Czynniki ryzyka zapalenia nagłośni u dzieci i dorosłych

Identyfikacja czynników ryzyka zapalenia nagłośni ma kluczowe znaczenie dla skutecznej profilaktyki i wczesnego rozpoznania tego potencjalnie śmiertelnego schorzenia. Czynniki predysponujące różnią się znacznie między grupami wiekowymi, co wymaga indywidualnego podejścia do oceny ryzyka u poszczególnych pacjentów¹.

Czynniki ryzyka u dzieci

U dzieci najważniejszym czynnikiem ryzyka zapalenia nagłośni jest brak lub niepełne zaszczepienie przeciwko Haemophilus influenzae typu B (Hib). Dzieci, które nie otrzymały pełnego cyklu szczepień przeciwko Hib, są narażone na znacznie większe ryzyko zachorowania². Program szczepień przeciwko Hib rozpoczyna się od 2. miesiąca życia, a dzieci poniżej pierwszego roku życia, które jeszcze nie ukończyły pełnego cyklu szczepień, mają szczególnie wysokie ryzyko rozwoju zapalenia nagłośni³.

Eksperci nie wiedzą dokładnie, dlaczego niektóre dzieci rozwijają to schorzenie, a inne nie, ale wiadomo, że dzieci z osłabionym układem odpornościowym z powodu przyjmowania określonych leków lub chorób są bardziej narażone na rozwój tego stanu⁴. Do czynników ryzyka u dzieci należą również niedobory odporności oraz urazy dróg oddechowych (fizyczne, chemiczne, termiczne)¹.

Szczególnie narażone są dzieci w krajach o ograniczonym dostępie do ośrodków szczepień lub te, których rodzice zaniedbują wykonanie szczepienia przeciwko Hib³. Warto podkreślić, że nawet w pełni zaszczepione dzieci mogą nadal zachorować na zapalenie nagłośni z dodatnim posiewem na Hib, chociaż jest to bardzo rzadkie⁵.

Czynniki ryzyka u dorosłych

U dorosłych spektrum czynników ryzyka zapalenia nagłośni jest znacznie szersze i bardziej złożone. Badanie retrospektywne obejmujące 6072 pacjentów z zapaleniem nagłośni wykazało, że czynnikami ryzyka ciężkiej postaci choroby u dorosłych są: starszy wiek, wskaźnik masy ciała powyżej 25,0 kg/m² oraz obecność cukrzycy, torbieli nagłośni lub zapalenia płuc w momencie przyjęcia do szpitala⁶.

Do głównych czynników ryzyka u dorosłych należą: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, nadużywanie substancji psychoaktywnych, niedobory odporności oraz urazy dróg oddechowych⁷. Dorośli pacjenci z zapaleniem nagłośni często mają już istniejące choroby współistniejące, takie jak cukrzyca, nadciśnienie i nadużywanie alkoholu, które zwykle osłabiają odporność pacjentów i prowadzą do zwiększonej podatności na infekcje⁸.

Wpływ układu odpornościowego

Osłabienie układu odpornościowego, niezależnie od przyczyny, znacznie zwiększa ryzyko rozwoju zapalenia nagłośni. Pacjenci immunokompromitowani są bardziej narażeni na to schorzenie i powinni być objęci szczególną obserwacją pod kątem objawów zapalenia nagłośni wraz z towarzyszącą neutropenią⁸. Osłabiona odporność sprawia, że organizmowi trudniej jest zwalczać infekcje, co ułatwia rozwój zapalenia nagłośni³.

Do stanów prowadzących do osłabienia odporności należą: zakażenie HIV, leczenie nowotworów (chemioterapia, radioterapia), przewlekłe przyjmowanie leków immunosupresyjnych (np. kortykosteroidów), choroby autoimmunologiczne oraz zaburzenia limfoproliferacyjne. Choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi oraz zaburzenia limfoproliferacyjne zostały również zidentyfikowane jako czynniki zwiększające ryzyko rozwoju infekcji⁹.

