmniejszonej przyczepności leukocytów i aktywności fagocytarnej, które czynią pacjenta bardziej podatnym na ostre zapalenie nagłośni⁵. Badania wskazują na istotny związek między cukrzycą a zapaleniem nagłośni u pacjentów w wieku 35-64 lata, prawdopodobnie dlatego, że pacjenci w tej grupie wiekowej są zazwyczaj względnie zdrowi z mniejszą liczbą chorób współistniejących⁵.

Inne choroby współistniejące

Retrospektywne badania wskazują, że czynnikami ryzyka ciężkiego zapalenia nagłośni u dorosłych są: starszy wiek, wskaźnik masy ciała powyżej 25,0 kg/m², obecność cukrzycy, torbiel nagłośni lub zapalenie płuc przy przyjęciu do szpitala⁴⁶.

Nadużywanie alkoholu etylowego stanowi kolejny istotny czynnik ryzyka ostrego zapalenia nagłośni u dorosłych¹⁴. Alkohol może osłabiać mechanizmy obronne organizmu oraz wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego.

Hipośledziona (zmniejszona funkcja śledziony) oraz choroby autoimmunologiczne również zwiększają ryzyko rozwoju zapalenia nagłośni poprzez upośledzone mechanizmy obrony błon śluzowych lub przeciwko bakteriom otoczkowatym¹⁴.

Zespół Sjögrena i choroby autoimmunologiczne

Badania tajwańskie wykazały związek między zapaleniem nagłośni a chorobą autoimmunologiczną – zespołem Sjögrena. Prawdopodobieństwo stwierdzenia wcześniej istniejącego zespołu Sjögrena u pacjentów z zapaleniem nagłośni jest większe niż w grupie kontrolnej⁶⁷. Ten związek może wynikać z upośledzonej funkcji układu odpornościowego charakterystycznej dla chorób autoimmunologicznych.

Czynniki anatomiczne i wiekowe

Dzieci są szczególnie narażone na rozwój ostrej niedrożności dróg oddechowych z powodu różnic anatomicznych. W porównaniu z dorosłymi, nagłośnia u dzieci jest znacznie bardziej wiotka, szersza, dłuższa i ustawiona bardziej skośnie do tchawicy. Dodatkowo ich większy język i struny głosowe ustawione bardziej ku przodowi sprawiają, że dzieci mają większe trudności z przepływem powietrza nawet przy częściowej niedrożności⁸.

Znacząca predyspozycja do tych inwazyjnych drobnoustrojów to zmniejszona zdolność do produkcji IgG2 (ochrona przeciwko inwazyjnym bakteriom otoczkowatym), która jest fizjologiczna w tym wieku⁹.

Wcześniejsze infekcje wirusowe

Mikroskopijne uszkodzenia powierzchni nabłonka, na przykład w wyniku uszkodzenia błony śluzowej podczas infekcji wirusowej lub mechanicznego urazu podczas połykania pokarmu, mogą stanowić czynnik predysponujący do rozwoju infekcji bakteryjnej¹⁰. Defekty w błonie śluzowej mogą wystąpić w wyniku wcześniejszej choroby wirusowej lub bezpośredniego urazu podczas połykania pokarmu¹¹.

Chociaż wirusy nie powodują bezpośrednio zapalenia nagłośni, wcześniejsza infekcja wirusowa może umożliwić rozwój bakteryjnej superinfekcji. Wirusy, które mogą umożliwić superinfekcję, obejmują wirus ospy wietrznej, wirus opryszczki pospolitej oraz wirus Epsteina-Barr¹².

Czasami choroba wirusowa pozwala na rozwinięcie się infekcji bakteryjnej. Zapalenie nagłośni może wystąpić po przebytej ospie wietrznej lub infekcji wirusem opryszczki pospolitej lub Epsteina-Barr¹³.

Czynniki środowiskowe i behawioralne

Do przyczyn nieinfekcyjnych mogą należeć urazy termiczne, w tym te związane z paleniem kokainy crack i marihuany, a także oparzenia gardła dotyczące nagłośni u niemowląt karmionych z butelki, uszkodzenia żrące, takie jak połknięcie detergentu do zmywarek automatycznych, oraz połknięcie ciał obcych¹⁷.

Obrzęk nagłośni może wystąpić w chorobach limfoproliferacyjnych. Przyczyny nieinfekcyjne mogą być urazowe, takie jak urazy termiczne, ślepe wymiatanie palcami w celu usunięcia ciała obcego z gardła, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka oraz limfohistiocytoza hemofagocytarna¹².

Znaczenie kliniczne czynników ryzyka

Znajomość czynników ryzyka ma kluczowe znaczenie dla właściwego postępowania klinicznego. Pacjenci z wieloma czynnikami ryzyka wymagają szczególnej uwagi i szybszej diagnostyki w przypadku pojawienia się objawów mogących sugerować zapalenie nagłośni. Wczesne rozpoznanie u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka może być decydujące dla zapobieżenia powikłaniom i zapewnienia odpowiedniego leczenia.