Ogólne zasady dawkowania polimyksyny B

Polimyksyna B występuje w preparatach do stosowania miejscowego – najczęściej jako składnik maści do skóry lub jako krople do oczu i uszu. Często jest łączona z innymi antybiotykami (np. neomycyną, bacytracyną) lub z substancjami o działaniu przeciwzapalnym, takimi jak deksametazon czy hydrokortyzon1234567.

  • Krople do oczu i uszu: Dawka zależy od wskazania i nasilenia objawów. Przykładowo, w kroplach do oczu i uszu (np. z oksytetracykliną i hydrokortyzonem) stosuje się 1–2 krople do worka spojówkowego 2–3 razy na dobę przez 1–2 tygodnie. W przypadku leczenia ucha zaleca się 2–4 krople do przewodu słuchowego zewnętrznego 3 razy na dobę przez około 7 dni8.
  • Krople do oczu (z deksametazonem i neomycyną): U dorosłych i młodzieży stosuje się 1–2 krople do worka spojówkowego od 4 do 6 razy na dobę, a w cięższych przypadkach nawet co godzinę. Po uzyskaniu poprawy dawkę należy stopniowo zmniejszać9.
  • Maści do oczu: Niewielką ilość maści (pasek o długości ok. 1,5 cm) zakłada się do worka spojówkowego 3–4 razy na dobę. W miarę poprawy można zmniejszyć częstość podawania10.
  • Maści na skórę: Preparaty takie jak maść z polimyksyną B, neomycyną i bacytracyną stosuje się miejscowo na zmienione chorobowo miejsce od 1 do 5 razy na dobę. Wskazane jest oczyszczenie i osuszenie skóry przed aplikacją. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 7 dni11121314.
Ważne:

  • Nie należy stosować preparatów z polimyksyną B dłużej niż przez 7 dni, aby ograniczyć ryzyko powikłań, takich jak nadkażenia lub reakcje alergiczne.
  • Przed użyciem kropli lub maści do oczu zaleca się zamknięcie powieki i uciśnięcie przewodu nosowo-łzowego, co ogranicza wchłanianie substancji do organizmu.
  • Stosowanie preparatu na duże powierzchnie uszkodzonej skóry lub do głębokich ran jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko powikłań ogólnoustrojowych, takich jak uszkodzenie nerek lub słuchu.
  • Należy unikać stosowania preparatów do oczu w przypadku zakażeń wirusowych, grzybiczych lub w razie nadwrażliwości na składniki produktu.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Większość maści na skórę zawierających polimyksynę B jest przeciwwskazana u dzieci w wieku do 12 lat ze względu na ryzyko działania toksycznego na nerki i słuch11121314.
  • Krople do oczu i uszu mogą być stosowane u dzieci tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności, pod ścisłą kontrolą lekarza15.
  • Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania niektórych preparatów z polimyksyną B u dzieci, dlatego ich użycie u najmłodszych pacjentów powinno być ograniczone1617.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • Zazwyczaj nie ma konieczności modyfikowania dawkowania w tej grupie, jednak należy zachować ostrożność u osób z zaburzeniami czynności nerek9101819.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • W tej grupie istnieje większe ryzyko działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie nerek lub słuchu, zwłaszcza przy stosowaniu preparatów na dużą powierzchnię skóry lub przez dłuższy czas20182119.
  • W przypadku zaburzeń nerek należy ograniczyć maksymalne dawki i stosować preparat ze szczególną ostrożnością1819.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Nie ma potrzeby modyfikacji dawkowania, ponieważ wchłanianie polimyksyny B przez skórę i błony śluzowe jest bardzo ograniczone1617.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Nie zaleca się stosowania polimyksyny B u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa22.
  • Niektóre preparaty mogą być stosowane w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalna korzyść przewyższa ryzyko2324.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:

  • Nie stosować polimyksyny B do oczu ani na błony śluzowe, jeśli lek nie jest do tego przeznaczony.
  • Preparaty z polimyksyną B nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12 lat bez wyraźnych wskazań lekarskich.
  • Nie należy nakładać leku na duże powierzchnie skóry, głębokie rany, ciężkie oparzenia ani sączące zmiany chorobowe.
  • W przypadku objawów alergii (wysypka, świąd, obrzęk) należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Maksymalna dawka dobowa nie jest jednoznacznie określona w przypadku preparatów miejscowych. Jednak nie należy przekraczać zalecanej częstości stosowania (do 5 razy na dobę na skórę, do 6 razy na dobę do oczu), a leczenie nie powinno trwać dłużej niż 7 dni11121314.
  • Przedawkowanie polimyksyny B stosowanej miejscowo jest mało prawdopodobne, ale przy stosowaniu na duże powierzchnie skóry lub błony śluzowe może dojść do poważnych działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie nerek lub słuchu25262728.

Podsumowanie: Polimyksyna B – dawkowanie dostosowane do potrzeb pacjenta

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Skóra: 2–5 razy na dobę miejscowo, max 7 dni; Oczy/Uszy: 1–2 krople 2–6 razy na dobę, wg wskazań preparatu
Dzieci (0–12 lat) Nie zaleca się stosowania; wyjątki tylko pod ścisłą kontrolą lekarza
Młodzież (powyżej 12 lat) Jak u dorosłych, z zachowaniem ostrożności
Osoby starsze Jak u dorosłych, ostrożność przy zaburzeniach nerek
Pacjenci z niewydolnością nerek Zachować szczególną ostrożność, ograniczyć dawkę i powierzchnię aplikacji
Kobiety w ciąży i karmiące Stosować tylko, gdy potencjalna korzyść przewyższa ryzyko

Pytania i odpowiedzi

Jak długo można stosować maść z polimyksyną B?

Zaleca się stosowanie maści z polimyksyną B nie dłużej niż 7 dni, aby uniknąć działań niepożądanych i oporności bakterii.

Czy można stosować polimyksynę B u dzieci?

Nie zaleca się stosowania preparatów z polimyksyną B u dzieci poniżej 12 lat ze względu na ryzyko działań toksycznych na nerki i słuch.

Jak często stosować krople do oczu z polimyksyną B?

W zależności od wskazania, zwykle 1–2 krople 4–6 razy na dobę. W ciężkich przypadkach nawet co godzinę, zgodnie z zaleceniem lekarza.

Czy polimyksynę B można stosować w ciąży?

Stosowanie w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.