Choroby autoimmunologiczne jako czynnik ryzyka

Interesujące odkrycia dotyczą związku między zapaleniem nagłośni a chorobami autoimmunologicznymi. Tajwańskie badanie wykazało istnienie związku między zapaleniem nagłośni a zespołem Sjögrena, przy czym prawdopodobieństwo wystąpienia wcześniej istniejącego zespołu Sjögrena u pacjentów z zapaleniem nagłośni było większe niż w grupie kontrolnej⁶.

Badacze stwierdzili również związek między poliautoimmunologią a występowaniem zapalenia nagłośni, szczególnie u pacjentów w wieku 50 lat lub starszych. Sugeruje się, że w zespole Sjögrena zmiany błony śluzowej spowodowane suchością, wraz z terapiami immunomodulującymi, mogą predysponować do inwazyjnej choroby⁶.

Czynniki związane z trybem życia

Palenie tytoniu stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju zapalenia nagłośni. Dotyczy to zarówno tradycyjnego palenia papierosów, jak i używania e-papierosów, szczególnie wśród młodzieży¹⁰. Palenie substancji niedozwolonych, takich jak marihuana czy crack kokainowy, również znacznie zwiększa ryzyko rozwoju zapalenia nagłośni poprzez termiczne uszkodzenie dróg oddechowych¹¹.

Przewlekłe używanie alkoholu może przyspieszać odpowiedzi zapalne i zwiększać podatność pacjentów na infekcje wirusowe i bakteryjne, a także na jałowe zapalenie. Alkoholizm jest uznawany za jeden z czynników ryzyka ciężkiego przebiegu zapalenia nagłośni u dorosłych¹².

Czynniki demograficzne i genetyczne

Obserwacje epidemiologiczne wskazują na pewne różnice demograficzne w występowaniu zapalenia nagłośni. Chociaż nie ma naukowych badań wyjaśniających dlaczego tak się dzieje, istnieje większe prawdopodobieństwo rozwoju tej choroby u mężczyzn niż u kobiet³. Czynnikami ryzyka ciężkiego zapalenia nagłośni są również: płeć męska, obecność torbieli nagłośni, otyłość oraz osłabiona odporność organizmu⁸.

Wiek odgrywa istotną rolę jako czynnik ryzyka. Choroba jest bardziej rozpowszechniona wśród dzieci w wieku od 2 do 6 lat oraz dorosłych powyżej 65. roku życia³. Starszy wiek stanowi niezależny czynnik ryzyka ciężkiego przebiegu choroby⁶.

Nawracające epizody zapalenia nagłośni

Niektórzy pacjenci mogą doświadczać nawracających epizodów zapalenia nagłośni. Osłabiona odporność oraz torbiele nagłośni zostały zidentyfikowane jako czynniki zwiększające ryzyko nawrotowych epizodów tego schorzenia⁸. Pacjenci z tymi czynnikami ryzyka wymagają szczególnej uwagi i długoterminowego monitorowania.

Profilaktyka w grupach ryzyka

Znajomość czynników ryzyka pozwala na wdrożenie odpowiednich działań profilaktycznych. U dzieci najskuteczniejszą metodą zapobiegania jest pełne zaszczepienie przeciwko Hib zgodnie z kalendarzem szczepień. U dorosłych ważne jest kontrolowanie chorób współistniejących, takich jak cukrzyca i nadciśnienie, unikanie palenia tytoniu i substancji psychoaktywnych oraz odpowiednie leczenie schorzeń osłabiających układ odpornościowy.

Pacjenci z grup wysokiego ryzyka powinni być edukowani na temat wczesnych objawów zapalenia nagłośni oraz potrzeby natychmiastnego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia podejrzanych symptomów. Szczególna czujność jest wskazana u osób z wieloma czynnikami ryzyka, gdzie prawdopodobieństwo rozwoju ciężkiej postaci choroby jest znacznie wyższe.